ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

subliñados de ELEFANTE (Manuel Darriba, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 15 de Febreiro de 2018 @ 7:05 p.m.

 

Este tubo figuraba unha especie de trompa que deu orixe ao nome popular da construcción: <O Elefante> (salientado orixinal, 7).

……………………………………………………….

<Os filósofos anuncian un tempo onde o inútil terá valor de seu. Pensa nun artigo  longo con pretensións de ensaio> (salientado orixinal, 9).

…………………………………………………..

O seu lugar estaba no futuro, xunto ao leito seco do Ix, onde as obras do Elefante acaleraran o ritmo (10).

……………………………………………………

A actividade comercial de Sirga -que tomara, xunto ao turismo, a remuda da industria como motor económico- parecía buligante no medio da mañá (12).

…………………………………………………….

Tratábase re romper o corsé da utilidade, e que fose o baleiro a idea matriz (16).

……………………………………………………..

Se cadra tratábase de explorar o abismo posmoderno (17).

……………………………………………………….

<Que opina da fusión entre pasado e futuro?>, preguntou (17).

………………………………………………………..

Calquera movemento cara a diante, ao tempo que acurtaba o traxecto, parecía igualmente un xeito de adialo (19).

………………………………………………………..

A escuridade era un baile de formas, e el puido sentir que levitaba (20).

………………………………………………………..

Para Nero, herdeiro da ira futurista, crear era unha pedra de toque (21).

…………………………………………………………

El tivo que intervir; entre os dous lograrían o absurdo obxectivo (22).

…………………………………………………………

<O Elefante devora a corrente do tempo>, murmurou o chepudo (23).

…………………………………………………………

Un home do seu tempo paseaba baixo o brazo a Ética de Spinoza (salientado orixinal, 24).

…………………………………………………………

<Saberá que enfrontamos a ausencia de obxectivos>, afirmou. <Pero no fondo atacamos a construción do consenso> (salientado orixinal, 24).

………………………………………………………

Entre un piar e un verso, gañaba o piar (26).

……………………………………………………….

<O Elefante demostra que existe; é a inutilidade total!> <Cumpriría tratalo como arte>, dixo el ( 28).

………………………………………………………..

E entón os obreiros romperon a bailar (28).

…………………………………………………………

Onde estaba o detonante da escritura? Porque era tan sutil a migración do tempo? (29).

………………………………………………………….

<O hexemónico disfrázase de avance. O antagónico parece un atraso> (salientado orixinal, 31).

………………………………………………………….

Ao igual que o antigo vivía no novo, o  novo dalgún xeito habitaba o antigo (34).

…………………………………………………………..

<De nada vale proclamarse artista>, continuou, < se a sociedade e o mercado non o aceptan> (salientado orixinal, 35).

…………………………………………………………..

<A cuestionar a idea de autoría!>, estoupou Sebald (salientado orixinal, 35).

……………………………………………………………

Quedar toda a tarde na mesa dun café, observando o tránsito de clientes, era o xeito privilexiado de sentirse no mundo (37).

……………………………………………………………

A arquitectura podía situarse na marxe do útil. O poder podía estar á marxe do necesario (40).

……………………………………………………………

<O espazo presenta fisuras. Como o tempo> (salientado orixinal, 43).

…………………………………………………………….

(…)< a oposición entre útil e inútil carece de sentido; o que absolve, se cadra, o conxunto da vida> (salientados orixinais, 43).

…………………………………………………………….

<O poder usurpará o rol do artista> (salientado orixinal, 44).

…………………………………………………………….

<A vida obedece o signo dos tempos. Aférrate á innovación e vivirás> (salientado orixinal, 45).

…………………………………………………………..

O eterno como continua actualidade (45).

……………………………………………………………

Pero xusto nese intre, a Historia descendía cargada de tenrura (47).

……………………………………………………………

Pois se a arte e a política chegaran a un límite, o mesmo pasaría coa escritura (49).

…………………………………………………………….

O demais era o triunfo da calma. Ou ben a imposición da cultura (50).

……………………………………………………………..

……………………………………………………………..

(…)por que a tradición oral urot´oki, co seu parque de metáforas, mitos e fraseoloxía, supera en calidade literaria calquera outro acervo coñecido? (56).

……………………………………………………………..

A palabra urot´oki une as voces urot, <chaira>. e oki,<indíxena>. Urot´oki é o nativo dun país sen montañas (57).

………………………………………………………………

(…) os urot´oki dedícanse a ver a tele. En contraste, os índices de lectura do país son os máis baixos do mundo (58).

……………………………………………………………….

A configuración facial dos urot´oki -pel de oliva, ollos mínimos e brillantes- é pouco dada a canalizar emocións coma a envexa ou a ira (62).

……………………………………………………………….

-A liberdade non se escancia! -di de súpeto un perfil-. Os bocois están selados (64).

……………………………………………………………….

Kent´aki remata de xeito gradual; os bloques van diminuíndo e perden altura (65).

………………………………………………………………..

-Porque o mundo é hostil á poesía…Con todo, eses homes apenas tatexantes crearon as imaxes que nós herdamos (67).

………………………………………………………………..

Os que pensan na oralidade como obxecto de museo pronto entenderán que é todo o contrario: unha ponte ao futuro (70).

……………………………………………………………….

Os analistas dos medios formulan un dilema: espertar do letargo ou perder o futuro (80).

…………………………………………………………….

-O mundo rural, do que obtemos a inspiración básica, é bastante impermeable aos cambios. Prodúceme tristeza; pero temos que asumilo como outro signo máis de alienación (82).

 

 

crítica de ELEFANTE (Manuel Darriba, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 14 de Febreiro de 2018 @ 7:09 p.m.

DISTOPÍAS PARA PENSAR

Título: Elefante

Autor: Manuel Darriba

Editorial: Xerais

É o nome de Manuel Darriba o que identifica un autor galego preocupado por beirear o feito literario, preguntándose que é literatura e que non. Un autor anovador, un funambulista verbal que non deixa indiferente a quen o le e que cuestiona directamente os principios básicos da literatura. Imprescindíbel para estarmos ao tanto da literatura máis vangardista, as cuestións que Manuel Darriba plantexa non teñen unha resposta doada senón que a propia obra vén sendo esa resposta, polo que ten moito de experimental, experimentos con palabras que nos levan ao abismo do que é arte e o que non.

            O título que hoxe está nos trinques e que é motivos desta crónica libresca, Elefante, ten moito que ver con O bosque é grande e profundo  (Xerais, 2013) no uso da distopía como ferramenta experimental, unha ferramenta experimental que o leva a  preguntarse polos límites da humanidade, porque o concepto de humanidade está directamente ligado ao de arte, pois a arte vén sendo un fiel retrato de como é a humanidade. Así, Elefante consta de dous relatos longos e catro moi breves.O primeiro deles, e que dá título ao volume, “Elefante”, pregúntase que é arte e que non. Unha vez que a arte chegou a un estadio onde é arte do inútil, O Elefante é unha construción sen utilidade ningunha, un Edificio en si, para o que foron investidos moitos cartos e que lembra a trompa dun elefante, de aí o nome. Nun tempo onde <Os filósofos anuncian un tempo onde o inútil terá valor de seu (…)> (salientado orixinal, 9) Manuel Darriba tamén se pregunta polas relacións entre poder a arte. <O hexemónico disfrázase de avance. O antagónico parece un atraso> (salientado orixinal, 31). Como de W. G. Sebald (tamén unha personaxe de “Elefante”) a de Manuel Dariba é unha obra transxenérica, que bota man da crónica, do caderno de campo, da literatura de viaxes fundamentlamente ou sobre todo, porque a de Manuel Darriba é unha literatura de viaxes, tanto nesta “Elefante”, onde se nos presenta unha sociedade onde o inútil ten valor de seu, en por si, coma na seguinte “Os urot´oki” máis claramente e tamén era en O bosque é grande e profundo.

            A reflexión sobre a utilidade da arte deixa paso, en “Os urot´oki”, a outra que versa sobre a cultura oral e a cultura escrita, pois os urot´oki son un pobo, localizado entre Europa e Asia aínda que máis decididamente nesta, que dá preeminencia á cultura oral fronte á escrita, de feito poucos son os libros editados e lidos por unha sociedade que ocupa o seu tempo fundamentalmente en ver a tele. Algo así coma na sociedade actual, unha reflexión sobre a sociedade actual, onde os contidos audiovisuais gañan a batalla aos escritos. A narrativa de Manuel Darriba é sempre unha interrogación sobre a sociedade actual, utiliza as distopías como xeito de interpelar ao lector, como xeito de obrigalo a pensar. O oposto a esa corrente que cre que a narrativa é o cinema da mente, para o noso autor a narrativa ( e taména poesía ) é unha forma de pensar sobre a actualidade. “ Os que pensan na oralidade como obxecto de museo pronto entenderán que é todo o contrario: unha ponte ao futuro” (70). De xeito que a reflexión sobre a oralidade vólvese unha reflexión sobre o pasado e o futuro. Unha reflexión narrativa, pois a escrita de Manuel Darriba atópase lonxe do que é a narrativa de tese, de feito, se o quere, será o lector quen a estableza, aínda que esta narrativa non está concebida como para que isto se produza. É unha reflexión e un método para reflexionar, que atrapa ao lector porque desde a primeira liña se sente interpelado.

            Aínda quedan catro narracións moi breves para reforzar este carácter reflexivo da narrativa de Manuel Darriba. Como moi curtas que son, interrogan ao lector sobre que está lendo, como encaixa o que está lendo nos feitos que conforman a súa vida. Ou como non encaixan. Son catro fragmentos de vida retratados con palabras.

            Dá gusto atoparse cunha narrativa que é máis do que en principio puidera parecer, que está concebida para reflexionar sobre a vida actual e non constitúe un estéril pasatempo. Ou, dito doutra maneira, é unha maneira de encontrarlle utilidade ao que en principio só era un pasatempo. A utilidade da actividade cerebral, algo que se e está a perder nos nosos días, a actividade cerebral útil. Deste xeito convértese nun tipo de narrativa impagábel, impagábel para o lector e impagábel para o sistema literario.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

subliñados de O SONO DAS SEREAS (Xosé A. Neira Cruz, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 8 de Febreiro de 2018 @ 7:05 p.m.

 

Pero non, na túa equipaxe nunca figurou o manual  da perfecta replicante (21).

……………………………………

A temperatura adecuada para elixir un conxunto que che sentase ben e che dese un aire xuvenil sen parecer unha señora prematura (21).

………………………………….

(…)- que é unha forma de cancelar pasados-(…) (22)

………………………………….

(…) e foi o primeiro que me fixo entender que a emoción ten  a pel máis mutante e traizoeira de todo canto podemos ofrecer (31).

…………………………………..

Un crego novo e ben parecido condenado a vivir nun xeriátrico semella, cando menos, unha peza inusual de interesante encadramento no quebracabezas daquela sociedade paralizada no tempo (40-41).

……………………………………

Ninguén apuntou a posibilidade de que a fraude chegase enmascarada de romanticismo trasnoitado (43).

…………………………………….

(…) da Casa do Sono poderíase escribir unha boa historia, se alguén fose quen de se parar a xuntar fíos e tecer toda a trama (49).

………………………………………

Coma se o perigo non estivese ás veces en quedar quietos (70).

………………………………………

Advertiras que algo ía mal dentro dela nada máis reparar nas covas en que se lle estaban a sepultar os ollos (79).

……………………………………….

Dominga, Xoana, Catarina, Inés, Agustina, Manuela, María, Esperanza…, que fixeron para merecer caer na arañeira de inmobilismo que as atrapou a todas ata este comezo do século XXI? (98).

……………………………………….

Diante de todos gardabades as distancias. Clandestinamente, a roca do destino seguía a se desbandar (112).

…………………………………………

Ao que nace para a negrura non lle convén aspirar á claridade, non lle corresponde (118).

…………………………………………

Un corpo semellante ao teu en todo, agás nunha terrible mutación: aquel rabo de peixe que suplantara o lugar das túas pernas (124).

……………………………………………

(…) entrarei na parte da reitoral na que vive Luz e tentarei entender quen é de certo esa muller túzara e ofuscada (129).

……………………………………………..

Os espellos foron sempre portadores de segredos, símbolos da iluminación, da revelación, da sabedoría, e portas abertas cara o alén (137).

 

 

 

crítica de O SONO DAS SEREAS (Xosé A. Neira Cruz, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 7 de Febreiro de 2018 @ 7:27 p.m.

UN GRAMO DE ORIXINALIDADE

Título: O sono das sereas

Autor: Xosé A. Neira Cruz

Editorial: Galaxia

Non hai dúbida, na literatura o que máis se paga é a orixinalidade. A pesar de que neste mundo parece que xa todo foi ensaiado, e precisamente por iso, aínda quedan físgoas polas cales entregar un produto novo, cun traballo de planificación estrutural, por exemplo, pouco visto. Isto é o que acontece coa novela gañadora do Premio de Narrativa Breve Repsol 2017, O sono das sereas, de Xosé A. Neira Cruz. Non se pode dicir que sexa enteiramente orixinal, parécese moito á estratexia narrativa de Suso de Toro en Círculo (1998, Xerais). Cada capítulo de O sono das sereas remata cunhas palabras que son precisamente as mesmas palabras coas que comeza o capítulo seguinte, concebindo a novela coma unha especie de espiral narrativa que ora deixa verse unhas voces ora deixa que sexan outras. Porque, para meirande dificultade técnica, o narrador non é único, vanse alternando voces narrativas segundo vai avanzando a novela. Ensarillar toda esa sucesión de narradores coa esixencia de rematar un capítulo coas plabras que comezan o seguinte non é nada sinxelo. De aí que o lector ten a comlpeta seguranza cando le que o escritor se esforzou por ofrecer un produto novo, deses que é difícl atopar no panorama literario actual.

                     Si, mais, é emocionante?, preguntarase aínda o lector, que ademais da orixinalidade volora moito que a lectura o interese, que non se lle caia das mans. Pois efectivamente, ademais de sorprendernos en cada capítulo, que tenden a ser breves, a trama engancha o lector, fidelízao. Esta entrega de Xosé A. Neira Cruz para adultos conta a historia dunha aldea da Costa da Morte na que hai unha casa, a casa do Sono, onde precisamente unha moradora padece insomnio crónico. A esta aldea chegan tres personaxes novas: un cura, unha médica e unha restauradora que vén restaurar un valioso retablo que existe na igrexa do lugar. Paula, a médica, Gloria, a resaturadora, e Pedro, o cura, atopan unha sociedade cosida por silencios atávicos que dificilmente deixa que entren nela sen respectar eses silencios. Luz, a criada do cura, é un bo exemplo de canto dicimos, silenciosa coma unha pedra, non se lle ve ningún tipo de simpatía ou boa acollida aos recén chegados, mesmo tampouco ao cura, ao cal serve cun silencio de lousa imposíbel de penetrar. Nin que dicir ten que os tres amigan unidos pola condición de foráneos nun medio hostil. Eles tres son os que van poñer ao descuberto un segredo agochado secularmente pola sociedade do lugar.

                     Esta é unha historia de segredos e supersticións, tecida con habelencia e ritmo sostido, desde que comeza ata o final non hai desmaio no ritmo expositivo e o lector matense inquedado, primeiro polo artificio narrativo e despois tamén pola propia incógnita da trama, que só no remate revela toda a dureza dun segredo gardado polo tempo naquela sociedade rural á que, séculos antes, chegara Georgius van Aken, vítima dun naufraxio, desdendente do Bosco, e elaborara aquel precioso retablo que agora Gloria se vai dedicar a restaurar. Así, a novela avanza a medio camiño entre a novela de aventuras, a novela detectivesca, a novela de medo e a novela sociolóxica, sen decidirse por ningunha delas deica o remate e sendo todas elas á vez. Como moito pode dicirse que é unha novela de misterio, ese misterio que agocha o retablo e pervive os séculos agochado nas supersticións da xente da aldea que sabe que a Casa do Sono agocha un misterio no que non é ben andar furgando mais que nin aínda así se aproxima á dureza real de cando se desvende o verdadeiro misterio agochado no retablo.

                     Como boa novela breve que é, non son moitas as personaxes que dispón a trama e esta é única, o cal quere dicir que non se perde o autor contando tramas paralelas á principal. O sono das sereas é típica novela que aproveita ler dunha sentada ou polo menos fraccionar moi pouco a súa lectura. Resulta doado deixarse enguedellar tanto pola forma polo contido. Por esa forma tan pouco frecuente, tan nova aínda con precedentes, por ese misterio que garda a sociedade da aldea durante séculos e agora se nos vai desvendar. Así pois, o lector debe saber que, cando enceta a lectura desta novela e acepta o pacto que lle propón o autor a través da novidosa forma, está entrando nun mundo narrativo que se lle vai facer difícil pospoñer, un mundo narrativo no cal con mestría introduce as voces de Gloria, Pedro e Paula e a través delas nos conta unha historia das que fan conter o alento, que se vai adentrando pouco a pouco en nós até pedirnos que non abandonemos a lectura.

 

ASDO.. Xosé M. Eyré

subliñados de A RAZÃO DO PERVERSO (Mário J. Herrero Valeiro, Caldeirón)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 1 de Febreiro de 2018 @ 9:15 p.m.

 

nas pregas da pele

a razão,

nos orifícios

a fé (9)

……………………………………………………

nunca escreverás

sobre o sexo do país (9)

……………………………………………………

quebrar para sempre

as inércias do país (10)

……………………………………………………

poemas elásticos (11)

…………………………………………………….

O incerto aroma das mulheres maduras (12)

……………………………………………………

foderemos

e construiremos a obra (15)

……………………………………………………

oculto no fogo

em que nos consumimos (16)

……………………………………………………

e tu eras o poema (17)

…………………………………………………….

alterei o significado dos movimentos (18)

…………………………………………………….

e tu pedias que acabasse (18)

………………………………………………………

lembrar agora

a nossa passagem polas sombras (21)

……………………………………………………….

porque somos da estirpe

dos desterrados (22)

……………………………………………………….

somos os poetas

do nada, os heróis

sem patria (22)

……………………………………………………….

e assim persiste a náusea

que escreve estes versos (24)

……………………………………………………….

porque a razão do perverso

será sempre vencida

pola fé do converso (25)

…………………………………………………………

a intuição resignada

de que o final também doerá (29)

………………………………………………………….

morriam en álcool os poetas (33)

………………………………………………………….

não escreverás mais,

esse foi o castigo (34)

…………………………………………………………

porque a dança dos gemidos

oculta as palavras no espelho (37)

…………………………………………………………..

a semántica do exterminio (37)

………………………………………………………….

a razão do asssassino que escreve

a universal história da infamia (37)

…………………………………………………………..

sou a mão doente

a assinar o papel (40)

…………………………………………………………

vindicar o silêncio,

e perder o corpo (43)

………………………………………………………..

a procissão dos corvos (44)

………………………………………………………….

de notar o sexo inchado,

de libertar as palavras em louca desordem (45)

…………………………………………………………

de que nunca encontrarei a forma

de descrever o final,

a forma de descrever-te (46)

………………………………………………………..

das paredes de pedra

o sabor da humilhação (49)

………………………………………………………….

quando tudo vale

nada tem mérito (50)

…………………………………………………………

quando tudo vale

não há mestres (50)

………………………………………………………..

quando tudo é arte,

deus dá por conclusa

a sua obra (51)

………………………………………………………….

porque quando tudo vale,

a única honra é não estar (51)

…………………………………………………………..

os livros que ninguém escreve,

esses, são os libros que devemos ler (52)

crítica de A RAZÃO DO PERVERSO (Mário J. Herrero Valeiro, Caldeirón)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 31 de Xaneiro de 2018 @ 6:27 p.m.

DESMITIFICANDO

Título: A razão do perverso

Autor: Mário J. Herrero Valeiro

Editorial: Caldeirón

Pasa ás veces. Os libros van chegando e o crítico vainos amoreando por orde de chegada. E o libro que hoxe traemos a estas páxinas estaba no fondo. Trátase do X Premio Illas Sisargas de Poesía Erótica, editado por Caldeirón. Polo que a crónica libresca de hoxe adquire tintes de urxencia e de xustiza.

                     O primeiro que sorprende de A razão do perverso (fermosamente ilustrado por Nolo Suárez) é a case nula presenza do campo semántico do “prazer”, como en principio sería de agardar. No seu lugar, a única ave que parece é o corvo, e polas páxinas do poemario van desfilando nomes como Deleuze e Guattari, Gilles Deleuze ou Alain Badiou. O cal parece indicar cara a unha óptica filosófica do acto sexual, porén tampouco será sempre así ou decididamente así. O acto sexual tómase como un máis do ser humano, non calquera porque tamén é o acto da creación. E neste ser o acto da creación emparenta co feito da creación literaria. Mesmo co propio país, nunca escreverás / sobre o sexo do país (9) O que si podemos dicir que goberna o poemario é a razón, nas pregas da pele / a razão / nos orifícios / a fe (9). E que ten o seu aquel de político, quebrar para sempre / as inércias do país (10). O poema vólvese un algo polísémico e elástico, unha forma de entender a vidaa partir da cal foderemos / e construiremos a obra (15), unha forma de crear, como unha forma de crear é o acto sexual, como unha forma de crear é creación do propio país.

                     O pema toma forma de verso breve e intenso en moitas ocasións e camiña por unha visión da vida da cal non están exentas as súas miserias. De xeito que por “perverso” debemos entender algo moi amplo, tan amplo como o do acto sexual como mínimo, coa certeza de que a razão do perverso / será sempre vencida / pola fe do converso (25). Esta é unha das poucas conviccións que pasean polo poemario, a non ser a esterilidade, a nula función erótica do acto sexual, a intuizão resignada  / de que o final também doerá (29). Esa sensación que nos enche nada máis ler o poemario, un poemario que reflexiona sobre o propio acto da creación e chega a conclusións desoladoras mais incontradicíbeis: quendo tudo vale / nada ten mérito (…) quando tudo vale / não há mestres / não ha musas (…) quando tudo é arte / deus dá por conclusa / a sua obra (…) porque quando tudo vale, / a única honra é não estar (50-51). De maneira que o poemario vólvese unha protesta, unha contestación a que calquera cousa sexa arte, calquera invención, calquera ocorrencia, como sucede nos nosos días onde arte e consumismo se fundiron nun magma incontrolábel e amorfo que ameaza con afogar todo aquilo que si é arte porque xorde do máis nobre espírito creativo do ser humano. Nestas condicións, os livros que ninguém lê / são sempre livros de patriotas e os livros que ninguém escreve, / eses, são os livros que devemos ler (52)

                     A razão do perverso é unha desmitificadora reflexión sobre a vida, sobre o acto creativo, que pode ser o acto sexual mais tamén o propio acto da escrita, ou mesmo o acto de comuñón co irredento país. Velaí que os seus verso sexan, como se reclama, elásticos, capaces de significaren e se referiren a múltiples cousas a partir do nexo común do acto da creación, ese misterio, queremos seguir crendo, que dá á luz o mellor do ser humano nun país que qualifica de funesto, de un funesto país, / guardo lembranças obscuras (49) e pouco mellor agarda das ninfas, apenas mentiras, / silêncios / e uma traição (49).

 

                     ASDO.: Xosé M. Eyré Val

 

                    

 

subliñados de CORENTA SONETOS DE AMOR E CONFORTO (Anxo Boán Rodríguez, Círculo Rojo)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 25 de Xaneiro de 2018 @ 6:35 p.m.

 

Ser poeta é ser a pedra e o cicel (13)

……………………………………………………….

É a musa quen crea e  define a poesía (13)

…………………………………………………………

Tremebundas mágoas para o futuro

son as lembranzas do querer pasado (22)

………………………………………………………….

Un sacrificio a Venus e Afrodita (24)

………………………………………………………….

Se topares de novo o meu espírito

dálle a túa alma, para que volva a ti (25)

…………………………………………………………..

Dun tempo feliz que fixo mudanza (26)

……………………………………………………………

Soñei que estabas comigo, e te amaba, (28)

……………………………………………………………..

Pensando que o  noso amor era eterno (29)

……………………………………………………………….

Foi efémera a estrela e tamén foi o sono (30)

………………………………………………………………..

Cando a tristura enche todo o meu peito (31)

………………………………………………………………..

Quizais esteña preto a miña morte,

quizais sexa a miña liberación (31)

…………………………………………………………………

Anaquiño de ceo para min vedado (33)

………………………………………………………………….

Todo se paga. Remata a canción (34)

………………………………………………………………….

Con promesas que fuxiron co vento (35)

………………………………………………………………..

Necesito a tristura da túa ausencia,

para loitar contra a rutina diaria,

e ter morriña pola túa presencia (36)

…………………………………………………………………

Sofres pola ferida derradeira

e non das agochado a realidade (42)

……………………………………………………………

Non escribo un soneto, alma ferida,

para lembrar ao teu fillo esvaecido (43)

……………………………………………………………

para acompañarte no día a día (43)

…………………………………………………………..

aquilo que reconforta a túa alma (45)

………………………………………………………….

Lembraralo no olor dunha roseira (47)

…………………………………………………………..

e contigo, seguirei eternamente,

e, en ti, vivirei para confortarte (51)

…………………………………………………………

Son nai e fillo, nunha aperta grandiosa (53)

…………………………………………………………

Non será o destino contra quen loite (55)

………………………………………………………….

Loitará por unha ilusión sinxela,

e por seguir soñando toda a noite (55)

…………………………………………………………..

cargada se soños, cantos dun poeta (60)

……………………………………………………………

Fuches esta noite, musa dun poeta,

Nun soño que parecía realidade (61)

……………………………………………………………

Moitas veces foi María violentada

pechando os ollos e contendo as bágoas (63)

crítica de CORENTA SONETOS DE AMOR E CONFORTO (Anxo Boán Rodríguez, Círculo Rojo)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 24 de Xaneiro de 2018 @ 6:22 p.m.

CONDICIÓN DE POETA

Título: Corenta sonetos de amor e conforto

Autor: Anxo Boán Rodríguez

Editorial: Círculo Rojo

É a eterna pregunta: nácese predisposto(a) a ser poeta ou cónseguese ser poeta mediante o traballo constante? Moito nos tememos que a vida nos proporciona exemplos dos dous presupostos, mais a pegunta segue aí, a aguilloar incesante. Porén, a noso xuízo, por unha vez, está no xusto medio, de pouco serve nacer poeta se non se traballa esa facultade, e de pouco seve traballar arreo a poesía se non se nace inclinado á poesía. A lectura do libro de Anxo Boán suscitounos esta vella disquisición porque ser poeta é importante. É importante porque unha sociedade sen poetas é unha sociedade sen alma. A poesía consegue tocar os intersticios máis fondos e insondábeis do ser humano, tocalos e amosárnolos para que sexamos conscientes deles. E actuemos en consecuencia, porque a poesía é un estímulo para actuar despois, ou debe ser, se non queremos que fique nun amoreamento de palabras bonitas.

                     Sexa como for, Anxo Boán declárase humilde copista da súa Musa -“É a musa quen crea e define a poesía” (13)- en palabras preliminares ao poemario. Sorprende esta declaración nun século XXI que parece ter destrerrada a tradición clásica ao eido do esquecido, ou polo menos ao eido do infrecuente. E identifícaa, así llo mada a Musa, como Suevia. Alén desta captatio benevolentiae, Anxo Boán escolle dous temas universais para este poemario: o tema eterno do amor, e o conforto a un ser querido que vén de sufir unha grave perda. Que sería da poesía sen tema do amor? Canto quedaría reducida? Sen dúbida ficaría un corpus case irrecoñecíbel, pois dunha ou doutra maneira, que hai ben tipos de amor diferentes, o amor está presente nas máis celebradas obras literarias, litrerarias e poéticas, que é o que nos concirne.

                     Segundo a tradición clásica é a musa Erató a que inspira os poemas amorosos, mais xa vimos que Anxo Boán a identifica como Suevia, sen dúbida nunha declaración de amor a Galicia. E para darlles forma aos poemas, que son XLI e non corenta, pois hai XXI de conforto, escolle a forma do soneto, tamén infrecuente nos nosos días malia que Darío Xoán Cabana, Rábade Paredes ou Xosé Miranda lle deran novo pulo, como ben clarifica Xulio López Valcárcel no epílogo. Así que temos XLI sonetos de fasquía clásica, agás un á inglesa (tres cuartetos e un pareado, posto de moda por William Shakespeare, soneto XXII) distribuídos en dous temas que ben poden ser un: o amor á amada e o amor amical, mais sempre o amor. O amor á amada lémbranos en certa maneira o dos cancioneiros medievais, pois a amada non aparece descrita máis alá de “luzada do mencer” (17) ou “brillante aurora de cada xornada” (17), ante ela “férveme o peito todo palpitante” (18), e é o seu un amor que “non pode ser pecado” (21).

                     Cómpre dicir tamén que o libro vai ilustrado cuns fermosos debuxos de Miranda G. Fonseca e que o segundo tema está composto de poemas xurdidos cando unha amiga perde o seu fillo, a ela vai dedicado o conforto, para ela é. Como ben di Xulio López Valcárcel no epílogo “os versos de Boán cumplen ou tratan de cumplir, unha función balsámica, terapéutica, de consolo e axuda, de conforto” (65), un conforto que tampouco é o único tema desta parte, pois hai un poema que vai dirixido contra a lacra do maltrato físico e sicolóxico, soneto XLI, “Dedicado a María, a muller anónima maltratada, logo flores unha vez morta” (63) e ás veces collen forma de carta, de misiva, así a “Carta dun fillo ausente” (dous poemas) ou a “Carta para un fillo ausente”.

                     Amor e conforto, dúas cousas das que precisamos moito os seres humanos. Amor e conforto que nos auden a fuxir da dor e da soidade, ese mal para o que son a única cura.

 

                     ASDO.: Xosé M. Eyré

 

subliñados de ALMA E O MAR (Francisco X. Fernández Naval)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 18 de Xaneiro de 2018 @ 7:13 p.m.

 

Traballara como guionista de diálogos, na serie Black Women, producida por Adelaide Cartoon Productions e Black Point Films (20-21, salientado orixinal).

……………………………………..

Tamén falaron de amor. Alma dos homes que coñecera ou aqueles cos que aínda soñaba ás veces. Mercedes de mulleres, dos desenganos, da sosegada procura de parella que tardaba en chegar (43).

…………………………………….

-Nada dura, nada está completado, nada é perfecto -díxolle (71).

……………………………………..

(…) o amor é apenas un sorriso de múltiples rostros (…) (71).

………………………………………

Non busco un lugar para morrer. Non son Nathan Glass, o personaxe de Auster. Busco un lugar onde acougar, onde determe un tempo e acougar, renacer sabida, como nacen as crías das golfiñas, sandar feridas e atopar un camiño (80).

………………………………………..

Pensaba que o sol e o mar sandarían as feridas, as do corpo e as da alma (94).

…………………………………………

Lembrouse de Catherine, deixar era como perder (109).

………………………………………….

Sabería, por exemplo, que na orixe, as sereas eran seres con cabeza e busto de nuller, e corpo, ás e patas de paxaro? (112).

…………………………………………..

(…) os bandos de animais tiñan nomes diferentes segundo a especie, así os de luras eran montes, garroupas os de sardiñas, ladrillos os  de centolas e calcas os de golfiños (138).

……………………………………………

Dobre moral, exhibición e comercio, non só do segredo, tamén do íntimo. Beneficio e escándalo (149).

…………………………………………….

A man indolente, o sorriso invariable, a ollada insondable e teimuda, velaí Ofelia e o seu mal (180).

……………………………………………..

Alma e o mar, pensou. Alma de mar (182).

………………………………………………

-Pero… realmente, que é o aire ? -preguntou Alma

-Algo que pesa dentro e que non che deixa gozar das cousas da vida. Xa verás, vaiche prestar, vas saír asubiando -respondeu Brenda sen deixarse influír polo riso de Anida (226).

……………………………………………….

Os baños aliviaban a angustia e o desacougo, pero non curaban, como tampouco curaban as Marías. O tratamento era outro. Mar, aire, luz, todo iso si, pero era necesario poñer algo propio nese afán. Traducir o mal a palabras (231).

……………………………………………….

-No seu código, se ti tomas o sol sen roupa, es que estás buscando, que incitas, unha provocadora (…) (237).

………………………………………………

Alegrouse do gozo, do intre sen futuro, dos saloucos. Foi loba e non sentiu temor porque agora, nela, non había nin amor, nin submisión, só a necesidade de vencer pantasmas (…) (245)

………………………………………………

(…) os seres escuros que ameazan a liberdade e fan perder a memoria e a inocencia (245).

………………………………………………

-Ti escribes, Ofelia, escribes versos fermosos. Ti es grande -afirmou-, ti es grande -repetiu- e podes, porque sabes das palabras, porque viviches, porque perdiches e sufriches (256).

………………………………………………..

Ata ela chegaba o recendo mesto da masculinidade e pensou que tamén cheiraban as olladas. As olladas e os silencios (263).

…………………………………………………

Escribir, iso fixera Ofelia, escribir por ser, máis alá da persecución e da tortura ; escribir por exorcizar, por non sucumbir á dor e ao desalento (266).

………………………………………………….

Admirouna como loba e golfiña, forte e ceiba como só as mulleres poden chegar a selo (288).

………………………………………………….

A lúa sempre é muller, dicía Margie (334).

…………………………………………………..

Iso é a poesía, empregar metáforas, imaxes, símbolos para conseguir varios niveis de significado (348).

…………………………………………………

(…) a vertixe que produce a trasposición dos límites  (…) (356)

……………………………………………..

Era Rosalía quen dicía que os tormentos, no amor, teñen poder de atracción, como as caricias (359).

………………………………………………

Deixou o motor ao ralentí, vestiu outro chaleco e xirou levemente a roda para enfilar a lancha cara á furna coñecida como Boca de sapo (378).

 

 

crítica de ALMA E O MAR (Francisco X. Fernádez Naval)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 17 de Xaneiro de 2018 @ 6:35 p.m.

ALMA E A CONDICIÓN FEMININA

Título: Alma e o mar

Autor. Francisco X. Fernández Naval

Editorial: Galaxia

Logo de traballar, é guinista de cinema, nos Estados Unidos e de vivir alí unha experiencia sexual pouco convencional, Alma decide aceptar a casa que Cibrán lle ofrece na Costa da Morte para tomarse un tempo e reflexionar. Agrovello é un lugar onde acougar, onde determe un tempo e acougar, renacer sabida, como nacen as crías das golfiñas, sandar feridas e atopar un camiño (80). A novela de Fernández Naval é iso, un tempo para atopar o camiño a seguir na vida, un instante de reflexión que permita afrontar  a vida con garantías de éxito ou polo menos de non tropezar nas pedras de antes, un instante para atopar a maneira de non tropezar máis na vida. Alí, Alma enfronta unha vida nova, novas amizades, novas relacións, e  a novela convértese nunha novela de mulleres, non é que non haxa homes, mais o protagonismo téñeno elas, xa desde o tempo en Estados Unidos isto era así. Nora, Mercedes, Madinson, e na Galiza Brenda, Áurea, Nora, Silvia, Ofelia, a mesma Alma, son mulleres vítimas de inxustizas, abusos, violencia verbal e física: laboral, sexual, social, familiar.

Un retrato das mulleres de hoxe, que viven a vida coma un reto, Brenda sofre o acoso sexual todos os días, Áurea mesmo é quen de ir ao mar enrolada nunha tripulación de homes, a Ofelia algo a debeu marcar porque non fala, non di nada, non pronuncia palabra… Un retrato de mulleres de hoxe nun mundo de homes, mulleres destemidas que procuran a esencia da vida, o instante sublime, de maneira pouco convencional. Mais tamén mulleres habituadas a vivir coa traxedia abeirada ao abismo dos seus pés, esa da que non todas poderán escapar. Estruturada en doce capítulos, cada un deles é duplo, pois remata cos apuntamentos de Alma no seu caderno. Estes apuntamentos permiten a entrada na novela de textos ou reflexións de autoras moi significativas: Marina Tsvietáieva, Marta Dacosta, Eva Veiga. Marguerittte Yourcenar, Edith Södergran, Ana Romaní, Caddy Azzuba, Eve Ensler, Blanca Varela, Marilar Aleixandre, Sandra Cisneros, Margaret Atwood, María Solar, Marge Piercy. Neles, Alma reflicte o seu pensamento e tamén elabora un guión coa raíña Lupa de protagonista. A raíña Lupa, unha muller forte que resiste apegada ás vellas crenzas nun mundo onde o crstianismo é unha forza imparábel. Elas, todas, todo un símbolo.

                     Cómpre sinalar que Fernández Naval non realiza ningún esforzo extra para dar cabida a un amplo elenco de mulleres, todas elas xorden na trama de maneira natural. E o seu comportamento non é o de feministas convencidas, activistas feministas, agás quiza no caso de Nora. Son como as que podemos atopar pola rúa, cada unha coas súas circunstancias, mais todas unidas polo feito diferencial de seren mulleres nun mundo de homes. Nin a novela é un alegato antimasculino. Só son mulleres de hoxe no mundo de hoxe, suxeitas á precariedade laboral, acosadas con violencia verbal e non verbal, unha violencia moi conseguida na novela, ás veces manifesta de forma tácita e outras explícita, só por seren mulleres. Como corresponde a unha novela realista.

O feito de que Alma e Ofelia procuren realizarse sexualmente de forma pouco convencional non resulta definitivo. Si no caso de Ofelia, mais non no caso de Alma. Ofelia sofre a traxedia, no caso de Alma é o punto de partida para procurarse a si mesma e o xeito de encaixar na sociedade, de re-nacer sabida, como as golfiñas. De todos xeitos Anida tamén sofre a traxedia e no seu caso non hai práctica sexual pouco convencional, ela sófrea por ser muller, só por iso. Aquí cómpre deterse e pensar se o que lles acontece ás mulleres da novela tería acontecido de seren homes. E non, a resposta é que non. A condición femina resulta fundamental. Como o feito de que o pasado sempre volve, definitivamente no caso de Ofelia e non tanto no de Alma. Mais o pasado sempre está aí, á espreita, condicionando o presente.

Alma e o mar é unha novela realista sobre a condición feminina que foxe de efectismos e desenvolve a trama con tremenda naturalidade. É unha novela de reivindicación feminina que agacha dentro de si un thriller, como a vida mesma, na que en cada recuncho podemos atopar a traxedia á volta, agardando por nós. Reflexiona e convídanos a reflexionar sobre as condicións sociais en que vive a muller dos nosos días. Por iso é unha novela necesaria, no noso sistema literario e en calquera outro.

 

                     ASDO.: Xosé M. Eyré