ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

subliñados de A VIDA SINXELA DE MARCELO FIRMAMENTO (Vanesa Santiago, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 21 de Setembro de 2017 @ 5:26 p.m.

 

As cousas do mar, aprendeu, non se contan na terra (18).

……………………………………………

Antonio Rederrota nacera en Muros, na súa mocidade andara á balea, e tras a guerra viñera embarcarse a Sada, xusto  o tempo breve que coincidirá na pesca de baixura co pai de Marcelo (25)

……………………………………………

Pois o mar requiría forza, destreza, maña e un pouco de sorte, e Marcelo tiña da catro calidades (29).

…………………………………………

Coñecín o Murallas, un tipo alegre e irreverente, hai un par de anos. Xa non vive en Lugo, pero  volve alá todos os anos polo San Froilán. Foi el quen me falou destas historias, que doutro xeito nunca chegaría a coñecer, sobre como pasou Marcelo aqueles dous anos,  e como lle brillaron os ollos, contaríame, ao ver entrar o buque na ría, co pano do castelo de Palma de fondo, mentres formaba na explanada do cuartel de Instrución (47)

…………………………………………

O Marcelo sempre fora media poeta, que andara emparentado co Rederrota, quen sempre contaba historias das que ninguén entendía unha metade nin cría na outra restante (53).

………………………………………….

Lin, por exemplo, que algunhas treboadas as causan os trasnos piratas, unhas criaturas de aguda voz acorde coa súa baixa estatura, que viven en illotes no océano e teñen o poder de invocar treboadas ( 63)

…………………………………………..

As pequenas anamouras, anamouras das que lle falaba Estrela, a  anamoura que vivira en Fontán, soa e fráxil, belísima, naquel tarro de cristal, brillando nos  soños de Marcelo (75)

…………………………………………….

ÁS veces penso no ben que cheguei a coñecer a Marcelo, tanto que podo deducir o que pensaba (85).

…………………………………………….

Marcelo lembrou todo aquilo, e aínda lembraba que soñara con iso cando espertou, coas primeiras luces da amañecida (113).

……………………………………………….

(…) Lolo dos Sete, mariñeiro de Fontán desaparecido a mediados dos anos corenta logo de que o arrestasen na Coruña (122)

……………………………………………….

Un mundo, dicíalle o Lolo, onde a liberdade cabalgue sen barreiras, cruzando vilas enteiras, levando o seu berro que derrubará as fronteiras do odio (127)

……………………………………………..

(…) unha carta curiosa que buscaba rirse da censura con retranca (…) (129).

………………………………………………

Coma o xenovés, ría o profesor entusiasmado, coma o xenovés (145).

……………………………………………….

Despedirse de Xana e da súa familia, con quen compartira a noite anterior unha cea familiar onde comeran pais, fillos, nora, neto e sobriño, sete persoas, sete, recalcou Xana, riseira e algo caneca, fora duro (157).

…………………………………………………

A Marcelo deixárolle mirar un momento, e , para a súa vergonza, sentiu por un instante que era aquel cachalote, igual que sentira que era a toniña e o pardal (164)

…………………………………………………

Vémonos, pensou Marcelo. Agora si. Agora son libre, querida Ellaine. Ámote, berrou. Ellaine oíu aquel berro que lle levou o vento, cruzando continentes, e  subiu á nave sentíndose feliz. A nave subiu, subiu. Houston, temos un problema, dixo o piloto (186)

 

crítica de A VIDA SINXELA DE MARCELO FIRMAMENTO (Vanesa Santiago, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 20 de Setembro de 2017 @ 6:17 p.m.

A ESCRITA DELICADA DE VANESA SANTIAGO

Título: A vida sinxela de Marcelo Firmamento

Autora: Vanesa Santiago

Editorial: Galaxia

Xosé Luis Méndez Ferrín, Bernardino Graña, Xohana Torres, María Xosé Queizán ou Carlos Casares son autores que se deron a coñecer desde a colección Illa Nova que a Editorial Galaxia creara para dar a coñecer o labor dos autores máis novos. Hoxe, no 2017,  cando se cumpren sesenta anos da súa creación, Galaxia creu necesario e conveniente promover o premio Illa Nova agardando que a súa funcionalidade sexa a mesma que a colección tivo no século pasado, estimular a creación entre os autores máis novos. Unha excelente idea a xulgar por esta A vida sinxela de Marcelo Firmamento con que Vanesa Santiago logrou o premio, entregado de mans de Xosé Luís Méndez Ferrín, primeiro autor editado nesta colección.

                     A vida sinxela de Marcelo Firmamento é unha novela que reivindica as xentes humildes do mar que co seu traballo e tesón son quen de labrar unha vida no escenario máis duro, o mar. Supón a biografía de Marcelo Firmamento, nacido cando  o ditador Franco visita a vila de Sada e condenado a vivir no mar desde o seu propio nacemento. Desde entón, primeiro na baixura e despois e grandes transatlánticos, xa como mariñeiro de primeira, a vida de Macelo corre sempre pegada ao mar. A súa biografía está escrita por unha narradora en terceira persoa que coñece os feitos porque os investigou falando con testemuñas. Por certo que son poucas as mulleres que escribiron tanto e tan ben do mundo do mar, o de Vanesa Santiago é unha novidade no mundo editorial galego que case sempre viu como foron homes os que escribiron sobre o mundo do mar.

                     De Vanesa Santiago sabiamos pola súa novela Ninguén lembra (Urco Editora) así como polos seus relatos na serie Contos estraños ( “A sobra da luz”, “A revelación de Li Kun-woo” e “Niño de serpes”), en A vida sinxela de Marcelo Firmamento proponnos as peripecias de Marcelo Firmamento na procura do su pai Lolo, desaparecido en estrañas circunstancias mais que a súa dona, Estrela, cre vivo e nas Américas. Unha vez que cumpre a súa iniciación na baixura, e fai o servizo militar, Marcelo embárcase nun grande transatlántico o “Gris dos Mares”. Primeiro visitará Hong-Kong, despois virá América (Nova Iorque, o Brasil, o Uruguai, a Arxentina, onde estará en Bos Aires e despois na Pampa, camiño de Ushuaia) sempre na procura do seu desaparecido pai. Mais o periplo de Marcelo Firmamento non remata aí e aínda seguirá rumbo ás Filipinas  a bordo do “Jean Copo´h”.

                     Que a vida sinxela de Marcelo Firmamento sexa iso, sinxela, non quere dicir que nela non se atopen circunstancias máxicas, como é lóxico en todo aquel que vive do e no mar.Non en van antes de ler a novela  lemos un verso de Miro Villar: “En cada mariñeiro dorme un ser mitolóxico”. A autora condúcenos así por unha narrativa que abala entre o sinxelo e o máxico, entre o realismo e a fantasía, como as ondas do mar. A procura do pai de Marelo non é máis que a escusa para realizarmos unha viaxe entre o humilde e o extraordinario. A sinxeleza da vida de Firmamento a bordo dos barcos non impide que este se comunique coa súa amada Ellaine mediante mensaxes botadas ao mar nunha botella, por exemplo. Nin que agrome a mitoloxía, sobre todo contra o final, onde Sedna será decisiva.

                     Nas páxinas de A vida sinxela de Marcelo Firmamento non faltan referencias metaliterarias, sendo a máis importante a do conto “Dos Apeninos aos Andes” de Edmundo de Amicis ( 1846-1908, a peripecia de Marcelo na procura do pai ten moita similitude coa de Marco e a súa nai) icluído na súa novela Corazón (1886). Tamén se poden atopar conexións con Horizontes perdidos de James Hilton (1900-1954), publicada en 1933, sobre todo por todo o que ten que ver con Shangri-la. Sen que poida faltar a mítica Moby Dick de Herman Melville (1819-1891) publicada en 1851, moi presente no remate da novela de Vanesa Santiago, coa caza da balea. Ou Walt Whitman ( 1819-1892) que dá título a un dos capítulos.

                     Porén, sobre todo o dito prevalece o cariño con que Vanesa Santiago trata a súa materia narrativa, desde a nativa Fontán, onde todo comeza e todo remata, ao Rederrota, por exemplo, pasando pola mitoloxía galega relativa ao mar. O lector percibe isto, que obra de tal xeito que se transfigura en aprecio polo que se está lendo, chegando a ser unha lectura tan íntima que se fai difícil abandonar a lectura dunha novela na que tamén está presente o exilio galego nunha época gris e miserenta aquí na Galiza, que procura unha vida en liberdade fóra das nosas fronteiras, despois de todo, Lolo, o pai de Marcelo, ben pode ser considerado outro exiliado. Un cariño que eleva a visión dunha época aínda recente (a novela arrinca nos anos 40 do pasado século) a ser tratada como algo mítico, envolvendo ao lector nun manto de saudade e ledicia que se entremesturan ao longo das súas páxinas.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de ´AIN. O OLLO E A FONTE.( Almudena Otero Villena. Axóuxere)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 15 de Setembro de 2017 @ 8:17 p.m.

O desexo é, daquela, forza que arrastra, que carece de obxecto, movemento que expande o universo: deus (17).

……………………………..

Caroline Walker Bynum explica  que durante os séculos XII e XIII o corpo asumiu un papel moi relevante na experiencia espiritual (especialmente na feminina) como espazo de encontro coa divindade (19).

……………………………….

Se o deus feito home morre na cruz, tamén o eu morre nela (21)

………………………………..

A metáfora é xa en si mesma palabra discontinua, transfronteiriza, erótica (24)

…………………………………

A busca dunha linguaxe o máis precisa posible é un dos principios que rexen a teoría da linguaxe aristotélica (27)

…………………………………

Como fala Eckhart?. A linguaxe dos sermóns é espida e concisa, pero está á vea ateigada (…) de paradoxos, metáforas e símiles (34).

…………………………………

Eckhart vai fiando palabras, dándolles a volta, creando a aprtir delas novos termos (37)

…………………………………..

O paradoxo móvese cara á unidade(39)

……………………………………

(…) o paradoxo é a fala que se baleira (…) (41)

……………………………………

A diferenza entre  o un e o outro, entre suxeito e obxecto desvélase así como unha ficción (42)

…………………………………..

A irradiación de luz é unha explosión un resplandor tan intenso que supera toda capacidade de percepción (46).

……………………………………

A verdade é, daquela, un xeito de ver, unha propiedade da ollada (49).

…………………………………….

Todo en deus resoa de amor, até tal punto que o canto o reborda e flúe fóra del (51).

……………………………………..

É o xiro leve e compasado dos dervixes, que danzan sobre o seu propio eixo, corpo percorrido polo mundo (54)

…………………………………..

Da separación nace unha linguaxe que segmenta, que constrúe unha lóxica de sitematización (59).

…………………………………….

A clausura nace así como un fenómeno urbano (65)

…………………………………….

A reclusión pode verse tamén como unha defensa fronte á agresión (67).

…………………………………….

Os libros de monxas xorden do anceio de narrar, de crear unha historia colectiva e transmitir a memoria (69).

…………………………………….

É esa capacidade das mulleres para ser un con Cristo o que xustifica a palabra feminina; é dende a transgresión  dende onde nace a voz (73).

…………………………………….

O camiño é único, mais non o é o modo de camiñar (77)

……………………………………..

A viaxe conduce a encontros sorprendentes, a diferentes topografías (80).

………………………………………

A visión é un medio para a inspiración, o descubrimento dun lugar interior (88).

………………………………………

A visión do mozo é a fonte da que abrolla a obra máis importante de Ibn ´Arabî (….) As iluminacións da Meca, que empeza a escribir  nesa época e só rematará pouco antes de morrer (94).

………………………………………

A revelación está estreitamente ligada a un idioma, á lingua árabe na que se pronuncian os 99 nomes de deus (97)

………………………………………

Así, toda viaxe é sempre unha viaxe polos nomes divinos, nos que está contido o universo enteiro (98).

crítica de ´AIN. O OLLO E A FONTE (Almudena Otero Villena, Axóuxere)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 13 de Setembro de 2017 @ 6:17 p.m.

ARTIGOS FILOSÓFICOS

Título: `ayn. O ollo e a fonte

Autora: Almudena Otero Villena

Editorial Axóuxere

O presente volume contén cinco artigos filosóficos: “A palabra erótica”, subdividido en tres apartados;  “A (non) verdade do mestre Eckhart, tamén subdividido en tres apartados, “As metamorfoses da presenza: a luz,a música, a danza”; Os espazos invisibles e a palabra das mulleres” e “O un e o múltiple: as xeografías da fala”, tamén compendiando tres partes.

“A palabra erótica” xira a redor da fiolosfía da beguina alemá Mechthild von Magdeburg, que naceu a principios do século XIII e deu a luz unha obra: A luz que fúe da divinidade, “un texto fragmentario e por intres caótico, unha mestura de diferentes xéneros literarios. Oracións, diálogos entre deus e a alma, ou entre a alma e o corpo, fragmentos narrativos, poemas na tradición do Cantar dos cantares ou da lírica cortesá” (24). Logo de ofrecernos unha breve noticia biográfica, a primeira parte, “O desexo”, céntrase no desexo como forza motriz. “Todo comeza cunha busca, unha procura se cadra do sentido da vida, ou do amor. Iso é o desexo” (17). Malia o título (“A palabra erótica”) ese erotismo non é exclusivamente carnal, todo o contrario, é un erotismo que tamén contempla a unión con deus. “ O desexo é, daquela, forza que arrastra, que carece de obxecto, movemento que expande o uiverso: deus (17). Trátase dunha mística erótica que atopa paralelismo noutras relixións, por exemplo na poesía sufí e é herdeira da mística nupcial inicida por Oríxenes e Bernardo de Claraval, pois nos séculos “XII e XIII o corpo asumiu un papel moi relevante na experiencia espiritual ( especialmente na feminina) como espazo de encontro coa divindade” (19). A segunda parte, “A cruz” fíxase na parte dolorosa que o deseo comporta. “ Se o desexo de sufir pode xa de por si ser patolóxico, éo inda máis para alguén que vive a principios do século XXI, integrante dunha sociedade que que se alicerza na obtención inmediata do pracer” (21). “ O neocapitalismo é a economía do desexo, na que calquera obxecto susceptible de ser consumido é sexualizado no degoiro de facer da vida unha especie de orgasmo permanete; o desexo, convertido nun valor mercantil, chámase agora consumo” (22). Si , no desexo tamén hai dolor, gozo e dolor: “para Mechthild o ceo é gozo, mais é comunidade no gozo” (23). Na terceira parte, “A palabra” recóllese como Mechthild recorre con frecuencia á  metáfora, que “ é en si mesma palabra discontínua, transfronteiriza, erótica” (24). Despois segue un comentario de A luz que flúe e as súas traducións, para volver á consideración da metáfora historicamente para defender o uso da metáfora por parte da beguina alemá á hora de expresar a natureza se deus.

                     “A (non) verdade do mestre Eckhart”, comeza cunha presentación biobibliográfica do mestre alemán que acabaría sendo procesado pola Inquisición, despois comenta como Eckhart predica o estado de abandono como fórmula para acercarse a deus para fixarse en como a súa linguaxe está chea de paradoxos, metáforas e símiles no seu desexo de transcender, o que fai a partir do termo bilde , engadíndolle prefixos. Despois analiza os seus sermóns “adoito construídos a partir dunhas poucas palabras clave” (37), fixándose especialmente no paradoxo. Como todo este capítulo xira a redor da filosofía de Eckhart von Hochheim, na parte que finaliza o ensaio céntrase na razón e a veradade que “non é propiamente unha proposición, senóna algo inmediato, non mediado, unha realidade sensible, física” (43).

                     “As metamorfoses da presenza: a luz, a música, a danza” recupera figura de Hildegard von Bingen para continuar co tema da unión con deus. “O fluír da divindade é fluír da palabra divina; deus é un instrumento con cordas das que sae á música, o canto máis fermoso que endexamais se escoitou (53). “Danzar é irse espindo veos, até que xa non quede nin a propia vontade (54). Xusto antes comentaba como para Hildegard “cómpre, se cadra  ollar a luz dende lonxe para non se queimar” (53). “ Os espazos invisibles e as palabras das mulleres” despois de comentar a visión medieval da muller, conclúe que hai “daquela lugares femininos e masculinos, nos que os roles de homes e mulleres están ben delimitados (61) para centrarse despois nos conventos de clausura que xorden na Idade Media, sempre femininos,como unha forma de calar ás mulleres, fenómeno urbano, castigado con penas severas, que devén cada vez máis estrito mais que pode verse tamén como unha forma de protección, “como unha defensa fronte á agresión”(47) , como os veos musulmáns, para reivindicar despois os libros de monxas como unha forma de subversión, no harén ou no convento,e finaliza deténdose na figura de Emily Dickinson.

                     Pola súa parte, o capítulo que pecha o libro é un comentario bio-bibliográfico da figura do filósofo murciano en lingua árabe Ibn ´Arabî.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de O CÓDICE ESMERALDA (Alberte Blanco, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 7 de Setembro de 2017 @ 12:55 p.m.

Aquel día de verán o sol morno da mañá acariciaba con delicadeza a vizosa vexetación, aínda húmida polo orballo da noite (12).

……………………………………………………

 Malia a solemnidade do título e subtítulos, aquel non era un caderno oficial de bitácora, máis ben parecía un libro privado de viaxe do capitán xeneral que, por algunha razón descoñecida, foi parar ás mans do grumete de Teis (25).

……………………………………………………

 O estrataxema saíulle ben ao francés, os comerciantes sevillanos e capitáns da Frota de Indias viron con agrado a posibilidade de ir dende Vigo a Cádiz e exerceron presión sobre Velasco para que aceptase a proposición de Rousselet (59).

……………………………………………………..

Por iso, nin el nin o resto de tripulantes da Frota de Nova España, poderían subtraerse ao que lles depararía a Historia (71).

……………………………………………………..

Na segunda semana de outubro chegaron novas dos informadores da coroa  de que se avistara a frota angloholandesa preto das costas portuguesas (100).

………………………………………………………..

Non obstante, Xacobe sospeitaba que Rousselet quedara con parte substancial do alixo, circunstancia que suscitaba novos interrogantes (124).

………………………………………………………..

O vello armador, industrial e mariñeiro, creara, a base de traballo un pequeno emporio dende que se asentara naquela fermosa aldea do fondo da ría (139)

………………………………………………………….

-Es igual de teimudo que o papá.

-Non son teimudo, son perseverante, que non é o mesmo

-Agora venme este con precisións académicas, vaia, ho! (144).

…………………………………………………………..

-Diso non cabe dúbida. Díxome que exportaba café e azucre, e outros derivados, aos Estados Unidos e que a illa está experimentando un enorme auxe económico (153).

………………………………………………………………

-Vaia historia! –exclamou Hadrián-. Parece un drama teatral (156).

……………………………………………………………….

Mesmo había coincidencias coa cúpula renacentista da gran basílica do Vaticano (164).

………………………………………………………………

-Grazas, fillo. Serafina interpretara o que pasou como un mal agoiro, que algo malo vai pasar. E xa sabedes que poucas veces se equivoca coas súas premonicións (189).

………………………………………………………………

Os pais pensaron que unha longa tempada no Eire serviría para que o seu fillo dominase o  inglés e esquecese a aldeíña de Santo Ardán (221).

………………………………………………………………..

-Cal é o común denominador de todo este asunto? –preguntou retoricamente Hadrián (239).

……………………………………………………………….

Non había dúbida, a aquel home dábaselle ben a interpretación teatral e gozaba representando aquela comedia. Porén esa conduta só era comprensíbel nun personaxe atormentado e levado da loucura (247).

………………………………………………………………

-Escoitei a conversa dende o principio, non intentes convencerme da túa abxecta conduta (…) (249).

………………………………………………………………

-O que hai aquí é un antigo grimorio, un códice de coñecemento máxico que permite consutar o Gran Demiúrgo. Este manuscrito é o Cronicón de Thot, o mensaxeiro dos deuses. Só hai que facer as preguntas correctas (271, salientado orixinal).

……………………………………………………………

Adan asistía, paralizado, ao demoníaco festín. Só ficaba o Minotauro. O touro sagrado fitou para Adan cos seus ollos vidrosos, en actitude ameazante (311).

………………………………………………………….

Xacobe fixera ben en fiarse do seu presentimento. Cando a noite anterior saía o lamecén con Edouard, pediulle en voz baixa que o seguise para facer unha comprobación (323).

……………………………………………………………

Era unha sensación de déja vu. Porque se entrelazaban as súas experiencias oníricas coa realidade? (331, salientado orixinal)

………………………………………………………….

Despois fíxose o silencio. Xacobe acendeu un mixto e, entre penumbras, comprobou en que acabara a liorta (361).

………………………………………………………….

Trasladáronse á zona do altar maior e escolleron unha das sancristías,  a situada á dereita do retablo onde se acomodaron ao redor dunha enorme mesa de nogueira que o párroco utilizaba de despacho (398).

 

 

 

crítica de O CÓDICE ESMERALDA (Alberte Blanco, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 6 de Setembro de 2017 @ 8:19 p.m.

BEST-SELLER,BEST-SELLER

Título: O códice esmeralda

Autor: Alberte Blanco

Editorial: Xerais

Vénse tendo o achegamento á fórmula do best-seller como unha tentativa de aproximación a unha novela de entretemento onde a trama está confeccionada de tal xeito que o máis importante é que o lector permaneza permanentemente intrigado. Seguindo estes parámetros, Xerais vén de publicar a novela de Alberte Blanco O códice esmeralda, unha novela que, se ben ten unha concepción unitaria que no remate se revela, durante a lectura ben pode ser tida coma a suma de tres novelas breves distintas, as que lle dan nome aos seus tres apartados ou momentos. A primeira delas, “A conspiración”, xira a redor da batalla de Rande, que ten  lugar no remate e cun sorpresivo final. Deste xeito, a primeira parte, presenta os preparativos da frota de Indias para traer un tesouro a España, daquela aliada con Francia para contrarrestar a oposición da outra alianza entre Inglaterra e Holanda, a ver quen dominaba o comercio con América. Nesta frota, que escoltarán navíos franceses, viaxan Camille e Xan Bieito, que recobrarán protagonismo na terceira parte e aparece Xacobe, que é quen reconstrúe a historia da batalla de Rande a partir de documentos atopados nunha antiga casa familiar. El, Xacobe será o protagonista central de O códice esmeralda. Cómpre salientar que, nesta primeira parte nin nunca na novela, o autor non se define pola novela histórica senón por unha novela que trata de feitos históricos. Os documentos atopados son dous: o manuscrito do capitán xeneral español Manuel de  Velasco, que é o diario de navegación da frota española (escoltada pola francesa) e unha segunda parte que é obra do grumete Xoán Bieito. Unha estraña cerimonia ritual pon o contrapunto a esta parte.

                A segunda parte describe, dun modo bastante idílico, a vida dos pescadores da ría da Vigo durante a primeira metade do século XIX. Transcorre en santo Ardán de Cobres e presenta o naufraxio e morte (falsa) de Portela, así como o matrimonio de Andrea con Xan Branco, herdeiro de Xan Bieito, que será secuestrada por Martín do Outeiro (un indiano polifacético e pintoresco que non é outro que Portela) e liberada por Xan Branco e os seus fillos. É de salientar aquí, e en xeral en toda a novela, o perfecto coñecemento da ría da Vigo por parte do autor, así como as artes de navegación mariñeiras. E non podemos deixar de sinalar a coincidencia da novela de Alberte Blanco coas dúas de Pedro Feijoo (Os fillos do mar e Os fillos do lume) por canto as tres tratan de Vigo e a súa ría nunha época moi similar. Martín do Outeiro (Portela) tamén andaba detrás do tesouro procedente da frota de Indias que na batalla de Rande quedara oculto e existe un pergameo que fala da súa localización e é posesión da familia de Xan Branco, este pergameo terá un protagonismo moi grande na terceira parte, na terceira novela, que envolve as outras dúas e lle dá sentido unitario a O códice esmeralda.

                Na terceira parte o protagonista central xa é Xacobe, tamén na procura do tesouro. É a parte máis fantástica e menos críbel das tres, onde os soños de Xacobe se fan patentes condicionando o seu proceder. Aquí reaparece Camille, aínda que é máis obxecto narrativo que suxeito. Todos andan atrás do tesouro e atópano na illa de San Simón, mais o verdadeiro tesouro non é o monetario, que atopan, senón un códice maia detrás do cal anda tamén unha loxa masónica francesa, que achega personaxes novos nunha intriga de alianzas e traizóns que rematarán cando Xacobe se faga co devandito códice maia, o códice esmeralda, que é a fonte da eterna mocidade. Esta parte pon de manifesto o esforzo do autor por achegarse a unha fórmula narrativa que xunga a novela histórica, coa novela de aventuras e a novela de intriga de sociedades secretas. O resultado é esta O códice esmeralda onde o lector debe mergullarse en facerse demasiadas preguntas a cerca de verosimilitude, moi grande nalgúns casos ( o relativo aos preparativos e desenvolvemento da batalla de Rande, así como as artes de navegación na ría de Vigo) e moi baixo noutros (particularmente, as personaxes que se expresan nun rexistro que non lles é pertinente).

ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de CHARAMUSCAS (Suso Lista, Embora)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 31 de Agosto de 2017 @ 8:09 p.m.

E mañá, outras cadeiras, outros colchóns e outras vidas empezrán a encherse de presente que será queimado no futuro (11).

…………………………………………………

Nesta vida todo suma (17)

………………………………………………..

Fame, frío e necesidades son as únicas posesións que teñen os pobres (30)

………………………………………………..

Con iso e todo,  nacer porco non é riqueza ningunha (33).

……………………………………………….

Dúas cousas son as que axudan moito cando empeza a chover: estar na casa ou ter un paraugas.

Eu tamén estaba sen paraugas(40 ).

……………………………………………….

A verdade non as fan as xentes que cren ou deixan de crer. Por moito que se crea en algo, esa crena non fai ese algo certo (41)

………………………………………………..

El era máis concreto, máis normal. El nunca dicía non. Se non quería dicir si, desaparecía. Pero non nunca o dicía  (61).

………………………………………………….

Foi o único momento que sentiu algo de alivio sen estar soñando. Pouco lle durou (73).

………………………………………………..

A noticia do velorio tardou en espallarse o que tardan os percebes en cocerse: un minuto (77).

………………………………………………..

Os humanos, mentres non vaia con nós, permitimos os maiores abusos e inxustizas no resto das persoas (84).

………………………………………………..

Aquí estou, cuberto de escuma e mar, na furna da Grilanda. Unha furna da que, como na da vida, só se sae morto (108).

………………………………………………….

Pediron unha man inocente para sacar o número do saco. O único que se presentou foi o director do banco (115)

………………………………………………..

No mar seguirá. Ninguén pensaba que puidese pasar tal cousa. Por iso a santa ía sen raiobaliza (120).

………………………………………………..

Deixeino. É fácil deixar algo co que non estás a gusto. Pero é difícil vivir sen comer (128).

………………………………………………

Fuco di e pensa que o seu burro morreu rindo (137).

…………………………………………….

A vida é unha disputa (139).

………………………………………………

Todos pensamos que non se perde nada porque Fin pense que nós pensamos o que el quere que nós pensemos del (148).

crítica de CHARAMUSCAS (Suso Lista, Embora)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 30 de Agosto de 2017 @ 5:50 p.m.

RELATOS DA COSTA

Título: Charamuscas

Autor: Suso Lista

Editorial: Embora

Sempre que se enceta un libro de relatos pódese ter a seguranza case completa de que imos atopar variedade, que os relatos, na súa temática, van ser variados. Neste caso, Suso Lista completa o camiño andado en Salseiros (2014) e Xeixos (2015, ambos en Embora, coma este), sempre co mundo do mar como referencia. Concretamente, neste Charamuscas é o mundo dos homes do mar, mais os relatos non acontecen nos barcos, senón en terra. Os protagonistas son homes de mar, máis precisamente homes curtidos nas augas do mar da Costa da Morte, en calquera vila da Costa da Morte. A partir de aí, Suso Lista fía un libro de relatos que tenden a ser breves. Algún hai, como “Todo suma”, que non o é, mais é que, claro, o autor ponse a escribir e, claro, todo suma, no relato do Infiltrado de Funeraria, o importante é non restar, fácil, todo suma, porque o protagonista, Infiltrado de Funeraria ( home que traballa para unha funeraria e os seus enterros sexan lucidos mentres os da competencia sexan todo o contrario) ten esa ideoloxía, esa maneira de pensar, ata que, claro, dalgunha maneira e nalgún momento ten que acabar, porque todo acaba.

Con prólogo de Manuel Rivas, se os relatos teñen en común estaren protagonizados por homes de mar, tamén certo que a maneira de contar de Suso Lista se caracteriza polo período breve e o contar directo, sen requilorios, que aquí estamos a o que estamos. Algún deles ( “A ventá indiscreta”) non pode disimular a influencia da sétima arte, sen o filme de Hitchkock de idéntico título, está claro que non existiría o relato de Suso Lista. Ou mesmo literaria, o propio Suso Lista esgalla “ O sangue sempre tira” da obra de don Álvaro Cunqueiro. E tamén hai outro, “O neboeiro”, que nos achega o mundo do circo, cunha pinga de humor e humanismo, outras dúas características do narrar de Suso Lista. Por moi duro que sexa o mundo do mar, que o é, e marca tanto que aínda que vivan en terra non poden esquecer    “a memoria líquida das ondas vagabundas” (Manuel Rivas, no prólogo, páxina 7).

Do resto son relatos arrincados á imaxinación fervente do autor, que tan ben se inspira nun burro que morre rindo (“O faco de Fuco”) coma na eterna división da sociedade en grupos de xente (“Bandos”) que pensan diferente, xusto o contrario uns ca outros, mais en todo caso, aínda que sexan saídos da mente fervente do polifacético Suso Lista, inspirados na dura vida dos homes da Costa da Morte. Velaí a historia de Pepe (tamén relato longo), un home que non sabía dicir que non,  a “Carta aberta dun porco aos seus comensais” (que escusa comentario) ou “Docemente amargo”, onde hai un tesouro, un tesouro que Lola xa non poderá protexer: a súa figueira!

Sempre é unha maneira de humanizar e singularizar o mundo das xentes mariñeiras, capaces do inverosímil, coma Henriquiño das Ghaivotas, “Presumindo”, que sendo mariñeiro nunca comeu peixe, xentes capaces de pasar a vida embarcados, “Embarcados”, aínda que sexa en terra, xentes capaces de pasaren de cafres a pensadores (“O pensador”), nunha evolución que lle fai unha chiscadela a Castelao. Xentes de vida dura e corazón bo, que poden ser dunha vila calquera da Costa da Morte, porque aquí a distinción xeográfica é o de menos, o que importa é a súa filiación mariñeira, a  súa condición de xentes tocadas por ese algo diferente que é ter o mar á fronte e o vento detrás. Así son as xentes deste “Charamuscas”, as xentes e o contar de Suso Lista, que pon na nosa man 21 relatos breves como un tesouro que o pirata se nega a esconder e quere compartir con todos nós. Como unha homenaxe ás xentes de mar feita con humanismo e bo humor, que o mellor que podemos facer é dar cabo dela para que así sexa nosa tamén.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

subliñados de OS FILLOS DO LUME ( Pedro Feijoo, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 24 de Agosto de 2017 @ 1:10 p.m.

Tampouco se vía unha fiestra á que non houbese alguén asomado, desde o edificio Simeón ata o Moderno, desde a casa da Cultura á de Pedro Labarta (24).

……………………………………

-De que se trata, Bruno?

Aínda tardou en falar.

-De algo moi raro, Simón –respondeu á fin, cravándome a ollada-. Trátase de algo moi raro (59).

……………………………………

-(…) Estás a dicir que realmente existe unha relación entre a morte do alcalde, onte pola tarde, e algo que aconteceu hai máis de douscentos anos?-Mariña volveu negar coa cabeza, contrariada-. Como pode ser? (70)

……………………………………….

-Así é –respondeu-. O problema esta en que nese documento que agora tedes nas vosas mans se insinúa algo acerca dun engano, dunha traizón, e incluso dun roubo. Pero non só ao exército de Napoleón, senón tamén aos vigueses. Ou iso parece deducirse (83).

………………………………………..

Definitivamente, non; esta vez Mariña tampouco estaba de bo humor. E quizais non fose para menos, á fin e ao cabo lavabamos xa máis de dúas horas alí metidos (121).

……………………………………..

Ao final, esta é a única verdade : para escribir a Historia non hai mellor tinta que a pólvora, nin papel máis axeitado que unha boa vitoria (142).

…………………………………….

Aqueles carros traían no seu interior o maior tesouro que xamais gardaran os muros desta vila (159).

……………………………………

-Tes razón –admitín-, o asunto da igrexa…Madía leva, Mariña, que demos está a pasar aquí? Que clase de historia se oculta baixo a Colexiata? Quen é toa esa xente? (218).

…………………………………..

Simón  está namorado da cidade, e nela busca acubillo e consello cando ninguén máis llos pode dar (230).

…………………………………….

Ao parecer, as orixes da irmandade do Cristo do Sal non estaban en absoluto claras, mais polo pouco que se sabía era máis que probable que estivesen relacionadas coa concesión de patentes de corso no Vigo de mediados do XVIII (274).

………………………………

-Por suposto –confírmalle o cronista-. Se a túa muller ten problemas agora é porque con todaa seguridade antes tivo beneficios. E, se ela os tivo….Cales foron os teus? Dime, fillo, que sacaches ti con todo isto? (332)

…………………………………

O serán dese mesmo día produciuse outra escaramuza, outra volta no barrio do Areal (369)

……………………………………

Tal como descubriría despois, disque viñamos de converternos na primeira vila do mundo que lle reconquistaba unha praza ao todopoderoso Napoleón (385).

……………………………………

Máis aló do que cada ano se empeñasen en contarnos, a da Reconquista era unha historia ben diferente. Unha máis apaixonante, máis viva, máis real. E, sobre todo, máis nosa. Pero… (404)

………………………………….

-Asfixia –explica o doutor-. O vello morreu asfixiado polo tapón que se lle formou na traquea a medida que a cera derramada ía secando. Un tapón perfecto, feito á medida exacta, iso foi o que terminou de obstruírlle a gorxa (437).

 

crítica de OS FILLOS DO LUME (Pedro Feijoo, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 23 de Agosto de 2017 @ 8:10 p.m.

UNHA NOVELA QUE ENGANCHA

Título: Os fillos do lume

Autor: Pedro Feijoo

Editorial: Xerais

Palabras máxicas as que titulan esta crítica. Dicir que un libro “engancha” é convidar directamente á súa lectura. E nós non quixemos agardar máis para facelo, porque quizá é o mellor resumo que dela se pode facer. Porque do resto, nunha novela de 495 páxinas, hai momentos para todo. Aínda que se trata dunha novela detectivesca e Pedro Feijoo non perde nunca o rumbo, tamén é certo que atopa tempo para beirear  a novela sobre historia, a novela romántica, a crítica social ou a novela negra. Mais, antes ca nada, Os fillos do lume representa o retorno de Mariña e Simón, os protagonistas de Os fillos do mar nunha novela que é unha novela de Vigo. De feito, a historia de Vigo é parte fundamental da novela. Porque a novela constrúese sobre a confluencia de dous planos narrativos. A trama que comeza co asasinato do alcalde Vigo, en plena festa da Reconquista e antes de dar un discurso que ía ser sonado, e a que ten que ver coa historia viguesa, que nos retrotrae á mesma fundación da cidade coa chegada dos franceses e consecuente Reconquista, que nos é contada dunha maneira diferente a como se nos veu contando tradicionalmente, nun esforzo por recuperar o protagonismo do pobo que posibelmente fai que a versión de Pedro Feijoo sexa máis verosímil que o que se nos veu contando deica hoxe.

Alternando as dúas tramas, así vai avanzando a novela, estando as dúas conectadas pola misteriosa morte do alcalde, no día da Reconquista e por un moi certeiro disparo de mosquetón. Uns misteriosos papeis caen nas mans de Mariña e Simón, atribuídos a un tal Velasco Espinosa e coa Confraría do Cristo da Vitoria de fondo, como instancia na que recaen as sospeitas. Aquí, no escrito que Velasco Espinosa lle dita a Candeán, Pedro Feijoo ten o  acerto de mudar un chisco o rexistro, non o suficiente como para falar de novela histórica, de feito está máis cerca da novela negra, mais si altera o rexistro literario aínda que só sexa pola interminábel e variada listaxe de improperios cos que Velasco chama ao seu copista. Porén surte o efecto de indicarnos que nos atopamos con outro tipo de discurso, un efecto que xa non é tan acusado na segunda ocasión, cando se trata do escrito de Hugo de Sanxoán. Ambos e dous escritos teñen en común o falarnos da orixe da cidade de Vigo, no tempo da francesada, poñendo en valor o protagonismo do pobo así como do alcalde Vázquez Varela en lugar doutros oportunistas como Pablo Morillo aos cales a historia herdada atribúe uns méritos dos cales non son merecentes. Así, a novela de Pedro Feijoo é unha novela contra a historia (herdada) máis que unha novela histórica.

A Confraría do Cristo da Vitoria é o elemento no cal recaen as sospeitas de Mariña e Simón, sospeitas alternativas ás de Bruno Rodés, outra personaxe que volve desde Os fillos do mar, novela coa que esta Os fillos do lume ten parecido non só xa no título, descaradamente, senón tamén no ambiente de aventuras no cal transcorre a novela, botando man da historia cando cómpre, antes a batalla de Rande, agora a Reconquista. E na lexibilidade, quen disfrutara de Os fillos do mar vaino facer tamén con esta Os fillos do lume. Sempre se preguntará porque fillos do lume, nós aquí non o imos responder senón indicar que Pedro Feijoo ocúpase de exista unha xustificación para tal apelativo, mais será o lector quen teña que procurala no trepidante remate.

En definitiva, eis unha novela coa intriga ben dosificada, que nos mantén atentos a cada unha das súas páxinas e que xustifica que Pedro Feijoo sexa o fenómeno literario do momento. Unha novela perfecta para deixarnos levar neste tempo de vacacións en que dispoñemos de máis vagar para a lectura. Unha novela de Vigo que, ademais de entreternos, nos ensinará unha morea de cousas da fundación da cidade como para entendermos mellor a a actualidade, unha actualidade á que non lle esconde a cara, xa que se insire directamente na interminábel galería de casos de corrupción a que asistimos. De feito remata cunha crónica xornalística do caso de corrupción que percorre as páxinas da novela.

ASDO.: Xosé M. Eyré