ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

A PARTIR DE AGORA

Filed under: CARA ADIANTE — 18 de Abril de 2018 @ 5:58 p.m.

A partir de agora, e como pecha Blogaliza, a Ferradura ten que operar mudanzas e estamos aquí, na que será unha nova andaina da Ferradura, agora Ferradura en Tránsito II. Quixemos migrar todo o contido destes once anos porque cremos que hai cousas que, fóra modestia, pagana a pena. Mais non demos. O contido  é tan amplo e a nosa habelencia tan curta que nos foi imposíbel. Desde aquí queremos deixar patente o noso agradecemento a Blogaliza por todos estes anos de convivencia, o seu bon facer levou aque a nosa experiencia fose ben grata, sempre vos botaremso de menos!

Manuel Bragado deixa Xerais

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA — 13 de Abril de 2018 @ 5:39 p.m.

É a noticia do día. Onte sóubose que Manuel Bragado deixaba de capitanear o buque insignia da edición en galego: Edicións Xerais de Galicia. Faino tras 24 anos á súa fronte, 28 dedicado á editorial. É imposíbel escribir a crónica das tres últimas décadas do libro galego sen contar co nome de Manuel Bragado. De feito foi el o primeiro en dar a boavinda a esta Ferradura que, co peche de Blogaliza, tamén está dando ás últimas bocaladas. Desde aquí queremos desexar a Manuel Bragado a mellor das sortes nesta nova vida que comeza como mestre, colectivo ao que sempre pertenceu. E tamén a mellor das sortes aos donos, Anaya, Hachette, á hora de escoller un novo capitán para Edicións Xerais de Galicia. Sen dúbida seguirá sendo un dos mellores coñecedores do libro galego e continuaremos contando coa súa inestimábel experiencia, mais o mundo editorial galego non será o mesmo sen el.

subliñados de NOITES DE SAFARI (Marleen MaLone, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 12 de Abril de 2018 @ 5:57 p.m.

 

(…) noites arduas onde femias en celo rastrexan as pegadas e os bramidos dos machos dominantes sexualmente activos co fin de aparearse. Si, Félix Rodríguez de la Fuente modulárame desde sempre a linguaxe (10).

………………………………………

Nin resucitando a Steve Jobs podería programarse os homes para que cedesen o rol dominante ás mulleres (25).

………………………………………

Con todo, xúrovos que  amiña entreperna era unha contorna fluvial e forestal tan natural como a fervenza do Ézaro, e reivindicaba para ela o selo de <Galicia Calidade>, pois non era menos que os viños, crustáceos e paisaxes que saían naqueles spots da Xunta (31, salientado orixinal).

………………………………………

Dúas veces. Dúas malditas, desatinadas e miserables veces consentín as artimañas sucias de dous homes casados (33).

………………………………………

Pero tamén é certo que pode ser < home e muller que se aman>. Ambos e dous conceptos dominábaos Corín Tellado (41, salientado orixinal).

……………………………………….

A día de hoxe, cun pé nos corenta, recibo idéntico trato: adoito ser confidente necesaria, poucas veces o obxecto de desexo de carnes suculentas que ansían devorar (48).

………………………………………..

Introducín dous dedos na miña vulva sen dificultade. Estaba moi húmida. Polo momento non sentía dor (62).

…………………………………………

Comezaron a palpitarme as sens e, nun punto do meu cerebro equidistante de ambas, iniciouse a cocción da mala hostia, a lume rápido (79).

………………………………………….

A conversa non vola vou transcribir, pois dilataría moito o relato -e este xa excede da media: ao redor das tres mil palabras-(85).

…………………………………………..

Teño que recoñecer que isto de ir de pretty woman mola moito. Grazas, promiscuidade! (92, salientado orixinal).

…………………………………………..

Axeonlleime para loala. Permanecín uns segundos prostrada, cunha actitude teresiana, ante tamaño despregamento de virilidade (106).

……………………………………………

Menos mal que son acuario e suponse que, por nacemento, estou en obrigada sintonía con esta era. Vamos, que o cosmos está do meu lado, axudándome a sosegar o meu carácter insufrible (117).

……………………………………………

Apertáchelo demasiado forte, dándolle a coñecer o lote de carencias afectivas que preceden a este momento (130).

…………………………………………….

Prostitúome en todas as ocupacións. Agás fodendo (136).

…………………………………………….

Só atraio perfectos balas perdidas. Bandidos da noite, vamos (141).

…………………………………………….

Mirade, a vida flúe veloz como o diñeiro negro cara a un paraíso fiscal (146).

……………………………………………..

A soidade é moi puta e refrégase contra canto refugallo de carnaza con cheiro a testosterona atopa (160).

……………………………………………..

De acordo, non lle enviara alta literatura, pero conviremos en que a erudición escrita estorba á hora de tentar desadurmiñar a ferralla (169).

……………………………………………..

Desde entón manteño unha actitude defensiva fronte aos narigóns. Aquilinos inseguros, aguzados idiotas, recachados inútiles, por favor, afastádevos do meu aséptico cogomelo! (175).

…………………………………………….

A miña entreperna, cal cráter enfornando, erupciona en lava fronte a un sismo testosterónico (193).

………………………………………………

Que facía eu alí? O invariable: gañar a vida a base de perder o tempo (212).

………………………………………………

As dúas primeiras citas con Seareiro foron comigo, fronte a un televisor. Acariñabámonos no tempo de tregua que un penalti nos concedía antes do gol (227).

……………………………………………….

Enriba da mesa do salón, dúas cabichas, no bordo do cinceiro, valoran o suicidio. Un cheiro mesto, agre, penetrante,, inunda a estancia (230).

……………………………………………….

Chamas porque xa tes unha idade, porque coleccionas derrotas e fe, e chamas, sobre todo, porque tes tarifa plana (240).

………………………………………………

Perdín máis tempo recluída en retretes alleos que no meu propio afectada de diarrea (246).

……………………………………………….

Non por atesourar certo atractivo, unha pode ter un flirt con quen lle dea a gana. Mesmo podendo, a realidade sempre desbarata calquera expectativa (269).

……………………………………………….

A miña inapetencia para cociñar -que non para comer; devoro canta ambrosía ou bazofia alcanza o meu nariz- escorrenta os homes (277).

 

crítica de NOITES DE SAFARI (Marleen MaLone, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 11 de Abril de 2018 @ 5:42 p.m.

CATÁLOGO DE AMANTES DESORIENTADOS

Tïtulo: Noites de safari

Autora: Marleen MaLone

Editorial: Xerais

Un ve o libro e pensa que Xerais nos quere dar a coñecer a unha autora foránea. Un abre o libro e xa na lapela se decata de que Marleen MaLone non é outra que Iolanda Zúñiga, poñendo en práctica un xogo de heteronomía pouco frecuente na literatura galega. En realidade tamén o discurso vén reafirmar a heteronomía, que acada cotas máis elevadas cando Iolanda Zúñiga escolle parte do discurso para que fale por ela na lapela. Isto é o primeiro que sorprende nun título que se acha a medio camiño entre o libro de relatos e  a novela, pois nos 23 relatos vaise construíndo unha continuidade/contiguidade que ben pode facer pensar na novela, mais por outra parte nalgúns relatos nótase que só son iso: relatos, por iso dicimos que o libro está a medio camiño.

En Noites de safari, unha muller, que adopata o nome de Marleen MaLone porque o apelido fai referencia á soidade e que se acha preto dos corenta, deice pasar de ser receptora pasiva a tomar  a inicitiva nas cuestións que teñen que ver co sexo. Así, empodérase sexualmente e pasa de ser carnaza a converterse en depredadora, como ben di a contracapa do libro, pero non conta con que traumas e desfectos do pasado poidan entorpecer os seus propósitos. Por iso o libro se converte nun catálogo de amantes desorientados, ou un manual, como indica o subtítulo. Marleen MaLone, MM, decide saír de safari pero os amantes resúltanlle un conxunto de seres desorientados. Cómpre indicar que, contrariamente ao que indica o título, os relatos non sempre acontecen de noite, de xeito que moitas veces tamén desprega as súas artes de sedución de dúrante o día, como acontece, por exemplo, no derradeiro, que ten lugar nunha libraría.

Os capítulos catalogan os amantes e van postos en orde alafabética. “Apático”, “Barbudo”, “Casado”, “Desflorador”, “Esdrúxulo”, “Facha”, “Gaiteiro”, “Hebdómada”, “Iletrado”, “Lector”, “Mentireiro”, “Narigudo”, “Ñu”, “Obsesivo”, “Putañeiro”, “Quixote”, “Repoñedor”, “Seareiro”, “Torpe”, “Ulises”, “Viaxeiro”, “Xocoso” e “Zopilote” conforman a fauna que dá cazado nos seus particulares safaris. Ben, en realidade son máis de 23, porque nalgúns capítulos aparecen máis de un amantes. Como acontece en “Quixote”, que volve á letra H, ou en “Xocoso” onde son dous os amantes, igual que en “Casado”. Dito isto, queda tamén dito que o libro descansa sobre a capacidade da Iolanda Zúñiga para crear personaxes diferentes, que a súa habelencia como narradora fai coincidir coa orde alfabética, de tal xeito que o subtítulo tamén podería ser “Alfabeto de amantes  desorientados”.

En Noites de safari é recoñecíbel a escrita anovadora de Iolanda Zúñiga desde a grande cultura musical que se fai patente nas súas páxinas, non de xeito tan obsesivo como en Periferia mais si moi salientábel. Mais de todas as personaxes que mentabamos no parágrafo anterior, a máis complexa e notábel é a propia M M: unha muller de ampla cultura musical, mais tamén televisiva e cinematográfica, que non refuga aspectos polémicos da política actual, e le tanto a Corín Tellado como libros de autoaxuda, 10 Minutos ou Muy Interesante. O resultado é unha escrita fresca, desinhibida, culta mais asequíbel a calquera lectorado, que beirea as fronteiras do erótico mais nunca se adentra nelas porque o importante son as personalidades dos amantes, non só os encontros carnais con estes. De feito son as personalidades dos seus amantes as que levan a MM a ter un catálogo tan amplo, pois se foran os encontros carnais para pouco valerían as ricas personalidades que lles crea, ricas e varidas, e abondaría  con relatar os aspectos máis tórridos das relacións.

Marlen MaLone é unha muller dos nosos días Igual que Iolanda Zúñiga é unha escritora que, malia a súa pouca obra (Vidas pos-it, Amor amén, Periferia), aínda é nova, xa logrou un lugar recoñecíbel no panorama das nosas letras.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

subliñados de O SUICIDIO DE JONAS BJÖRKLUND E OUTRAS HISTORIAS (Carlos Casares, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 5 de Abril de 2018 @ 8:23 p.m.

 

¿Que pasa aquí para que un home nos colla nunha taberna pola noite para falarmos daquilo, unha e outra vez, daquilo, dun tiro nunha perna e sen pensión, do ano da fame? (18).

…………………………………..

Era un lagarto roxo. Chamábase Cholito e falaba con acento cubano. Sabía varios idiomas (25).

………………………………………..

Conta sir John A. Cooper no seu famoso tratado Spain and Galice in the late Middle Ages, Oxford, 1875, que durante o ano de 1348 se estendeu polos mosteiros de Ourense unha estraña peste, de orixe descoñecida, que afectaba só a frades, nunca a criados nin a leigos e que cursaba con inapetencia, dores fortes de cabeza, vómitos, febre e, sobre todo, melancolía (33, salientado orixinal).

……………………………………

Madrugada fría dun día de xaneiro. Cuarto estreito e destartalado dunha escura pensión na rúa de Xelmírez. Cinco estudantes inclinados sobre a mesa (39).

…………………………………….

Melancólico e febril, co pesado corpo caído ao  longo da cama, o Emperador dos cristiáns, asustado polo ouvear de sete lobos que na escuridade fría e próxima dos bosques cercanos reclamaban carne bautizada, lía e relía, á incerta luz dunha vela, a última carta do papa de Roma (49).

……………………………………..

Cos periodistas e o público expectantes, convencido de que o triunfo non lle podía fuxir das mans, foi explicando os feitos con delectación, agrandando o pracer do éxito mediante longas e ben estudadas pausas (63).

………………………………………

Cando eu era neno e  a miña nai me levaba de visita, tiña sempre a sensación de que estaba castigado, sobre todo cando nos tocaba ir á casa de Manolo Estremera, un avogado sen preitos que pasou a vida paseando, xogando a partida no casino e presumindo de virtudes e calidades insólitas (65).

………………………………………

Non era máis que unha mancha escura que apenas se distinguía polo seu lombo curvado de tartaruga xigante agochada entre a néboa (89).

………………………………………..

Para entón eu case non lembraba os suceso daquel día, cando Nicolás e mais eu andabamos os polbo e veu o xastre de Agüeiros a buscalo para ir os dous xuntos de troula á festa de San Roque da Pobra (98).

…………………………………………

Que gordo estás, viejo. Y que calvo. Bueno, pelo nunca tuviste mucho, pero ahora mismo estás casi pelado por arriba, o descapotado, si quieres, mondo y lirondo como el culo de un niño (105).

………………………………………………….

No me gustó que tuvieras cara de caballo. Me recordaste a un compañero de escuela, un infeliz al que llamábamos Pepito Perceherón, que se cagaba cada vez que el maestro le daba con la vara en la palma de la mano, y al que yo le tenía rabia, no porque se cagara, sino porque era feo y con cara de caballo, como tú (125, salientado orixinal).

 

crítica de O SUICIDIO DE JONAS BJÖRKLUND E OUTRAS HISTORIAS (Carlos Casares, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 4 de Abril de 2018 @ 5:08 p.m.

CONTOS PERDIDOS DE CARLOS CASARES

Título: O suicidio de Jonas Björklund e outras historias

Autor: Carlos Casares

Editorial: Galaxia

Para este libro, Xosé Manuel Soutullo reuniu os contos que Carlos Casares foi deixando publicados en diveros medios, moitas veces co gallo da conmemoración de algo ou baixo pedido, de feito que hoxe resultaban de difícil acceso. Evidentemente, un persoeiro como Carlos Casares foi moi requirido para tales efectos, de feito que reuniu 21 contos, que son os que conforman este libro, sete deles en castelán, os que pechan a edición. Deste xeito, aínda que o propio Carlos Casares non deixou organizada a publicación, O suicidio de Jonas Björklund e outras historias pasa a formar parte do corpus casariano e ninguén pode dicir que leu todo Carlos Casares se non leu este libro. Os contos abranguen desde 1965 até 2001, un período de tempo amplo que case se corresponde coa súa traxectoria como escritor. A prsente edición forma parte da homenaxe que Galaxia tributou a Carlos Casares no ano 2017, ano no que foi o centro da celebración do Día da Letras Galegas.

            Carlos Casares publicou dous títulos de contos en vida, Vento ferido (1967) e Os escuros soños de Clío (1979), aos que vén sumarse este de forma póstuma. Nestas obras dispersas, segundo o seu compilador, están presentes tanto as liñas centrais do seu estilo coma a súa evolución durante os máis de trinta e cinco anos que dedicou á actividade literaria (8). De xeito que esta colección de historias dispersas resuluta unha mostra representativa dos seus intereses como escritor (9). Os temas centrais da súa obra recoñécense aquí: a violencia, o dogmatismo, a tolerancia e….o humor (8) Sobre todo o humor, un elemento que a el lle interesaba moito e que xa utilizara en Os escuros soños de Clío. Pódese dicir que o humor percorre estas páxinas con fruición, de xeito que é moi difícil lelas sen un sorrriso na boca, o sorriso fino e intelixente, como o  humor que destila Casares nesta publicación.

            Unha ocasión magnífica para reencontrarse co Carlos Casares gran contador de contos. De factura moi diversa, todos teñen a impronta da calidade da prosa casariana e podemos atopar desde un conto con protagonismo para Hemingway ( o que dá título ao libro) a outros onde o centro é o viño do Ribeiro ou o ciclismo e o fútbol, por non mentar aqueles nos que alguén pon un ovo, feito que resulta ser moi do gusto de Carlos Casares e se repite nesta publicación. Mais, en defintiva, un pode reencontar o Carlos Casares de período longo, ampuloso e cheo de matices, cousa difícil de atopar nos escritores de hoce en día; e tamén o Carlos Casares que non perde o tempo e, de inicio, nos pon en situación con moita rapidez e efectividade ( se ben despois non deixará de aparecer o período ampuloso, porque chegan os matices e iso era algo ao que el estaba sempre moi atento).

            Aínda que tenden á versión curta, ás veces son títulos que se fraccionan en diversas partes, pódense topar tamén outros nos que a extensión é máis ampla. E non se se escapa tampouco certa oralidade, certo influxo do Carlos Casares contador de contos orais, ou ben tamén se pode dicir que Carlos Casares resultaba moi literario tamén nas ocasión nas que narraba oralmente. En resumidas contas eis un autor que era mestre da evocación e que aquí se nos mostra en todo o seu esplendor. Porque tamén hai que dicir que algúns contos tiran de eruditismo para conformar un volume moi variado que percorre un amplo período de tempo e onde nalgún conto puido incluír certas pasaxes autobiográficas. Así, hai contos onde o protagonismo é para os grises anos da ditadura, sobre todo nos sete contos en castelán, como o ambiente universitario da época. Cómpre dicir, e referímonos sobre todo aos que están en castelán, que moitas veces era para contribuír a libros de autoría colectiva, que atopamos un onde o centro e Di Stéfano (por mais que nonn apareza mentado) nun conto que se incluiría nun libro organizado por Jorge Valdano (entón adestrador do Real Madrid) e outro onde o ciclismo toma protagonismo.

            Todo un acerto este libro que nos aforra unha peregrinaxe por publicacións de difícil acceso para reencontrarnos co mellor Carlos Casares. Unha maneira de que non se perdan estas xoias literarias que o lector pode desfrutar en O suicidio de Jonas Björklund e outras historias.

            ASDO: Xosé M. Eyré

 

 

 

subliñados de FÓRA DE SI (Suso de Toro, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 29 de Marzo de 2018 @ 6:15 p.m.

 

Sigue así como estás agora, así como un pasmón, a ollar pola xanela o ceo. Que ollas? As nubes pasar? (19).

…………………………………….

Non me digas que tes visitas, quen te vai visitar a ti se non hai quen te queira. Eu, desde logo, non (20).

……………………………………..

Descubrín que se non tes medo a morreres podes resucitar (35).

……………………………………..

Tamén eu che veño aquí botar a miña merda. Porque moita da miña merda tamén é túa, meu pai. Padre (41).

………………………………………

-(…)Eu penso que empeorou moito desde ese caso da rapaza que se lle foi (47).

……………………………………….

E morreu perfecto dunha hemorraxia masiva perfecta cando conducía da casa para o hospital (53).

………………………………………..

O que non es quen de imaxinar é a gana que eu tiña de fracasar(54).

………………………………………….

Hai que librarse da vida que nos impoñen e inventar unha de noso (54).

……………………………………………

Unha pena, xa che digo, este teu fillo andou feito unha calamidade, dando mágoa por aí. E o peor é que non me importa nada (57).

……………………………………………

Non sei se podes imaxinar (91).

……………………………………………

Alí estaba a foto dentro do aparador da louza antiga de Sargadelos da familia (97).

……………………………………………

Xa, xa sei o que me habías dicir se falases. Non olles para min, claro que o sei, seino (113).

……………………………………………

Teño vergoña da miña vida, daríame vergoña dicirlle quen son eu (114).

……………………………………………

E nese momento caeu sobre min toda a vergoña do mundo, non tiña máis remedio que aceptar que eu actuara como un rapaz (127).

………………………………………………

Agora é cando son eu, antes non era ninguén, unha sombra túa. Agora, aínda que me vexas así, son alguén. Eu (128).

………………………………………………

E podería cambiar de nome? Ser outro? É posíbel iso? (129).

……………………………………………….

A miña vida foron rutinas (133).

……………………………………………….

A perspectiva de regresar á cidade, aos restos da miña vida anterior, era o que me desacougaba (135).

……………………………………………….

Nunca me ocorrera e vaime ocorrer agora na miña idade. Con ela non me sinto vello, síntome un home (158).

………………………………………………..

Non sei por que cho estou a contar. Cóntocho porque non me escoitas, non escoitas o que che digo (158-159).

………………………………………………..

-Xa che dixen que estaba fóra de min. Agora, non; xa pasou. Volvo a min, doutra maneira. Estou aliviado (171).

…………………………………………………

Non teño nada por detrás de min, só teño a vida aberta por diante (187).

………………………………………………….

Non pode ser que toda a miña vida fose un malentendido (192).

…………………………………………………..

-Entón vostede é o meu home. Eu non marcho a ningures, fico aquí con vostede (198).

 

crítica de FÓRA DE SI (Suso de Toro, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 28 de Marzo de 2018 @ 5:34 p.m.

A VOLTA DE SUSO DE TORO

Título: Fóra de si

Autor: Suso de Toro

Editorial: Xerais

Un nunca creu na retirada de Suso de Toro hai oito anos, non, quen  leva o bicho dentro non ten máis remedio que deixalo aflorar máis pronto ou máis tarde. E o bicho é a necesidade de comunicar, de rebelarse, porque os escritores son, en boa medida, uns grandes rebeldes. Desde entón foi reaparecendo na prensa ou con algunha outra publicación. Somnábulos, Inmateriais, Humildar dan conta deste medio silencio de Suso de Toro. O que non volvera é publicar unha novela, que é o que fai agora con esta Fóra de si.

            Fóra de si é unha novela sen narrador, son as propias personaxes as que van dando conta do progreso da trama. Unha trama que presenta a un protagonista, Ricardo  Marzoa, neurocirurxián, que está atravesando unha etapa difícil da súa vida, tanto profesionalmente como no eido da privacidade. Profesionalmente ten un conflito no seu hospital, que non chega a dirixir e mesmo lle negan o poder retirarse sendo xefe de planta, o que o leva a efectuar uns actos de vinganza un tanto escatolóxicos. Un día sofre un accidente e todo cambia, refúxiase na que fora a casa da familia e decide mudar de vida, comeza por deixar o alcohol e, residente nunha cidade deixará esta para vivir na aldea. Unha viaxe campo-cidade á que Suso de Toro xa nos tiña afeitos e que regresa agora adoptando o protagonista a casa familiar como fogar. A casa pertencía ao tío Vurxilio, quen morre e lla lega en herdanza xunto coa mensaxe de ir visitar o seu pai, xa ancián, á residencia na que vive. Fóra de si presenta, polo tanto, un rexurdir duplo, o de Suso de Toro como narrador e o da súa personaxe, Ricardo Marzoa, como home novo. Neste rexurdir, Ricardo Marzoa conta cunha axuda imprescindíbel: Celeste Beatriz.

            Celeste Beatriz é unha brasileira que estivera casada co fillo dos caseiros do tío Virxilio, meiga e compoñedora, que ten unha filla e será crucial, só coa súa presenza, no rexurdir de Ricardo Marzoa. Cómpre fixarse no simbólico do seu nome, Celeste, que nos remite ao ceo, e Beatriz, que nos lembra a Beatriz de Dante, a Beatriz pola que Dante descende ao inferno na súa procura. Porque será tamén unha Betariz así para Ricardo Marzoa, ela é a que definitivamente o decide a mudar de vida deixando atrás a súa crise familiar. Porque esa é outra, outra característica da prosa de Suso de Toro, a crise familiar. Ricardo Marzoa está casado, ten unha filla coa que pouco se comunica e unha muller que xa lle é allea. Por outra parte non se leva ben co seu pai. Boa parte da novela son os soliloquios que Ricardo mantén co seu pai, que nunca lle contesta palabra, agás unha vez, xa ben entrada a novela e preto do seu remate.

            A novela asenta nunha construción das personaxes con moito oficio. Tanto Ricardo Marzoa como Celeste Beatriz representan mundos distintos, aínda que os dous teñan en común ocuparse dos males da cabeza da xente desde ámbitos diferentes. Son as personaxes centrais, mais tamén o tío Virxilio, personaxe secundaria, ou o propio pai, malia non dicir nada, están ben configuradas e resultan capitais no desenlace da trama. Suso de Toro selecciona un gupo de personaxes que, centaris ou secundarias, teñen que ver no desenlace da trama, non se complica con personaxes secundarias prescindíbeis. Aí é onde se nota o oficio narrativo do autor. Sabe perfectamente que é o que quere contar e como o quere contar, moi preto da oralidade e beireando a dramaturxia, prescindindo do narrador. E a verdade é que non se nota a ausencia de narrador, as personaxes asumen o seu rol a plena satisfacción, sobre todo Ricardo, que é quen ten un maior peso na trama e tamén na narración.

            Fóra de si, ademais das relacións familiares rotas, presenta a necesidade de rexurdir, de dar por rematada unha etapa da vida e comezar outra nova, de facer un lume coas experiencias pasadas e rexurdir cunha nova personalidade. É hora de que a vida ofreza segundas oportunidades, vivir resulta un compromiso tan esixente que ben merecemos ter segundas oportunidades nas quen enmendar o mal feito de primeiras, ben mercemos ter ocasión de corrixir os malos pasos dados de inicio, porque a fin de contas ninguén nos aprende a vivir, aparecemos neste mundo e, sen darnos conta, estamos vivindo, cometendo erros e aprendendo deles cando temos oportunidade de facelo, que  amaioría das veces nin iso se nos regala, a novela representa a segunda oportunidade para Ricardo Marzoa.

             É o Suso de Toro de sempre, non se reinventa para seguir sendo el mesmo. O que aquí temos é un autor que decidiu tomarse unha etapa de silencio de oito anos para rexurdir en plena forma, seguindo sendo el mesmo. Polo que cabe celebrar esta nova novela como un retorno e como unha continuidade. Nun mundo onde artistas, políticos e futbolistas parecen ter tomada a voz pública, o retorno dun autor como Suso de Toro, cunha personalidade propia moi definida, debe ser celebrado como se merece e nada mellor que lendo esta nova novela, unha novela que satisfará plenamente os lectores devotos de Suso de Toro e tamén a a queles que o frecuentaron menos.

            ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

subliñados de MAL MOR (Emilio Araúxo, Axóuxere)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 22 de Marzo de 2018 @ 7:25 p.m.

 

Pelo cáelle cando, se peina (9).

………………………………………

Inverno. Frío non fai pero chuvisca. Agora para o inverno vai toda a vida (15).

……………………………………….

Comendo. Aquí chove. E néboa. Está escuro (20).

……………………………………….

Os domingos péinase toda a vida. Domingos péinase. E algúns días soltos (23).

……………………………………….

Pagou o enterro do seu pai e da súa nai. E non pediu un can. A poder de aforrar (33).

……………………………………….

Os allos había ser en xaneiro. Sementalos. Bullalos. Sementalos. Tenos na despensa. Pero aínda non cavou. Non foi tempo de facer nada (43).

……………………………………….

Veleno trouguera un frasco e aínda non o encetou (44).

……………………………………….

Certa, a morte. Xa virá ela. Nunca a pediu. Ha de vir. E se se ve moi apertada dirá que Deus a leve (52).

……………………………………….

De pé désdeque. Os días non renden nada (53).

……………………………………….

Esperanza do que veña. Co que viñese. Esperanza de que? Pouca (58).

………………………………………..

Tanto lle dá o ano novo como o ano vello. Ós ósos doridos chámalles meus (64).

…………………………………………

Figuéchesme moitas, se fora mala non che miraba para a cara. Calou. Calou. Non dixo hache nin be. Figuéchesme moitas, se fora mala non che miraba para a cara (67).

 

crítica de MAL MOR (Emilio Araúxo, Axóuxere)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 21 de Marzo de 2018 @ 6:46 p.m.

O ESENCIALISMO DE EMILIO ARAÚXO

Título: Mal mor

Autor: Emilio Araúxo

Editorial: Axóuxere

Na Filosofía, o esencialismo é un termo que se remonta a Aristóteles e que, con maior o menor fortuna, se mantén no tempo deica hoxe. Definido como termo que engloba as doctrinas que describen a esencia – o que fai que un sexa o que é- en oposición á continxencia – o que é accidental e non cuestiona  a natureza do ser- tivo menos sorte en socioloxía, pois pode servir de base para chegar a comportamentos de homofobia, racismo, misoxinia, misandria e segregacionismo. Tivo certa sorte en literatura, ligado ao existencialismo, durante os séculos XIX e XX. Agora Emilio Araúxo proponnos revisitar o esencialismo partindo do filósofo empirista George Berkeley segundo o cal “ser é ser percibido por unha mente” Atraído por esa idea, Samuel Beckett escribía en 1981 Mal vu mal dit onde narraba a tensión vital dunha anciá irlandesa medio cega. Pois ben, como Beckett, Araúxo dá voz a unha muller maior nos labores da súa vida diaria, unha vida que transcorre coa compaña dun burro, unha cadela, coellos, unha gata e pitas, vacas non aínda que consumir consome leite. Unha existencia dura e difícil, cando as forzas xa fraquean e calquera labor se volve un mundo complicado.

Porén, o esencialismo de Emilio Araúxo non ten visos filosóficos, ou polo menos excede o círculo filosófico e é plenamente literario. Porque a  súa escrita é depurada e esencial. Recorre ao perído breve, incluso moi breve, e trunca  a sintaxe sempre na procua do esencial, o que non pode deixar de ser dito.”Pedras agora non pode con elas. Aínda tapa algunha. Valado. Pero se é grande non pode con ela” (13). Escrita depurada e esencial. Por iso lle chamamos esencialismo, un esencialismo que se fixa nun mundo que está aí, a piques de desaparecer mais segue aí, entre nós, o mundo dos vellos no rural, a súa soidade, e resulta esencial para entendermos a vida que levamos nas cidades e nos pobos, porque provén de aí, esa é a súa orixe por moito que o queiremos esquecer, arrimar a un lado. Ese é o mal mor, mal maior, a vellez,  a vellez nun mundo condenado a desaparecer mais que seguirá aí mentres a lúa alume. Unha vellez que o autor retrata en toda  súa crueldade, non son moitos os labores que unha vella pode facer facer, mais cústanlle un mundo. Existe o mundo de dentro, o da casa, e o de fóra, que basicamente é o da horta, do resto vive nunha aldea mais sen manter contacto con ninguén, a actividade fóra chégalle polo oído, a da aldea, e o da horta pola necesidade que ten de mantela.

            Así que o esencialismo de Emilio Araúxo é un esencialismo de denuncia, denuncia dun mundo, a vellez rural en soidade, que resulta inhumano. Ese mundo que se vén abaixo aínda conserva moitos vellos que se ven obrigados a vivir a vida case en completa soidade e están aí, non nos paramos a pensar neles mais están aí, sobrevivindo, coma heroes. Coma heroes que se negan a que o seu ciclo se complete. Heroes anónimos que sobreviven na dureza da soidade, que loitan por manterse en pé nunhas circunstancias que os agachan con cara de non querer que se ergan máis nunca. Mal mor resulta unha novela breve de personaxe única, se descontamos os animais que lle fan compaña á vella. Personaxe única enfrontada á vida cando as súas forzas esmorecen. Nin sequera ten nome a vella. Ela é ela en representación de todo un mundo de seres coma ela.

            Mal mor é unha novela breve para repensar, para pensarmos nese mundo que se nega a desaparecer e tamén para repensarmos as nosas orixes. Un mundo ao que lle queda a esperanza xusta para agardar unha nova xornada onde os traballos serán como na pasada. Esperanza, esa palabra difícil de prununciar cando a vellez é un feito e, como a vella de Emilio Araúxo, só queda lembrar sen acedume.Porque pouco é o que pode facer unha vella cando a idade vai tan avanzada e as forzas tan minguadas, enfrontar as tarefas cotiás de cada día e lembrar cando cada novo sol era ben distinto, sen deixar de ser o mesmo as forzas eran outras e os traballos máis levadeiros. Lembrar cando a soidade non era tanta e había compaña no fogar, aínda que todo se resolvera en coidar os pais, pois fillos non tivo a vella. Mal pode a vella representar a esencia do ser humano, que é máis complexa do que ela pode significar. Mais o esencialismo de Emilio Araúxo é un esencialismo literario, un esencialismo que, como xa dixemos, acurta os perídos, achga a linguaxe ao rexistro popular, e quebra a sintaxe até reducir a linguaxe literaria case a un balbuceo, ao balbuceo de quen ten xa as forzas xustas para ir tirando.

            ASDO.: Xosé M. Eyré