ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

as tres páxinas

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 23 de Febreiro de 2017 @ 9:25 p.m.

Desta vez escollín tres páxinas que ao meu ver resultan salientábeis de A caixiña dos rancores (Héctor Cjaraville, Xerais)

 

outro familiar, por iso ás veces hai máis dun nome
placa. O día que Chiruca morra, quererá que a enterren aquí, imaxino, e entón terán que sacar o cadaleito marido para meter o seu. Creo que isto vai así…

-E ti como sabes tanto destas cousas? -estrañouse
Paula.

-Pola familia. Os meus avós, os pais da miña nai
morreron cun ano de diferenza, e houbo que enterralos
en dous nichos diferentes, porque non se podía facer
uso do primeiro ao non pasar o tempo mínimo, que
non sei canto é, pero serán cinco anos, ou dez –expli-
cou Estevo-. No caso deste nicho si que puido ser
porque o ataúde do bebé collía sen ter que sacar o de
Elisardo. Pero aquí non veu ninguén enterrar unha
criatura, xa o ves …

-Pois xa non hai máis que pescudar. Está claro
que a Chiruca lle roubaron o bebé que tivo, segura-
mente unha nena, e déronlla en adopción a outra fami-
lia -concluíu Paula.

-Claro que queda moito por pescudar, Pau. Este-
vo mirouna en fite-. Queda por aclarar que foi desa
nena, onde está agora, saber cantos máis casos puido
haber coma este … E sobre todo queda dicirllo a Chi-  
ruca.

-E cando llo imos dicir? -preguntou Paula-. E co-
mo?

-Non teño nin idea -confesou Estevo-. Pero
mañá vou falar co meu pai. Se queda vivo algún dos
que traballaban daquela na área de Xinecoloxía da
residencia, iremos preguntarlles todo o que saben.
Aínda con todo o que temos agora non sei ata que
punto pode chegar para que a policía ou quen sexa

156

……………………………………………………………………

 

-Pero non se decata do que fixo, ou do que fixeron-
quen fosen os que participaron naquel roubo? -indig-
nouse Paula-. Colleron unha nena acabada de nacer e
déronlla a unha familia, mentres a súa nai lexítima
pensaba que o bebé nacera morto.

 

-E non só iso! -acrecentou Estevo-. Dixéronlle
á muller que fora un neno, cando o que tivera en
realidade era unha nena, o que ela máis cobizaba no
mundo … Chiruca nunca máis casou nin tivo fillos, e aínda hoxe fala daquilo como a cousa máis triste da súa vida , sabía? -A carraxe tamén se apoderara do rapaz.
-Pero por quen se tiñan vostedes para planificar
unha cousa así? -continuou Paula-. Ata simularon
un enterro, e fixeron que unha muller que nunca lle
causou mal” a ninguén vivise nunha mentira durante
máis de cincuenta anos. Canta ruindade é necesaria
para cometer unha atrocidade coma esa …

 

A muller escoitou en silencio todas as recriminacións
.dos mozos. Cando cesou a enxurrada de agravios,
tomou a palabra.

 

-Tedes razón en todo o que dixestes. -A muller
parecía falar agora con sinceridade, e do seu rostro
desaparecera todo vestixio de arrogancia-. Deixádeme
que vos conte a historia tal e como foi, e logo, se que-
redes, aclaramos todo o que haxa que aclarar.

 

205

…………………………………………………………………..

e mais toda a xente que tivo parte en algo tan ruín foí
favorecer unhas amizades vosas que non podían ter fillos
. O dano que lle podiades causar á moza do servizo que
vos puxo o amaño en bandexa pouco vos podía importar; se non, nunca seriades capaces de facelo.
Canta covardía e canta crueldade, e con alguén que
nunca vos fixera ningún mal…

-Todo o que me poidas dicir é  pouco -aceptou
Carolina-. Ao meu favor só podo dicir que agora que
presentou a oportunidade de sacar todo isto á luz,
non tiven dúbida, e ademais quixen facelo eu mesma.
-Cincuenta e cinco anos … -bisbou Chiruca-.
E por que vés onda min agora con isto?

-Foron estes dous rapaces os que me encontraron

-aclarou Carolina-. Foron tirando do fío de todo o

que pasara daquela e …

Chiruca xa non escoitaba o que Carolina lle estaba
dicindo. Miraba alternativamente a Estevo e mais a
Paula, agardando por unha explicación ante o que
acababa de oír.

-Can do me contou que tivera un neno e que non
llo deixaran ver -empezou a falar Estevo-, preguntei-
lle ao meu pai, que xa sabe que traballa alí na clínica.
A partir de aí foron aparecendo cousas que nos fixeron
sospeitar aínda máis, e finalmente Paula e mais eu
chegamos ata Carolina, que nos confirmou que todo
o que nós pensabamos era certo.

-Pero logo estabas vindo aquí dúas veces por
semana sabendo todo isto e non me contaches nunca
nada? -reprendeuno Chiruca.

-Non, non -defendeuse Estevo–. Só se confirmou
a semana pasada, todo o que tiñamos ata ese momento

 

289

crítica de A CAIXIÑA DOS RANCORES (Héctor Cajaraville, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 22 de Febreiro de 2017 @ 9:20 p.m.

COMUNICACIÓN INTERXERACIONAL

Título: A caixiña dos rancores

Autor: Héctor Cajaraville

Editorial: Xerais

De entre todos o crimes hai algúns especialmente abominábeis, e entre eles atópase o roubo de bebés, de naipelos, por moito que, cinicamente se queixa xusticar en que así, cunha familia de posíbeis, terán unha mellor vida, unha vida máis acomodada, máis doada. Pois este é tema que nos propón Héctor Cajaraville en A caixiña dos rancores, Premio Raíña Lupa 2015. Un mozo, Estevo, atropela  co seu ciclomotor accidentalmente unha anciá, Chiruca, e a xuíza Felpeto condénao a visitala dúas tardes por semana durante o mes de xullo, para que así coñeza mellor a persoa que mandou ao hospital. O que se supoñía serían unhas tediosas horas aturando as historias daquela muller, vira absolutamente cando Estevo descobre un segredo na vida de Chiruca: sendo viúva recente dá a luz e dinlle que o seu neno naceu morto, nin sequera llo deixan ver, esta será unha traxedia que acompañará a Chiruca durante toda a súa vida. Sempre coa inestimábel colaboración da súa moza, Paula, Estevo irá desennobelando o misterio que a via lle pon diante. Hai que valorar aquí a predisposición de Estevo a non deixar as cousas como están, a querer esclarecer o misterio que a vida lle pon diante. Un misterio que consite nun crime abomínábel, absolutamente inhumano. As tardes que pasa con Chiruca irán dándolle claves que el despois investigará na compaña de Paula.

                     Cómpre salientar aquí a carencia de antagonistas, os mesmos que son culpábeis da desgraza de Chiruca arrepentiranse e convertiranse en coadxuvantes na investigación de Estevo e Paula. De tal xeito que esta transcorre coma nunha balsa de aceite, que vulgarmente si, só se trata de ir dando pasos cara adiante, cada nova descuberta irálles deixando un novo aliado, un novo colaborador no seu proceso indagtorio. Un proceso indagatorio para o cal se bota man de varias formas de comunicación, desde o diálogo, moi importante, até a conversa telefónica ou o whatsapp, de tal maneira que dota ao texto da actualidade que xa o mesmo tema ten, pois non deixa der un tema reiterado nos distintos noticiarios. E que salienta o humanismo dos protagonistas, dos protagonistas Estevo e Paula, mais tamén de Chiruca, que deixou pecha a caixa dos rancores, e inclusive dos que serían antagonistas, como a propia Carolina, a ideóloga de toda a trama criminal.

                     Debe avaliarse como positivo o feito de que dous mozos decidan enfrontarse a unha trama criminal, as súas arelas de que hai que loitar polo que é xusto. Porque o é, indiscutibelmente. Máxime cando nos queixamos de ter unha mocidade que pasa de todo, que non se interesa por nada do que acontece ao seu redor. Oxalá tiveramos moitos Estevos e moitas Paulas. E tamén oxalá todos os conflitos se resolveran de xeito tan natural, tan doado. Porén cómpre reflexionar un chisco e preguntarse como Estevo e Paula non se poñen en contacto con algunha das múltiples asociacións  que loitan por esclarecer o tema dos bebés roubados, como sería o máis lóxico, na nosa opinión. Facendo que Estevo e Paula se enfronten ao problema eles dous sos estamos retratando esa mocidade isolacionista, desinteresada da sociedade que os rodea. E non lle suxerimos ao lector a necesidade de colaborar con esas asociacións que levan adiante un labor xordo, xusto e tan necesario.

                     Así as cousas, o principal valor que lle achamos  a esta novela é o da comunicación interxeracional. A condena da xuíza Felpeto obriga a que interactúen dúas xeracións que doutra maneira andarían pola rúa cada unha polo seu lado. O cal deriva nun enriquecemento mútuo que muda a vida dos participantes, facéndoa máis tolerante e sabia. Nin Estevo e Paula nin Chiruca ou Carolina volverán ser os mesmos unha vez que se poñen en contacto as diferentes xeracións, e tampouco ningún deles gustaría de que todo volvese a ser como era antes de se coñeceren. Iso e o feito de que a vida é moito máis sinxela coa caixa dos rancores pecha, pero ollo, que tamén hai rancores xustos.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

                    

subliñados de O CAMIÑO DA ESTADEA (Ramón Caride, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 16 de Febreiro de 2017 @ 8:59 p.m.

Velaquí os subliñados que fun facendo na lectura de O camiño da Estadea (Ramón Caride, Xerais)

Ese día Sheila erguérase cedo, sen saber ben por que. Coma se presentise que ía pasar algo na súa visa (…) (11)

…………………………………………………………………………..

E agora algo, ou moito, ía mudar. Nada é e eterno. (14)

…………………………………………………………………………..

-Dixo que na morte de seu pai hai algo estraño, Sheila. (27)

…………………………………………………………………………..

Pero aquel mal agoiro volvía Sheila, unha e outra vez. (29)

………………………………………………………………………….

-A vida fai mal, Anahí, é así. Pero hai que meterse nela, por máis que doia. (43)

…………………………………………………………………………

-(…) Tiven un soño, soñei coa Estadea..MIña nai viuna, no Lugo. (45)

………………………………………………………………………..

-(…) Algunha vez vira o seu maltratador falandoamigablemente co mesmo policía que recollera a  súa denuncia.(79)

………………………………………………………………………

-Algo sabemos, polo menos. A miña bisavoa foi vítima desta trata inmunda de seres humanos aquí, en Lugo (87)

…………………………………………………………………….

Así a liberdade é só unha palabra cando hai miseria no corpo o una cabeza (106)

…………………………………………………………………..

“En caso de apuro sempre se pode mercar a metade dos pobres para matar á outra metade” (114)

………………………………………………………………….

O mal sempre atopa o seu camiño, así tarde seicentos anos (116)

…………………………………………………………………

Porque se un home perde a dignidade, fillo,non é nada (117)

………………………………………………………………..

“Non esquezas de onde vén o teu sangue” (117)

……………………………………………………………….

Cantos anos se tarda en erguer unha árbore e que pouco tempo en abatela! (119)

………………………………………………………………

Os seus peores pronósticos confirmáronse. (146)

……………………………………………………………..

Gustaríame pensar que todo foi un soño, que o home non é o máis ruín dos animais. (174)

……………………………………………………………

Un camiño de sangue que viña da fondura dos tempos.

O camiño da Estadea (182)

crítica de O CAMIÑO DA ESTADEA ( Ramón Caride, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 15 de Febreiro de 2017 @ 6:57 p.m.

FIN DAS AVENTURAS DE SAÍD E SHEILA

Tïtulo: O camiño da Estadea

Autor: Ramón Caride

Editorial: Xerais

Produce unha emoción especial dar a despedida a unha serie de novelas, novelas e relatos neste caso, particularmente se esa serie é a que encetou un camiño que despois transitarían outros autores. Saíd e Sheila, con Perigo vexetal estrearon unha fórmula que, case sempre da man de Xerais, deu e dá moitas alegrías aos preadolescentes galegos.Amancio Amigo (Xosé Miranda), O brindo de ouro (Xesús Manuel Marcos), Irmán do vento e Flor de area (Manuel Lourenzo), Os sabuxos e Un misterio para Tintimán (Jaureguizar), Dragal (Elena gallego), Ámote Leo A (Rosa Aneiros), Os Megatoxos (Anxo Fariña. Inicialmente en ANT) ou Formig4s (Pere Toaruela e Andrés Meixide) son boa mostra de canto vimos dicindo. Mais hoxe toca dicir adeus a Saíd e Sheila, por un proceso natural, Saíd conta 20 anos e Sheila 18, xa deixaron atrás a adolescencia, xa son adultos aínda que no tocante ás emocións O camiño da Estadea siga obedecebdo aos principios agardábeis nunha novela para adolescentes, lectorado ao que está destinada en principio aínda que admite unha moi necesaria lectura adulta. Moi necesaria porque a serie de Saíd e Sheila ponnos en contacto cunha chea de problemas medioambientais moi a ter en conta por quen se preocupe polo futuro que herdarán os nosos fillos.

                     Nesta ocasión, Saíd traballa como investigador en Suíza e ten unha parella chamada Irina, que tamén será protagonista da aventura como acompañante. Mentres, Sheila segue no seu muíño de Loreda. E xuntaranse para asistir á inuguración dun megacentro comercial no corazónde África. Alí, en Bambari, coñecen a Enu e Anahí. E o misterio aparecerá cando morra o pai de Enu en estrañas circunstancias. Ese é o incicio de todo. Pouco a pouco irán tirando  do feble fío da sospeita de que non foi un accidente, pouco a pouco irán desennobelando unha trama criminosa con valores ecolóxicos. Valores, esa é a palabra clave. Porque os valores humanos son fundamentais neste tipo de textos. A amizade, o compañeirismo, a fidelidade, o racismo salientan nesta novela de formación, porque en definitiva é iso, unha novela de formación que remata a serie porque remata a formación de Saíd e Sheila, para o cal Sheila deberá atopar parella, cousa que fará nesta ocasión.

                     En boa parte da novela, esta denuncia o racismo a partir da personaxe de Atuanya fundamentalmente, familia de Enu. Mediante o recurso do manuscrito encontrado faise un percorrido pola historia da liberación da escravitude. Un percorrido que non é todo o optimista que se podía agardar, se cadra, porque deixa en evidencia que aínda non foi de todo superado, non podemos dicir que deixara ser un problema para o ser humano. Mais se hai un tema transversal que vai emerxendo aos poucos, ese é o do amor. Un amor mal correspondido, no caso de Enu e Anahí; un amor correspondido no caso de Saíd e Irina; un amor que aparecerá no caso de Sheila. Porque, ben trascorrido o século XXI, as necesidades afectivas seguen sendo universais e as mesmas que nos comezos de século, cando se le esta aventura futurista. Pois como no caso das outras aventuras de Saíd e Sheila, un percorrido polas cales se realiza no comezo do discurso, esta tamén é unha aventura futurista, que transcorre no cuarto final do século XXI.

                     E como no resto de aventuras de Saíd e Sheila, os valores ecoloxistas tamén están presentes se ben non ocupan o primeiro plano deica o remate, cando  o misterio da morte de Atuanya, pai de Enu, se soluciona despois de a trama trouxera os protagonistas a Lugo, onde coñecen un caso de trata de persoas para a prostitución e onde o avó de Enu, tamén chamado Atuanya, coñeceu o amor personificado en Sadi. Como sempre no caso das aventuras de Saíd e Sheila, o lector debe efectuar un contraste entre a sociedade futura, con considerábeis adiantos tecnolóxicos, e a sociedade en que vive o propio lector, unha sociedade na cal os problemas ecolóxicos ocupan un lugar preponderante por moito que algúns queiran descrer deles. Este exercicio de contraste, moi pretendido en toda esta serie de aventuras, é un dos principais valores porque persegue unha concienciación dos problemas ecolóxicos nos nosos lectores preadolescentes. Un saber como está o mundo e cara a onde o levamos, cal vai ser a herdanza medioambiental que deixemos aos nosos fillos por ver se eles toman meirande conciencia e non fan tanto oídos xordos como os adultos.

                     Non deixa de producir mágoa que as aventuras de Saíd e Sheila chgeuen á súa fin, foron moitos bos momentos os que pasamos xuntos, e, se cadra, Ramón Caride aínda os retoma nalgunha ocasión, esa esperanza sempre nos quedará, mais sempre é mellor que as cousas decanten polo seu propio ser que mantelas artificialmente, e neste caso chegou para Saíd e Sheila o momento seren adultos.

 

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de AS CANCIÓNS QUE LLES CANTABAN AOS CATIVOS (Raúl Dans, Revista Galega de Teatro)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 8 de Febreiro de 2017 @ 7:43 p.m.

UN LUGAR NO MUNDO

Título: As cancións que lles cantaban aos cativos

Autor: Raúl Dans

Editorial: Revista Galega de Teatro

Nun contexto onde a novela é o xénero protagonista, o resto sobreviven como poden. Entre eles a dramaturxia, que xa ten problemas á hora de darse a coñecer, e non por falta de calidade senón por culpa dunha pésima educación lectora promulgada non só desde as instancias oportunas senón tamén e sobre todo desde os medios de comunicación. Un dos métodos empregados é o da autotradución, para gañar fóra un prestixio que “obrigue” a publicar a versión orixinal. Como no caso que nos ocupa, malia Raúl Dans ser un autor de consolidada traxectoria e prestixio como para que isto non fixera falta. As cancións que lles cantaban aos cativos, na súa versión en castelán, recibiu o XXIV Premio SGAE de Teatro Enrique Jardiel Poncela, así que asistimos á lectura da versión orixinal. A versión orixinal dun drama tráxico e político. O autor atrévese nada menos que co difícil, co espiñento tema de ETA, incómodo e esvaradío.

                     Catro personaxes lle son necesarios ao autor de Unha corrente salvaxe  para conducirnos ao drama de procurar un lugar no mundo. Porque iso é o que fan Miguel, Brais, Amaia e Rosalía. Procurano seu lugar no mundo e atópano na traxedia, ela é a que une dúas familias que de non ser por ela non terían contacto ningún. Procúrano ou simplemente deixan que este chegue. Quen lle ía dicir a Rosalía que o seu ía estar ao lado de Jon, activista de ETA e asasinado polos GAL? Porque Miguel e Rosalía acaban atopándoo, o que sucede é que non lles dura nada, coma se un fatuum os condenara a estar sos, a perder o seu lugar no mundo, a enfrontar o mundo desde a soidade. Amaia e Brais ( ela filla de Rosalía e el fillo de Miguel) aínda están a tempo, mais a situación xerada entre ambas familias tampouco é que lles axude precisamente. Cabe mencionar aquí a habilidade do autor para dotar as perosnaxes de carga dramática que, pouco a  pouco, vai desenvolvendo até acabar en traxedia. Iso acontece aquí. Rosalía, de novo en liberdade despois de vingar o asasinato de Jon, envía unha carta a Miguel, afectado porque no acto de vinganza tamén hai un dano colateral, a muller de Miguel e nai de Brais.

                     Resulta absolutamente inxusto que o teatro sexa o xénero menos favorecido á hora de ler, porque é o que mellor transmite e modula a tensión da trama. Cousa da que nos temos queixado innúmeras veces e que hoxe tampouco podemos deixar pasar. Desde a primeira páxina sentimos o drama da droga instalado na vida de Amaia, e aínda descoñecemos todo o que ha de lle vir enriba, noutra dirección temática. Mentres, pouco a pouco, imos asistindo a como Brais tampouco está libre del, ese fatuum que nos fai nadar contra corrente toda a vida. Trátase de vidas rotas, vidas que nalgún momento escacharon polo aire e agora imos saber o por que. En realidade, estas vidas rotas son moi do teatro de Raúl Dans, sempre na procura da densidade dramática, que remata atopando nesas personaxes á procura do seu lugar na vida, un lugar que non ten porque ser un onde, que tamén pode ser un con quen. Aquí tamén. Amaia e Brais aínda son novos, é lóxico que procuren o seu lugar no mundo, porén non saben que este ha estar condicionado por algo que fixo Rosalía, que lle afecta directamente a Miguel e tamén a eles individualmente, cada un polo seu lado son tocados polas zarpas impiedosas da traxedia.

                     O rexistro lingüístico de cada personaxe está moi coidado, de maneira que as personaxes resultan moi críbeis. E tamén é de salientar o tino co que Raúl Dans conduce un tema nada doado como é o de ETA, un tema con moitas feridas abertas, como o propio texto de As cancións que lles cantaban aos cativos demostra. Máxime nunha peza non climática como é esta. Porque o autor, o que fai e envolver a traxedia no drama, malia todo iso non é posíbel ler a obra sen rematar sentindo o  desacougo que as personaxes transmiten. Un desacougo que elas levan consigo e tamén está reflectido no escenario partido, cun xogo contínuo de luz sobre unhas persoaxes que pouco despois rematan na sombra, á vez que lle dan entrada a outras. Unha escenografía simple mais moi efectiva, onde importan sobre todo as personaxes e o decorado non é máis que un auxiliar complementar e prescindíbel.

                     A trama transcorre na primavera do movemento 15-M en Vigo e Santiago de Compostela, ademais da que é propia de Eukadi, que nos chega na voz de Rosalía e que nos leva aos anos 80 do pasado século. Deste xeito, a trama descomponse en dous fíos que avanzan até se entrelazar, no que é o cumio do drama, alí onde o drama se volve traxedia.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de AS CANCIÓNS QUE LLES CANTABAN AOS CATIVOS (Raúl Dans, Revista Galega de Teatro)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 7 de Febreiro de 2017 @ 8:42 p.m.

O teatro é un dos xéneros máis desfavorecidos do sistema literario galego. Precisamente por iso, esmerámonos. Aí, van:

AMAIA.-No asilo. Quince minutos.

BRAIS.- No asilo?

AMAIA.- Non es de Vigo?

BRAIS.- De Santiago

AMAIA.- Pregunta, tío. Aquí todo dios sabe onde está o asilo. (7)

…………………………………………………………………………………………………

BRAIS.-Eu tamén teño que esforzarme, vale? Levo anos tratando de entenderte. Non deixo de intentalo unha e outra vez. Pero ao final sempre logras confundirme (8)
…………………………………………………………………………………………………

MIGUEL.- Fanon é un autor fundamental para entendermos as loitas anticoloniais e os movementos de liberación nacional da segunda metade do século XX (9)

……………………………………………………………………………………………….

ROSALÍA.-  En determinados círculos.

BRAIS.- Círculos de esquerdas. Universitarios e todo iso.Mozos seducidos pola idea da revolución.

ROSALÍA.- A revolución sempre foi patrimonio da mocidade. (10)

…………………………………………………………………………………………………

BRAIS.-(…) Non creo que se poidan conseguir grandes cambios acampando nas prazas, facendo asembleas parvas e escribindo mensaxes reivindicativas na rede. Para que haxa cambios significativos hai que ir máis alá. (10)

…………………………………………………………………………………………………

AMAIA.- Se che gustase, quererías foder comigo.

BRAIS.- Non o quero facer así. Non quero que sexa sexo a cambio de droga

AMAIA.- Entón busca outra.

BRAIS.- Xa. (11)

…………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- Sei que é difícil de entender…

AMAIA.- Difícil? Mataches dúas persoas.. (14)

…………………………………………………………………………………………………

MIGUEL.- Vostede non ten  nin idea. Non ten nin idea de canto desexei que podrecese no cárcere e que nunca volvese ter unha vida, que algún día alguén lles arrebatase o que máis amaba. Vostede non sabe nada do que sentín durante todos estes anos, das razón polas que tratei de borrala da miña memoria para sempre. E agora corríxame se me equivoco…veume pedir perdón, non si? Por iso me escribiu e se ofreceu a verse comigo. Para pedirme perdón por todos os tiros na caluga da súa xente. (17)

…………………………………………………………………………………………………

MIGUEL.- Que a perdoe? Si. E garadeceríalle que non me puxese no compromiso. Tería que negarllo. O perdón sen compaixón non é posible. (17)

…………………………………………………………………………………………………

MIGUEL.- Todos cometemos erros. Unha e outra vez. E a miña equivocación foi acudir a este encontro. Nuca debín aceptar esta cita, debín rachar esa maldita carta en canto souben que era súa. (17)

…………………………………………………………………………………………………

BRAIS.- Esa é a túa versión. A versión dun embuteiro.

MIGUEL.- Entón cal é agora o seguinte paso, unha proba de paternidade?

BRAIS.- Se cadra non é mala idea. (19)

…………………………………………………………………………………………………

MIGUEL.- Aínda así non esquezas que a vida non é coma unha partida de póker. No póker pode chegar cunha man para recuperar o perdido. Pero as cousas que se perden na vida vanse para sempre. (20)

…………………………………………………………………………………………………

AMAIA.- É mellor non saber nada dos demais. Todo o que hai que saber sobre as perosas é que primeiro te utilizan e despois te abandonan. Ou ao revés .(21)

………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- (…) E pensei que non só lles ía roubar a vida a aqueles dous descoñecidos, senón tamén unha parte dos seus segredos máis íntimos, das súas almas (…) El era dos GAL, metérase naquela guerra igual ca nós, pero ela… Que sentido tiña matala tamén a ela? (…) Comprendín que a vida, como unha corrente subterránea,nos conduce sen remedio cara ao momento no que, por moito que nos ocultásemos, as nosas almas quedan ao descuberto, espidas. E nos convertemos en verdadeiros seres humanos. (22-23)

…………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- (…) Estarás confusa, aterrorizada, pero algo che dirá que hai  un lugar no que todo ese medo deixará de e star aí. Ese é o noso lugar no mundo(…) (24)

…………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- (…) Pero souben que o atopara. Nese momento souben que Jom era o meu lugar no mundo. (24)

…………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- (…) Un día díxome que ingresara en ETA. Eu non tiña que acompañalo,a fin de ocntas non era a miña loita. (…) Jon comprendeu nese momento que en realidade eu non entendía nada daquel mundo ao que me arrastrara. (…) Ela realtáralle historias da súa patria, contáralle contos de represión e ikurriñas secuestradas. Cantáralle cancións de liberdade…e de vinganza. (25)

…………………………………………………………………………………………………

AMAIA.- (…) Alguén dos GAL matoou o meu pai e miña nai decidiu seguir adiante e vingar a súa morte .(26)

…………………………………………………………………………………………………

ROSALÍA.- (…) Pero a vida nunca che regala unha segunda oportunidade, hai que pagar por ela. (…) SE realmente quería unha segunda oportunidade tería que pagar por ela. E suplicar para que a vida aceptase ese pago (27)

 

subliñados de O ALFAIATE PORTUGUÉS (Xavier Senín, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 2 de Febreiro de 2017 @ 9:23 p.m.

Velaquí os subliñados que fun facendo na lectura de O alfaiate portugués.

Nalgúns casos resulta difícil distinguir entre a realidade e a fantasía.(19)

…………………………………………………………………………………………………

Estaba claro que naquel lugar podería matar de un tiro dúas lebres, pero non se atrevía a entrar naquel antro de pecado. (21)

…………………………………………………………………………………………………

Seica o descubriran deixando un paquete entre as pedras dun valado. Sería ou non; el nunca quixo falar do tema. (26)

…………………………………………………………………………………………………

A muller abriu moito os ollos, pero explicouse. (28)

…………………………………………………………………………………………………

Non dixo outra cousa, pero logo soubo que sufría fortes dores de ósos cada vez que se preparaban días de choiva. Seica era máis fiable ca calquera información metereolóxica.(32)

…………………………………………………………………………………………………

“Ponte a estudar, Cibrán, que che está chegando o lume aos dedos”. (68)

…………………………………………………………………………………………………

Poñíanlle o informativo da noite, ao que prestaba moita atención, e cando o locutor ou a locutora desexaba boas noites aos espectadores, ela comentaba, dirixíndose ao personaxe da pantalla: “ Boa noite, Deus cho pague “. E coa mesma quería marchar para a cama. (70)

…………………………………………………………………………………………………

Era evidente que comezaba a mesturar un pouco as épocas e os acontecementos, pero falaba coma se el os vivise. (71)

…………………………………………………………………………………………………

Preguntoulle se seguía tomando as pastillas que lle receitara e el contestoulle : “ As pastillas non, pero des que me botou os raios síntome forte coma un buxo”.  (76)

…………………………………………………………………………………………………

-Non te preocupes, miña rula, que agora mesmo che vou mercar o que che prometín –edirixíndose ao quiosqueiro pediu-: Por  favor, ¿Poderíame dar un “postre das espais”?

                Un cliente que estaba alí puxo cara de non entender nada. O libreiro,porén, mirou pata a cativa e, sen dubidalo un intre, emtregoulle un póster das Spice Girls. (94)

…………………………………………………………………………………………………

“Pois a facer o rendevú e a comer galletas de nata”. E ninguén entendía a aquela palabra que súa nai lle escoitara ao malabarista dun circo que pasara pola vida e nin ela estaba segura do seu significado.  (114)

………………………………………………………………………………………………..

Abonda saber que o rapaz levou o traxe con todos os seus botón. O malo foi que tamén o soubo toda a vila e aquel traxe non serviu para seus irmáns. Xa abondaba con que se riran de un. (116)

…………………………………………………………………………………………………

-Virxe querida, fai que a miña nai  adelgace e o meu pai engorde.

                Pero a Milagrosa non creu conveniente atender as súas preces. (120)

…………………………………………………………………………………………………

-Sabes o que che digo? A orquestra que toque o que queira, que eu bailo o pasodobre. (126)

…………………………………………………………………………………………………

Como lle ía explicar que fora mirar na cama onde durmira o negro a ver se quedaran as sabas manchadas? (158)

………………………………………………………………………………………………..

Ao sentaren á mesa preguntáronlle ao rapaz se lle gustban as tripas. Só foi ver o fastío na cara de noxo para que lle cambiaran o prato por unha costeleta con patacas ( 170)

 

crítica de O ALFAIATE PORTUGUÉS (Xavier Senín, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 1 de Febreiro de 2017 @ 6:52 p.m.

ESTAMPAS HUMANAS

Tïtulo: O alfaiate portugués

Autor: Xavier Senín

Editorial: Galaxia

Sendo un dos subxéneros da narrativa tradicional, a estampa é ben infrecuente nos nosos días, nunca gozou dunha frecuencia reseñábel fóra do seu espazo preferido: a prensa; e nin así. Este xa é un motivo de peso para dar a boavinda ao libro de Xavier Senín, que por outro lado tamén apareceu por primeira vez nas páxinas de El Correo Gallego, tal e como informa Víctor F. Freixanes no limiar, o que explica a súa brevidade, ao estar suxeitas ao espazo dispoñíbel na plataforma en que se editan por primeira vez. Porén, as estampas, son tamén unha das manifestacións da Literatura Mïnima ou Hiprebreve, e no seu seo achan mellor explicación que na narrativa tradicional, nós analizarémolas desde esta perspectiva.

                      Cada unha das estampas de Xavier Senín son un anaco de vida, de vida que se nos foi ou de vida que se nos vai. Isto quere dicir que non existe no conxunto unha teporalidade uniformizadora, nin sequera nestas estampas se pode dicir que se bote man de marcas temporais precisas. O seu é a atemporalidade, importa máis o feito narrado en si que cando sucedeu, cousa que interpretamos  partir dese feito concreto ou dalgún motivo que conteña. Aínda que se pode dicir que, no aspecto temporal, percorren un gran abano de tempo, porque se as temos das primeiras décadas do século pasado tamén temos outras que falan de teléfonos móbiles, garderías ou do alzhéimer, motivos ben actuais. Con todo, alén de que poidamos atribuír unha determinada temporalidade aos textos, o que importa é a súa atemporalidade, ao relatar feitos que quedaron na memoria colectiva polo que significaron, non por cando tiveron lugar, aspecto secundario á súa esencia.

                     Na súa mairoría, estas estampas de Xavier Senín, son microrrelatos, isto é: textos dunha brevidade moi grande ( andan a redor da páxina, polo seu deseño editorial páxina e pouco ), que narran unha historia mais que non teiman en ser climáticas, non procuran o lategazo  final que redimensione o texto. Tematicamente moi variadas, foxen da anécdota simple, o que as fai trascender narrativamente, aínda que o feito narrado poida tildarse de anecdótico, o que se procura é a ensinanza que ese feito poida deixar para a posteridade e non outra cousa. Desde oficios tradicionais ( zapateiro, cura, ebanista, cobrador, xastre, telefonista…) a festas tradicionais ( a mata do porco, o Nadal, O Corpus, Entroido, Semana Santa…), o autor tamén se detén en criticar a avaricia, por exemplo, ou a folgazanería e tamén se detén nas relacións interxeracionais, algo que era moito máis frecuente do que é agora, que se inventaron as residencias de anciáns, autéticos depósitos de xente maior que vive en case total abandono por parte das xeracións máis novas.

                     Mais cando nestas estampas entra a formar parte delas o humor, e o motivo humorístico se sitúa no final da estampa, entón estamos dentro do microconto ou nas súas fronteiras, porque entón si existe ese lategazo final que obriga o lector a seguir pensando no lido, que evita que que o final do texto sexa a última palabra lida senón que este remata no pensamento do lector. Non é o máis frecuente mais si que contece cunha relativa facilidade, porque o sentimento que predomina nestas estampas é a nostalxia, como era de agardar. Nostalxia dun tempo que se nos vai como a auga entre os dedos e que non sabemos nin podemos parar. Porque, alén do aspecto  formal, que ten moita importancia nun momento en que alternan dous paradigmas narrativos, un herdado e tradicional, outro novo e rompedor, alén de todo iso, o que realmente importa nestas estampas é o seu contido humano. A maxia do seu contido humano, o humamismo que se agacha detrás de cada liña de cada texto. Iso é o fai verdadeiramente importantes estas estampas de vida de Xavier Senín.

                     Eis un libro que nos cuestiona que é o que realmente herdamos das nosas xeracións maiores e o que perdemos, realmente o libro, cada estampa publicada no xornal, non esquezamos a súa orixe xornalística, está escrita para que non perdamos unha serie de valores que levaron as xeneracións maiores a ser así de auténticos, de inconfundíbeis. Ou para que esa serie de valores non se perdan ao quedaren fixados no papel, porque os tempos van mudando e van requirindo valores novos, aínda que da temporalidade xa falamos e vimos que esta non é fixa senón evolutiva, pódese ser igual de auténtico no tempo dos alfaiates que no das garderías para nenos. Sempre que haxa unha sensibilidade especial como a de Xavier Senín para fixar por escrito eses valores, esa autenticidade.

 

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

subliñados de SEGREDOS DE BRETAÑA (Carlos G. Reigosa, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 26 de Xaneiro de 2017 @ 9:33 p.m.

Velaquí unha escolma dos subliñados que fun facendo  mentres lía a novela de Carlos G. Reigosa. Para gozar.

…xa os vía como encarnacións de personaxes literarios de Herman Melville, Joseph Conrad, Xulio Verne, Jack London, Emilio Salgari ou Pío Baroja. (11)

………………………………………………………………………………………………

-Aquí o que hai son cousas que non sabemos contar, iso si. Misterios. (33)

…………………………………………………………………………………………………

-O inferno está neste mundo. Construí,olo cada día. Abonda con ler os xornais ou ver a televisión para darse conta. Pero o esquecemento l-ibranos del, ponnos a salvo (35)

…………………………………………………………………………………………………

-Un home culto non é o que le moitos libros, senón o que entende os que le e sabe da vida. (36)

…………………………………………………………………………………………………

-Si.Iso é o que chaman a paz dos cemiterios, non? (58)

…………………………………………………………………………………………………

Cando o silencio crece e se impón dunha forma tan unánime sempre épara tapar algo gordo (74)

…………………………………………………………………………………………………

-Non, aquí o que non entendemos esquecémolo moi pronto. (77)

…………………………………………………………………………………………………

O que ía suceder no seu libro xa estaba a suceder na realidade, aínda que el ignorase o que era, de que se trataba (189)

…………………………………………………………………………………………………

Un pasa a vida crendo no futuro, pero en realidade o único futuro que temos é o presente. (207)

…………………………………………………………………………………………………

Pero non esquezas o que dixo Séneca : “ nada se parece tanto á inxustiza como a xustiza serodia” (220)

…………………………………………………………………………………………………

A nós a realidades ó mos serve para ter que inventar algo que a explique. (233)

………………………………………………………………………………………………

…o esencial é inventar, inventar ben (234)

…o que ocorre nas novelas é sempre moi inferior ao que sucede na realidade(235)

…………………………………………………………………………………………………

Non queremos que nos conte a nosa historia. Queremos que nola invente. (247)

…………………………………………………………………………………………………

…alí era moito maior a realidade sepultada que a descuberta…    (262)

…………………………………………………………………………………………………

….a súa amada Bretaña do Sur nonn logrará romper o maleficio da súa Historia nin incorporarse ao progreso e á modernidade se antes non afronta as súas realidades e esixe xustiza. (271)

…………………………………………………………………………………………………

…trátase de inventar a historia que desexamos que o noso pobo asuma como propia (274)

…………………………………………………………………………………………………

…teñen que deixar de inventar historias porque iso só beneficia os asasinos. (278)

…………………………………………………………………………………………………

Mil posibilidades bailaban na súa cabeza unha estraña danza de preguntas saltimbanquis para as que non tiña respostas, só insomnios (326)

crítica de SEGREDOS DE BRETAÑA (Carlos G. Reigosa, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 25 de Xaneiro de 2017 @ 7:30 p.m.

REALIDADE VS  FICCIÓN

Título: Segredos de Bretaña

Autor: Carlos G. Reigosa

Aditorial: Xerais

Un dos nosos escritores máis polifacéticos, Carlos G. Reigosa, vén de levar aos trinques unha nova novela, a que hoxe traemos a estas páxinas da Ferradura, Segredos de Bretaña. Nela Isauro, un escritor na procura de descanso despois de entregar nan editorial a súa última novela, chega a Bretaña, un bucólico lugar situábel na costa de Lugo, a salvo das invasións turísticas e cunha praia que aparece e desaparece, onde lle parece que poderá repousar nun lugar virxe. Mais, pouco despois de chegar, aloxado na casa dunha familia do lugar, decatarase de que Bretaña é un sitio cheo de segredos, pois realidade e ficción confúndense, suplántanse, continuamente. A nós a realidade só nos serve para ter que inventar algo que a explique (273) Iso é o que acontece coa morte de María Ledo e mais de Luís Hermida, dous sucesos aparentemente illados aos que se unirá a tamén morte de Virxinia, irmá de Esperanza, a muller que acolle na súa casa ao escritor.

                     Pouco a pouco, Isauro, o escritor, irá desvelando as ficcións que tapan aquelas realidades conflitivas que en Bretaña continúan baixo o imperio do segredo, do misterio, ou son atribuídas directamente á Santa Compaña. Porque a ficción nunca debe suplantar a verdade, a Historia, a menos que un queira vivir unha fantasía retorta e falsa, ocultadora do que realmente aconteceu, na mentira interesada que só fai protexer os verdadeiros culpábeis dos crimes e deixalos campar á súa vontade impunemente. Esta confrontación entre realidade e ficción é un dos motivos atraentes da novela, máxime nun país como noso onde diariamente se inventan ficcións que fan parecer que vivimos estupendamente gobernados cando a realidade é que se están a destruír condicións de vida, dereitos, que custou moito traballo acadar. Resulta un acerto innegábel publicar unha novela así nestes tempos, porque toda lectura descontextualizada da realidade non é máis que outra mentira a  agochar a verdadeira intención do discurso. Non. Ninguén debe ter medo da verdade a menos que sexa o culpábel, remitir as explicaicións a instancias diverxentes, máis ou menos fantasiosas, non é máis que un síntoma doloso da culpabilidade que se agocha, Coma nestas terras de Bretaña, onde aínda segue a funcionar unha Mesa Redonda do Sur de Bretaña, unha reunión de nostálxicos onde os mitos seguen máis vivos que a realidade. A esa Mesa Redonda será convidado Isauro, realizando unha reivindicación da realidade fronte á ficción.

                     Velaquí unha novela de tese, das que pouco abondan nos nosos días. Mais ser unha novela de tese non lle empece para nada ser unha novela divertida de ler. Á emoción que xa de por si achega a tese que se pon enriba da mesa, súmase a dunha novela de investigación onde o escritor, falando coas xentes de Bretaña, vai desvelando pouco a pouco quen son os culpábeis, até desembocar nun final climático onde se dan as explicacións pertinentes aos misterios iniciais e outros que se foron creando no desenvolvemento da trama. Porque os habitantes de Bretaña, visto que hai  alguén decidido a poñer en claro as cousas, o que derivará en riscos importantes para o protagonista, tapan un misterio con outro. Comezan a aparecer outros mortos, que parecen ser os culpábeis dos primeiros misterios. Entón imponse averiguar quen é o  culpábel destas novas matanzas, estes novos misterios son moi parecidos aos vellos da Santa Compaña, mais os dous tiros no peito non deixan atribuílos a instancias máxicas, coma antes. Con algo moi de particular, o autor ou autores destas novas matanzas semella(n) ser xusticiero(s) que vingan as primeiras mortes.

                     Outro dos aspectos salientábeis da novela son as personaxes. Hainas de dous tipos, as que son obxecto da trama, que viven nos comentarios das outras personaxes, e as que son suxeitos da trama, que actúan en por elas e teñen unha configuración rexa e ben perfilada, como corresponde a un narrador experiente e ben dotado para o  labor. Chama a atención a  ausencia de personaxes antagonistas, personaxes que se opoñen ás investigacións que Isauro, o escritor, leva a cabo. Nisto, repártese o protagonismo entre varias personaxes, son moitas as que adviten o escritor, mais, no fondo, todas desexan o reestablecmeento da verdade histórica, rematar por fin coa época dos misterios. Tamén resulta salientábel como, para perfilar as personaxes de Bretaña, o narrador acode a outros autores ( Herman Melville, Joseph Conrad, Xulio Verne, Jack London, Emilio Salgari, Pío Baroja) para confirmalas dentro do estatuto da ficción, ou como unha das personaxes, a máis lograda de todas, recorre ao cinema para atopar alguén que o “interprete” (Anthony Quinn, Lee Marvin, John Wayne ou Gary Cooper).

                     Eis unha boa oportunidade para pasar unhas horas intrigado mentres se reflexiona a cerca do estatuto que a ficción e a realidade deben ter nas nosas vidas, verdade histórica ou misterio ficiticio a explicar a realidade.

 

 

ASDO.: Xosé M. Eyré