ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

crítica de FILOSOFÍA DA INDIVIDUACIÓN (Miguel Penas, Euseino?)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 16 de Agosto de 2017 @ 8:29 p.m.

SEGUINDO A SIMONDON

Título: Filosofía da individuación

Autor: Miguel Penas

Editorial: Euseino?

A Historia da Filosofía adoita estar percorrida por temas que se manteñen ao longo dos séculos sen que haxa unha resposta definitiva a esas preguntas. Algo que pode parecer tan simple como a diferenza entre materia inerte, seres vivos e seres pensantes non o é, como nos lembra Miguel Penas nesta Filosofía da Individuación, unha sorte de continuación da súa tese de doutoramento, como nos lembra o propio autor nada máis comezar a lectura. Precisamente como tentativa para responder a esa pregunta nace esta Filosofía da individuación na que Miguel penas analiza moi de cerca as teorías do filósofo francés Gilbert Simondon cunha concepción filosófica realista e poshumana (20).Para o cal illla unha corrente procesual na filosofía continental que estaría integrada por Bergson, Whitehead, Simondon e Deleuze, filosofía do proceso continuada por  Charles Hartsborne ou David Ray Griffin, remontándose a filósofos gregos como Heráclito e seguida por autores actuais como Isabelle Stengers, Manuel DeLanda, John Protevi ou Steven Shaviro.

Pero que son as filosofías do proceso? En que consiste a filosofía da individuación? Para dar resposta a estas preguntas, Miguel Penas segue fundamentalmente ao filósofo francés Gilbert Simondon cando denuncia que a metafísica occidental “concede un privilexio ontolóxico ao ser xa constituído “ (46) porque non se pode dar conta do individuo se se parte do individuo xa feito, para o cal rexeita o substancialismo e, seguindo a Bergson, diferencia entre a realidade xa feita e a realidade facéndose, a fin de articular unha filosofía procesual na que o proceso e o produto, a individuación e o individuo, poidan ser pensados conxuntamente (48) porque a individuación non é soamente individuación do individuo senón devir do ser (49, énfase orixinal), para o cal estuda as orixes do hilemorfismo (tecnolóxica, biolóxica, psicosocial, e física) e, seguindo a Simondon, introduce o concepto de transdución para dar conta de como a enerxía se propaga no interior dun dominio. A termodinámica do non-equilibrio, as estruturas disipativas físico-químicas, os individuos físicos e mais o pamsiquismo sérvenlle a Miguel Penas para botar luz sobre as formas de inventividade da materia.

Non importa se a realidade é inerte ou animada, pensante ou non, o que importa é que proceso e produto son pensados ao mesmo tempo. Non se trata de achanzar, de negar a diferenza (235) senón que precisamente o recoñecemento dun proceso común de xénese é o que permite descubrir unhas modalidades diferentes (235) pois a filosofía da individuación xorde como unha maneira de superar o materialismo e tamén o indutivismo, estudando a afectividade e a individuación psíquico-colectiva, non pode ser entendida en ningún caso como unha forma de subxectivismo ou idealismo e, nese senso, está comprometida con algunha forma de realismo (184). Aínda que non é doado o encadre no realismo, bótase man do concepto de transdución, que non é soamente un concepto máis co que nomear a propagación dunha singularidade nun campo metaestable, o cal pode expresar de xeito máis ou menos adecuado os procesos de individuación, senón que ademais pretende expresar a identidade operatoria entre o pensamento e o pensado (190).

Se aquí defendemos, a partir da intervención transformadora de Gilbert Simondon, a valía e necesidade dunha filosofía da individuación, é porque pensamos que esta permite tender pontes, fixar alianzas e acadar transitorios tratados de paz entre os vellos partisanos dunha batalla sen fin (244). Diferenciar entre materia, vida e pensamento serve para comprender a realidade, son nocións útiles que nos permiten movernos con comodidade. Pero un mínimo achegamento ás presuposicións afirmadas nestas distincións revela a necesidade de poñelas en cuestión (247).

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

crítica de RELATOS PARA SORRIR. TRECE NARRACIÓNS DE MODERADA ALEGRÍA (Valentín Alvite)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 9 de Agosto de 2017 @ 8:18 p.m.

LITERATURA PARA ALEGRARCHE A VIDA

Título: Relatos para sorrir. Trece narracións de moderada alegría

Autor: Valentín Alvite

Editorial: edición de autor

Xa ben cargadiña vén a vida de dramas como para que non nos paremos un intre con aqueles autores que nola alegran. Porque todos necesitamos, e moito, ese sorriso que nos reconcilie coa condición humana. Todos necesitamos ler un libro como este de Valentín Alvite como mínimo unha vez ao mes, por moito que a literatura de cariz cómico resulta vista como unha literatura de segunda fila ou unha pseudo literatura. E nada máis falso que condenar a literatura feita por un autor polo tipo de recursos que utiliza. De aí o esforzo que realiza Valentín Alvite na presentación do seu libro, caracterizándoo como portador de moderada alegría e fóra por completo do que se pode entender como humor chocalleiro de dicir parvadas ou facer disparates e do escatolóxico, racista, sexista ou homófobo, de maneira que o lector pode gozar á vontade deste libro que contén trece narracións de diferente medida cada unha, se pode dicir, aínda que as catro derradeiras resultan catro novelas breves. “O seu é un humor conceptista, fino e sutil, que repousa na retranca galega: móvese no gume das ambigüidades, xoga cos dobres sentidos, recréase no contraste, brinca co paradoxo e  explora o implícito. Nada que ver coa grosería, o esaxero e as falcatruadas dunha certa comicidade frontalmente allea ao noso xeito” (9, salientado orixinal). Son  palabras de Henrique Monteagudo, no prólogo, que definen ben o humor de Valentín Alvite.

                Valentín Alvite deuse a coñecer como escritor con Don Nuno e outros relatos humorísiticos (Editorial Seara, prologado por Xosé Luís Méndez Ferrín), tamén aquí presente e obtivo o Antón Avilés de Taramancos con outro relato tamén aquí presente, o que pecha o libro, O hotel. Don Nuno e O hotel son dúas das novelas breves que neste volume se atopan, porén Relatos para sorrir comeza con sete narracións de distinta extensión, tendendo á brevidade ou usando capítulo breves que de seguida nos sitúan no tipo de humor que tan ben definira Henrique Monteagudo. E resulta ben difícil decantarse por unha ou por outra, tendo por seguro que en cada unha delas imos atopar onde a lóxica se volve paradoxal ou, dito doutro xeito: onde o paradoxo agacha unha lóxica absolutamente inagardada e por iso máis chocante e humorística.

                Don Nuno sitúanos no ano 1228, trátase dunha comedia medieval na cal D. Nuno enviuva e, á semana, xa quere casar. A tentativa de matrimonio de D. Nuno vai dar lugar a unha serie de situacións cómicas relatadas en capítulos moi breves e contundentes. Os irmáns D. Fernán e D. Álvaro a discutir cal deles é o primoxénito, o recadador, o bandido Roi o Bravo ( a quen se acolle D. Nuno na súa desgraciada aventura), o cronista, o taberneiro, a noiva…son algunhas das personaxes aquí caricaturizadas e que enchen de contido e risas esta novela breve. Coa mesma técnica mais xa na actualidade, Brais Olveira é a segunda das novelas breves. Esta céntrase na figura de Brais Olveira que vén de abrir unha axencia de detectives e como primeiro paso preséntaselle o roubo dun libro, un libro medieval atopado en Veascón e que sitúa alí o misterioso monte Medulio, con esa desculpa pasa diante dos nosos ollos boa parte da sociedade veasconense, desde as forzas da orde ao mesmo cura, na igrexa do cal apareceu o libro, ese libro que ameaza con paralizar a vila, pois trátase dun achado que arqueoloxicamente falando ten moita importancia. O mesmo protagonista ten a terceira das novelas breves, un tempiño máis adiante, Brais Olveira tópase co caso da desaparición dun billete de lotaría premiado, que parece que  o seu dono levou consigo cando morreu, pois enterrárono co mesmo traxe que levaba o día que mercou o billete de lotaría. O neófito Brais Olveira, pois non deixa de ser un recén chegado á profesión, resolverá o caso. Trátase da novela curta onde menos humor hai, non a podemos cualificar de comedia posto que o que de verdade tira dela é o asunto detectivesco. Mais o que lle poida faltar de comedia pono de sobra O hotel, unha deliciosa comedia de situación que pon o seu albo na sociedade do corazón e a súa forma de vida cando don Carlos Alberte de Andrada ve como seu posto e figura fica suplantada por un aspirante a traballador do hotel a quen todo o  mundo confunde co conde, incluídas as esposas de Carlos Alberte e mais a do propio aspirante a empregado, un badulaque que nunca ocupación tivera e vivía dos cartos que gañaba a súa muller no hotel.

                Non hai desculpa, Valentín Alvite convídanos a ler e de paso botar unhas risas sen perderlle ollo á grande literatura. Porque a literatura pode ser grande e convidar a rir. Hai máis literatura nestes Relatos para sorrir (ilustrados por Gonzalo Vilas e Anabel Rodríguez) que en moitas novelas ao uso, iso si, non son trece narracións senón once, como se comproba no índice,

ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de UNHA VERDADE AMARGA (Celia Díaz Núñez, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 2 de Agosto de 2017 @ 6:07 p.m.

A VIDA E O ALZHÉIMER

Título: Unha verdade amarga

Autora: Celia Díaz Núñez

Editorial: Galaxia

Como a auga entre as nosas mans, así se vai a vida sen decatarnos, e cando queremos acordar só sentimos a pel mollada, é o que nos queda, unha amálgama de lembranzas sen futuro, máis frías ou máis mornas, mais sen futuro e con data de caducidade. Así se lles foi a Daniel e Aurelio, Daniel tivo que aturar toda a vida os dixomedíxomes que vinculaban bastardamente a Aurelio. Ata que xa non deu máis. E interpuxo unha demanda de paternidade que o xulgado aceptou. Esa demanda de paternidade é o principio e finalidade da novela. Ou a escusa. A escusa para contar, sen alambiques nin requilorios, unhas vidas que se ven alteradas por ese suceso. Alteradas as de todos, agás quizá a de Aurelio, a que máis, en principio, se vía atinxida. Porén é que a de Aurelio vese sacudida por algo moito máis grave, moito máis impactante: está enfermo de alzhéimer.

Ante iso todo muda. As mellores páxinas desta novela de Celia Díaz Núñez son precisamente aquelas que contan os coidados que os familiares, pero sobre todo a súa filla Pilar, lle deparan a Aurelio. Ela é principalmente quen o vai atender, e Alberte, o neto, quen menos vai entender toda esta nova situación. Se as vidas e expectativas de avó e neto sempre contrastan e ese contraste resulta do máis iluminador, neste caso a Alberte, daquel avó que aínda había nada sentía cheo de viveza, agora xa só lle van quedando un feixe de lembranzas. Non é novo o tema do alzhéimer na narrativa galega, mais hai que dicir que Celia Díaz Núñez trátao con moita delicadeza, son páxinas que emocionan fondamente e con xustiza.

O alzhéimer chega, e cando chega faino para quedar. Todo parecía que ía ser a demanda de paternidade a que alterase a vida de Aurelio e mais a súa familia. Porque todos merecemos saber cal é a nosa orixe, esa é razón que leva a Daniel a interpoñer a demanda. Quere deixar de ser o bastardo, que Aurelio o recoñeza dándolle os apelidos que lle corresponden. Porque o sabe toda a vila e, xa se sabe, nas vilas os dixomedíxomes son unha especie de canle de circulación para as verdades incómodas, molestas. Por iso Daniel e a súa dona, Silvia, interpoñen a demanda de paternidade contra Aurelio. Aurelio, un home feito a si mesmo, como vulgarmente se di, que coñeceu a emigración na Arxentina, onde medrou economica e socialmente até solventar as débedas da familia e retornar cun capital que lle permitiu abrir o  primeiro concesionario automobilístico da vila, que agora rexenta o seu fillo Carlos, irmán de Pilar. Viúvo ao pouco tempo de casar, enténdese con Lola, outra viúva recente. Xuntos pásano ben, son felices, nun tempo de estreiteces morais que os condiciona e os obriga a verse ás agachadas. Pero así é como se escribe a historia, a volta de paixóns, de sentimentos, que agora son lembrados nesta novela realista centrada na vida de Aurelio, unha novela que se le como un vaso de auga, grolo a grolo, de capítulos breves, fresca coma a memoria que pretende fixar definitivamente a historia de Aurelio, o seu paso por este mundo, mentres aínda pode lembrar, xusto cando se lle coñece a enfermidade do alzhéimer, ese pozo negro despois do cal xa non hai nada.

Deste xeito, a novela de Celia Díaz representa a derradeira oportunidade de re-establecer a memoria de Aurelio, antes de que a negrura do alzhéimer o trague, e con ela a de Daniel e familia, nun discurso realista que se le moi doadamente. Aínda que se agradecería meirande detención no mundo de sensacións e e mocións que poboa a novela, o certo é que as personaxes aparecen ben definidas, correctamente construídas e a vida tampouco dá excesivos momentos para recrearnos no pasado, malia que iso sexa xa canto nos queda. Como moito, o suficiente para descubrir algunha verdade amarga, algo que nos gustaría aforrar porque non conduce a nada. Como amarga é a verdade que constitúe a escusa para contarnos a vida de Aurelio e como a súa familia enfronta a terríbel enfermidade deste.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de RECKLESS. O FÍO DE OURO. (Cornelia Funke, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 28 de Xuño de 2017 @ 4:54 p.m.

A VOLTA DE CORNELIA FUNKE

Título: Reckless. O fío de ouro.

Autora: Cornelia Funke; versión galegea: María Alonso Seisdedos

Editorial: Xerais

Xa está aquí o agardadísimo terceiro volume da pentaloxía que Cornelia Funke emprendeu con Reckless.Carne de pedra e Reckless. O espírito do cabaleiro. Desta vez, as aventuras de Jacob e Will lévannos ao Oriente. Will, Jacob, a Fada Escura, Fox, Chanute, Nerron, Orlando Tennant, Chithira, Ludmila, Jonh ( o pai de Jacob e Will), Kami´en, Dezaseis, Dezasete, Sylvain…son unha pequena escolma das personaxes que habitan esta nova entrega de Cornelia Funke. Encontraranse Jacob e Will por fin? Darán coa Fada Escura?, A Colección de Obxectos Máxicos do tsar serviralles de algo?, Que ocorrerá entre Fox e Will?, Como lles afectará a intromisión de Orlando Tennant? E estas son algunhas preguntas que dan conta do contido dun discurso concibido como un periplo na procura da Fada Escura e tamén de si mesmos, nun mundo cheo de seres máxicos: gnomos, príncipes cosacos, dekavats, seres de ónix, fadas, goyl, elfos, heinzel, zancudos saltareiros, polgariños, liderts, golems, baba iagás e mesmo esqueletos de dragóns… Conformando así un mundo onde a transubstanciación resulta clave, pois non existen fronteitas entre os elementos, e se as hai as personaxes traspásanas, podendo así ter pel humana, de pedra e mesmo vexetal. Un mundo máxico onde todo é posíbel, e as personaxes tecen alianzas entre si de xeito que os seus poderes se complementen e dean acadado a súa misión.

Seres máxicos, nun mundo máxico, e con obxectos máxicos. A Colección de Obxectos Máxicos do tsar resulta un bo exemplo, mais en realidade serán tres os que resulten fundamentais no decurso da trama. Unha alfombra máxica da que é dono o tsar, unha bolsiña máxica que esconde unha espada máxica dentro e as tarxetas máxicas, escritas cunha tinta máxica que non permite ser lida por calquera mais que se transparentan no discurso en varias ocasións. Nun mundo máxico, por terras do Oriente, no cal non deixa de haber acenos á realidade. Velaí temos Albión ( en referencia á Grande Bretaña), Moskvá (Moscova), Ucraína, Austrasia, o mesmo Kremlim, Varanxia… Como se tiveramos que afacernos a que toda a maxia nace da realidade e dos ollos con que a contemplamos. Si, esa é a grade lección, aprendermos a ver con ollos máxicos as naturezas que nos rodean, ver alén de… imaxinar, poñer a traballar a nosa imaxinación de xeito que nos enriqueza o mundo.

Aínda que poida parecelo, porque Cornelia Funke preséntanos unha realidade alternativa, non se trata dun choque de mundos, o que vivimos a diario e o que lemos no discurso da autora, neste Reckless. O fío de ouro. O que Cornelia fai é ensinarnos un mundo alternativo, o mundo do Espello, mais que necesitemos un Espello é defecto noso. En realidade os mundos máxicos poden atoparse en calquera lugar, ela procede como o mago ilusionista, só que para facernos ver o mundo máxico escribe en lugar de actuar nun teatro, por exemplo. E aínda que é moi recomendábel repasar as dúas anteriores entregas, a autora consegue que cada mundo máxico, derivado de culturas diferentes, consiga ter a súa autonomía propia dentro do que é o esquema da pentaloxía. Neste caso lévanos a terras do Oriente, a culturas do Oriente, presentándonos un discurso con dous focos de atención: o que acontece no de Will e o que sucede no de Jacob. Dous focos de atención que de correr paralelos aínda que a súa ambición sexa a de confluiren, horizonte de expectativas que se reserva para o remate da novela, unha novela de fondo alento que fará as delicias dos nosos mozos e mozas, mozos e mozas e adultos, porque a novela, coma toda as boas novelas deste segmento, admite e reclama unha lectura adulta, a lectura adulta duns ollos preparados para o fantástico, pois no mudo do Espello de Cornelia Funke o fantástico non ten límites.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

crítica de HUMILDAR. RITUAIS DESPOIS DE DEUS

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 21 de Xuño de 2017 @ 6:41 p.m.

ENFRONTARSE Á VIDA

Título: Humildar. Rituais despois de Deus

Autor: Suso de Toro

Editorial: Xerais

Este non é un libro de ficción, é un libro de autoaxuda que ensina como enfrontarse á vida unha vez que estamos desprotexidos do manto da(s) relixión(s). Desprotexidos do manto da(s) relixión(s), polo tanto constata o fracaso da(s) relixión(s) á hora de poñer orde na vida das persoas. Unha vez que Nietzche proclamou a morte de Deus hai máis dun século, o ser humano quedou desvalido de todos os rituais que a(s) relixión(s) lle proporcionaban. Porque se algo teñen en común as relixións é iso, o ofrecer rituais de paso por este mundo, o ofrecer un método para enfrontarse ao mundo. Que é o que Suso de Toro fai neste libriño escrito á man e con estilográfica (41), porque escribindo á man o noso pulso acerta coas palabras máis precisas e xustas (41). E trátase diso, de ser sincero e xusto, sincero e preciso, porque este libriño, Humildar, é tamén unha procura. O autor situouse fronte ao folio en branco e preguntouse como se enfrontaba el á vida. O resultado é o que o lector ten diante dos ollos e nós estamos a comentar.

Dezasete capituliños, alén das “palabras preliminares” nos cales nos describe, nos comenta, como enfrontarnos á vida, algún dos cales coinciden con rituais de paso da relixión católica. O bautismo, os enterramentos, os casamentos, son exemplos ben claros. A relixión católica pauta unha serie de rituais para facerlles fronte. O contido moral xudeo-cristián permanece aínda que un non quixer, mais fáltame todo o demais. Fáltame a palabra sagrada e o ritual, fáltame a linguaxe (7). Por iso non é de estrañar que o primeiro capituliño sexa unha celebración da vida. Non nos pode custar tanto celebrar a vida e celebrar que estamos vivos (9). Despois pasa a comentar como recibir a quen chega, o nacemento, porque estar vivo é ser único. Non selo supón non estar vivo (11). E, despois do nacemento, o bautismo vén logo porque é cando lle damos nome ao recén chegado. O nome que damos á criatura nacida encerra os nosos desexos para esa vida (13) E, preso nel, preso no capituliño que podemos chamar do bautismo, vén o do enterramento, “Despedir a quen marcha”. A chegada dos tanatorios e a morte das carpideiras, condicionan o estado actual das despedidas aos devanceiros falecidos. Tras a despedida o diálogo con quen marchou é doutro modo, mais é diálogo (15)

Porque debe seguir existindo ese diálogo aínda lle dedica outro capítulo, os nosos mortos han seguir estando aí, aínda que nós finxamos que non están (17) falar cos mortos e falar con nós mesmos, porque se falamos cos demais porque imos deixar de falar con nós mesmos? Despois vén o capituliño dedicado ao casamento e a seguir “Coidar en” reflexiona como relacionarnos co mundo porque hai vida fóra do humano (23). Sempre desde a humildade, nos capítulos finais ata catro veces salienta a palabra humildar, enfrontarse á vida sen ningún tipo de envaicemento, humildarse para así poder percibir con nitidez a verdadeira importancia das cousas. Por exemplo a deses lugares especiais que todos temos e xustamente antes se fala deles, deses lugares que, pola razón que sexa, son especiais para nós, na nosa vida, e que pode coincidir sexan lugares aos que peregrinar, entendendo a peregrinaxe no sentido relixioso ou, tamén, no ateo. Porque se temos todo lugares especiais nas nosas vidas, cada vez que imos a eles é unha peregrinaxe.

Esta é a maneira en que Suso de Toro se enfronta á vida.  O resultado da procura que Suso de Toro fixo ao preguntarse como enfrontarse a iso que pasa todos os días ao noso redor e que chamamos vida.

ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de ONCE PORTAS (Héctor Cajaraville, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 14 de Xuño de 2017 @ 6:10 p.m.

POÑA UN MISTERIO NA SÚA VIDA

Título: Once portas

Autor: Héctor Cajaraville

Editorial: Xerais

Un misterio, unha incógnita por descifrar, o ser humano é un ser intelixente ao que se lle supón valentía pero non todos a demostramos na mesma medida. Hai quen prefire ver a vida pasar e hai quen fai a vida segundo os seus desexos e apetencias, hai quen non ten medo a que  a vida o leve por un camiño querendo el ir por outro, non ten medo e logrará que os dous camiños conflúan. Porque a vida ten esas cousas, ponche diante intres nos que tes que decidir que dirección tomar, dependendo da dirección o futuro que vaias ter, envites nos que se demanda a túa participación a fin de lograr algo que moi poucos poden fachendear. En literatura, misterio é sinónimo de emoción de que o discurso en cuestión vai captar a  nosa atención e nos vai manter atados ás súas páxinas até a resolución do remate.

A novela que hoxe traemos a estas páxinas internéticas da Ferradura é unha novela de misterio. Tamén é Premio Ánxal Fole de Narración Curta do Concello de Lugo 2016, que xa é un aval. Nela, o mozo Cardelle, no día da Ascensión do ano 1929, coñecera a dous moinantes, Phillip e o mago Bunda, Bundamagili, en realidade, un masai enorme que realiza todo tipo de prodixios que teñan que ver coa adiviñación. Alí, na Alameda de Santiago de Compostela, o mago Bunda fai partícipe a Guillerme dun segredo que relaciona as portas da muralla que en tempos rodeou Compostela, coas igrexas intra muros, supostos pasadizos soterrados e o sepulcro do Santo Apóstolo. E desde entón xa non haberá maneira en que Guillerme, o mozo  Cardelle, deixe de matinar no asunto. Afeccionado á Historia, cousa que xa lle vén de familia, terá que poñer en relación todo o anteriormente dito co número once, pois o mago Bunda fala de once portas e once igrexas.

Ese será o obxectivo. Procurar o momento no que coincidiron once igrexas e once portas. De Guillerme e da novela, que se  nos presenta baixo a fórmula do manuscrito encontrado, sendo ese manuscrito as memorias de Guillerme. Dese xeito Once portas camiña entre a pescuda histórica e o fantástico, porque Compostela é unha desas cidades onde se dan a man o fantástico e o histórico desde o seu mesmo nacemento. Converténdose nunha homenaxe a Santiago a través dun dos seus símbolos máis universais: o sepulcro do Santo Apóstolo. E tamén nunha novela de divulgación que trae á primeira liña de actualidade a cuestión de onde se atopan os verdadeiros restos do Apóstolo Santiago. Unha novela curta, pois poucas son as personaxes e o motivo discursivo é único.

E a verdade é que o consegue, captar a atención do lector e mantelo preso ás súas páxinas, porque sabe moi ben combinar a pescuda histórica, co valor numerolóxico do número once e co desenvolvemento dunha trama na que Guillerme vai afondando pouco a pouco até chegar a ver o que ninguén viu. Porque o mago Bunda, que ao primeiro lle parecera un falabarato, parece que ten auténticos poderes e a profecía que lle fai vaise cumprindo por moi difícil que parecía nun principio que de alí puidera saír algo. O lector pode star seguro de atoparse diante dunhas horas entretidas, cunha trama na que se cruzan a reflexión da pescuda histórica e  mais a acción a que o seu desenvolvemento vai dando lugar, de maneira que a lectura resulta amena e instrutiva. Instrutiva por todo canto contén da historia compostelá. Amena por como está contada, once capítulos breves mais un prólogo e un epílogo que encadran a o discurso na fórmula, xa o adiantamos, do manuscrito encontrado, que son as memorias de Guillerme Cardelle.

ASDO:. Xosé M. Eyré

subliñados de TERRAZA (Fran Alonso, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 8 de Xuño de 2017 @ 5:45 p.m.

Ese sabor lánguido

e cíclico da vida (12)

……………………………….

Habita algo importante

no fondo deste mínimo

suceso banal

chamado indiferenza (15)

……………………………….

intúese que circulan

para rachar

clandestinamente o aire

e alcanzar esa quimera

do infinito (18)

……………………………….

Leo a prensa, resignado

a soportar ese perverso perfil

que os medios deitan sobre

a crise e a política (19)

………………………………..

O sabor agarimoso do café

inunda a miña boca

dun amable e infinito

outono presentido (28)

…………………………………

A chuvia ergueu

un vento de combate e parte

das mesas descansan recollidas (29)

………………………………

a escrita non deixa de ser

un exercicio exótico (31)

…………………………….

A terraza ten o ánimo abatido (34).

…………………………….

Con certeza, mañá será

o mesmo día (37)

…………………………….

No rostro dela adiviño o perfil

dunha coidadora de ocasos (39)

……………………………

Se hai algo que me irrita

é a insoportable levidade

dunha mosca (41).

…………………………….

Hoxe, en cambio, a entrada

do outono limpou un chisco

o aire, varréndoo con plumas

de gansos fosforescentes (44).

……………………………

Escribindo poemas

sobre os que me rodean,

síntome como un axente

dos servizos de intelixencia

dun suposto

exército literario (48).

………………………………

Nin sequera

no diminuto vestíbulo

da miña imaxinación (56).

……………………………..

O rapaz que fala co vento

está detido perto da parada

do autobús (59)

……………………………

Hoxe o azul do mar móstrase

lascivo e insinúa

con timidez o seu candor (63).

…………………………..

Seguen pasando as motos.

como exhalacións, coma vermes

veloces que non desexan visibilizar

a súa impudicia (68).

 

crítica de TERRAZA (Fran Alonso, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 7 de Xuño de 2017 @ 6:30 p.m.

A VISIÓN POÉTICA DUNHA TERRAZA

Título: Terraza

Autor: Fran Alonso

Editorial: Xerais

É relativamente frecuente que o simple se volva complexo, que o que parecía unha cara se volva un poliedro. A primeira vista Terraza, de Fran Alonso, parece un libro testamentario da realidade cotiá que se vive nunha terraza de Vigo. Un exercicio de poesía narrativa no cal o autor está moi atento a describrinos o que ve (  o rapaz que fala co vento, tres mulleres falando, dúas mulleres que discuten, adolescentes armados con cadanseu teléfono móbil, un home delgado pero forte…) e forman parte do continente que el mesmo ocupa,a terraza, ou o que a rodea ( as motos que como vermes foxen, as pombas de voar flexíbel,a xente que agarda polo autobús) ou tamén do seu mundo interior, un mundo interior que tamén é habitante da terraza, por suposoto, e que está integrado polo que ve (os cans, as pombas) como por outros que pertencen á imaxinacion interpretativa do autor (as iguanas, os pelícanos, os coalas) alí, naquel mundo no que remata o verán para dar paso ao outono, naquel mundo que tamén ten unha fiestra ao  mar.

                     Pero non todo é tan simple.

                     Desde os seus inicios como escritor, xa non só como poeta, Fran Alonso nunca lle perde ollo á realidade, desde Persinas, pedramol e outros nervios até Tráiler exemplifican ben o que vimos de dicir. E nos últimos tempos está especialmente atento ás posibilidades expresivas que ofrecen as novas tecnoloxías, como os Poemas birollos para ler cos ollos (poesía oral e visual que incorpora un videoxogo) ou Poétic@ (poesía electrónica e crossmedia que expolora ese mundo de posibilidades que ofrece internet) sen esquecer o proxecto poético que mantén ne twiter, esta Terraza vén engadir un novo chanzo a esa carreira que o leva a incorporar todas as plataformas posíbeis á escrita poética, pois incorpora códigos QR en moitos dos poemas que aquí figuran. De xeito que eses poemas valen por dous. Cando o lector agarda o corpo poético tradicional, atópase encetando o poema un código QR que remite á obra anterior do poeta, de xeito que insire a realidade cotiá da terraza no mundo poético propio do autor.

                     Nun mundo onde xa non hai tortilla para os obreiros, ninguén a pide seica, errariamos se crésemos que os poemas narrativo-descritovos de Fran Alonso son pouco poéticos. Certamente poderían ser relatos breves sobre o acontecer diario da terraza, mais non é menos certo que sempre Fran Alonso atopa, nalgún momento, o achado poético que xustifica a nosa agarda (“No rostro dela adiviño o perfil / dunha coidadora de ocasos” (39) ), que tampouco é moito porque Fran Alonso demostra en cadanseu poema que a visión que nos está a trasladar é a dun poeta, ás veces desde o mesmo inicio (“ A terraza ten o ánimo abatido” (34).) A fin de contas, Terraza, é a vida exterior que rodea o poeta nun momento dado, alí sentado, nun interludio entre dúas actividades, un lóstrego lúdico no correr do día, mais o poeta é poeta en calquera hora, en calquera circunstancia, en calquera momento, porque o poeta ve a vida exterior como un poeta e nela proxecta a visión poética interior.

                     Un poemario como Terraza, e en xeral toda a a obra poética do autor, contradí esa visión simplista que algúns teñen e segundo a cal o poeta é unha sorte de ser exclusivamente atento ao seu mundo interior, un mundo interior que cre rico e por iso nolo comunica. Por iso non é casualidade que os códigos QR remitan con certa frecuencia Poétic@, porque o poemario en si é a poética do cotián, do cotián nunha terraza calquera dunha cidade calquera a unha hora calquera onde o único notábel, o que marca as diferenzas, é que hai sentado un poeta que no seu caderno deixa constancia en forma poética dese acontecer, que é moito máis  rico  do que en principio poderiamos sospeitar, e se é moito máis rico é pola visión poética. De aí a importancia que teñen na vida @s poetas.

 

            ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de SAPOS E SEREAS (Ana Cabaleiro, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 2 de Xuño de 2017 @ 1:31 p.m.

Aurora sospeita que Xosé lle deu un agasallo ao rei Melchor para ela. Vai dentro dun sobre. Pensa que podería ser un papel que ela atopou casualmente a semana pasada (17).

…………………………..

El era unha vez un adorable Lobo Feroz moi querido por todas as que o coñecían, pero sobre todo pola súa avoíña, e non había no mundo nada que ela non lle daría (27).

…………………………..

A noite que coñeceu a Groucho Marx fora unha noite de outono, e Lobo Feroz comezara a usar as carapuchas vermellas que lle chaman de entretempo (29).

………………………….

Xurxo puxérase en pé, eu seguía tombada, e para berrarme inclinárase sobre min, moi preto (40).

…………………………

Que se lle di ao teu noivo, cando non sabes nin se segue sendo o teu noivo, en público, e con toda a aquela expectación? (47)

………………………..

Sinto ganas d eberrar e de darLle patadas ás paredes, do impotente que me fai sentir esta conversa, pero iso non faría máis que empeorar as cousas (54)

…………………………

Presa nestes cantís pequerrechos, coma de xoguete, onde me destinaron, no cabo do que os humanos lle din o monte Louro (61).

…………………………..

Abatín un navío xenovés, o Bozolla, e un bergantín inglés, O Marie, á altura dos que os humanos lle din o cabo Fisterra, e unha nao española aló pola altura que lle din Malpica (63).

………………………….

Eu sei, agora, xa tarde, çque a Serea Virxinia quería ir precisamente para iso, para ver humanos ávidos de sol, ávidos de aventuras, ávidos de encontros imposibles que lle fixen arreborar as escamas da cola d edesxo e de inquedanza (67).

…………………………

Porque sabido é que nunca nada bo lle aconteceu a unha Serea reconvertida en humana (68).

………………………….

Foi Pedro Ranilla o que asasinou a que fora a Sera Virxinia. Foi un asesinato lento, continuado, día a día, que comezou no momento mesmo en que deixaron atrás a Praia do Chanqueiro (78).

……………………………

Loitarás, mais os camiños xa está trillados (87).

 

TODOS OS  SALIENTADOS SON DA AUTORA

crítica de SAPOS E SEREAS (Ana Cabaleiro, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 31 de Maio de 2017 @ 8:23 p.m.

RELACIÓNS DE PARELLA

Título: Sapos e Sereas

Autora: Ana Cabaleiro

Editorial: Galaxia

Lonxe fican os tempos en que as relacións de parella era para sempre na maioría dos casos. Parece coma se a diferenza de caracteres se agudizara co paso do tempo e agora a xente sexa máis inflexíbel coas feblezas do outro ou da outra, porque todos as temos. O que antes era unha parella para toda a vida agora ten data de caducidade e convértese nunha parella para un tempo determinado. Non é que sexamos melancólicos e botemos de menos tempos nos que a parella era como unha condena vital, é, simplemente, que as cousas son así, e tamén é de admirar o tesón, a forza de vontade, daquelas parellas indestructíbeis que duraban décadas e décadas. Sobre as relacións de parella proponnos reflexionar Ana Cabaleiro na súa estrea literaria, este Sapos e Sereas que edita Galaxia.

É o caso de Xosé e Aurora. El, un mal poeta, que, a base de versos soltos que lle vai obsequinado a Aurora, consegue un poema que será o seu agasallo de Reis aquel día que na aldea conseguiran os Reis Magos ofrecerlle un agasallo a cada neno. Tamén el ten o seu agasallo para Aurora, lamentabelmente un accidente fai que este se perda na neve e ela xa decidiu. Non lle fai graza xa o seu home, coa súa dependencia, as súas teimas, os seus celos absurdos, a súa mente pequena e vulgar (17). Un conto para tempo de Reis sobre o desencontro final do que fora unha parella ben avinda, como o tempo nos vai levando a uns por un camiño e a outros por outros diverxentes, facendo que o que fora unha unión se volva nunha xuntanza de individualidades que non se recoñecen e nin sequera se aturan. Cando un/unha está ilosionado co/coa outro/outra todo é mel nas filloas, pero este é o conto de cando comeza a aparecer a desilusión, e con ela o desafecto.

No segundo relato atópanse personaxes de tan diferente tradición como son o Lobo Feroz, Groucho Marx e o mesmo James Bond, que tamén aparece. Un Lobo Feroz que mesmo é quen de transmutarse na mesma Caparuchiña Vermella, que para algo son personaxes do mesmo conto, dous contrarios que está ben que se  superpoñan porque se logra un efecto verdadeiramente estrañizante que despois non é tanto, senón que parece o máis normal do mundo. Facer que este Lobo Feroz se atope con Groucho Marx resulta especialemnte atraente, pois son dúas personalidades procedentes de mundos moi diferentes. Pero este dúo está incompleto sen a Carapuchiña e sen a Avoíña, e para que non fique así, incompleto, eles mesmos son quen de transmutarse xa sexa na Carapuchiña, como xa vimos, ou mesmo na Avoíña, por suposto.

O terceiro relato plantexa esa fina liña que distingue agredido e agresor, cando o agredido aparece para todo o mundo como o agresor. Deixa un resquemor amargo porque estamos nese preciso momento no que un/unha tenta deixar a parella mentres o/a outro/outra procura manter viva a a chama. E aínda que un /unha debe ser libre e deixar a parella cando lle apeteza tamén é certo que igual de lexítimo é o feito de loitar por aquel/aquela que se quere. Neste caso tamén é ela quen quere deixar a parella e el quen parece como un auténtico manipulador, até extremos difíciles de imaxinar, pero é que en cuetión de amores todo pode chegar a ser difícil de imaxinar, tanto polo lado bo coma polo malo. O que si é cero é que Ana Cabaleiro, neste coma nos demais relatos, foxe de camiños trillados e preséntanos unhas personaxes verdadeiramente singulares, totalmente opostas aos clixés estereotipados que se manexan decote.

E o cuarto relato, o máis amplo e que pon cabo a este volume de estrea, é “Sapos e Sereas”, de onde colle título o mesmo libro. Máis sereas ca sapos, dicímolo porque se centra nos amores que unha serea ten cun humano e do que sae mal parada, como vén sendo común. Un relato que fai convivir a mitoloxía coa vida de todos os días, aínda que tamén é certo que temporariamente non se desenvolve na actualidade, onde, para mal noso, é máis complexo crer nas sereas. E advírtenos do que pode pasar cando dúas naturezas tan diferentes se senten atraídas e se mesturan, aínda que tamén é certo que o interese no amorío é ben diferente, mentres a serea está completamente namorada e irresistibelmente atraída se sente…o humano quérea porque así medra en consideración social, converténdose nun auténtico sapo. A conclusión é que os sapos que se converten en príncipes non existen, todos son príncipes mentres a realación de parella vai ben, e todos rematan sendo sapos cando  o camiño dereito se torce e aparecen as desavinzas.

Ana Cabaleiro preséntase como unha voz absolutamente singular, cun volume modesto en canto a cantidade de propostas literarias mais desbordante en canto a calidade. Non lle pon medo atreverse con ese difícil mundo das relacións de parella, cando precisamente deixan de ser un mundo compartido por dous e ela quere abandonalo, porque aquí sempre é ela a que quere deixalo. Atrévese tamén coa mitoloxía e mesmo se amosa hábil superpoñendo unhas personaxes sobre outras, por ben diferentes que estas sexan. Unha voz nova que fai agardar con expectación novas propostas.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré