ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

crítica de HUMILDAR. RITUAIS DESPOIS DE DEUS

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 21 de Xuño de 2017 @ 6:41 p.m.

ENFRONTARSE Á VIDA

Título: Humildar. Rituais despois de Deus

Autor: Suso de Toro

Editorial: Xerais

Este non é un libro de ficción, é un libro de autoaxuda que ensina como enfrontarse á vida unha vez que estamos desprotexidos do manto da(s) relixión(s). Desprotexidos do manto da(s) relixión(s), polo tanto constata o fracaso da(s) relixión(s) á hora de poñer orde na vida das persoas. Unha vez que Nietzche proclamou a morte de Deus hai máis dun século, o ser humano quedou desvalido de todos os rituais que a(s) relixión(s) lle proporcionaban. Porque se algo teñen en común as relixións é iso, o ofrecer rituais de paso por este mundo, o ofrecer un método para enfrontarse ao mundo. Que é o que Suso de Toro fai neste libriño escrito á man e con estilográfica (41), porque escribindo á man o noso pulso acerta coas palabras máis precisas e xustas (41). E trátase diso, de ser sincero e xusto, sincero e preciso, porque este libriño, Humildar, é tamén unha procura. O autor situouse fronte ao folio en branco e preguntouse como se enfrontaba el á vida. O resultado é o que o lector ten diante dos ollos e nós estamos a comentar.

Dezasete capituliños, alén das “palabras preliminares” nos cales nos describe, nos comenta, como enfrontarnos á vida, algún dos cales coinciden con rituais de paso da relixión católica. O bautismo, os enterramentos, os casamentos, son exemplos ben claros. A relixión católica pauta unha serie de rituais para facerlles fronte. O contido moral xudeo-cristián permanece aínda que un non quixer, mais fáltame todo o demais. Fáltame a palabra sagrada e o ritual, fáltame a linguaxe (7). Por iso non é de estrañar que o primeiro capituliño sexa unha celebración da vida. Non nos pode custar tanto celebrar a vida e celebrar que estamos vivos (9). Despois pasa a comentar como recibir a quen chega, o nacemento, porque estar vivo é ser único. Non selo supón non estar vivo (11). E, despois do nacemento, o bautismo vén logo porque é cando lle damos nome ao recén chegado. O nome que damos á criatura nacida encerra os nosos desexos para esa vida (13) E, preso nel, preso no capituliño que podemos chamar do bautismo, vén o do enterramento, “Despedir a quen marcha”. A chegada dos tanatorios e a morte das carpideiras, condicionan o estado actual das despedidas aos devanceiros falecidos. Tras a despedida o diálogo con quen marchou é doutro modo, mais é diálogo (15)

Porque debe seguir existindo ese diálogo aínda lle dedica outro capítulo, os nosos mortos han seguir estando aí, aínda que nós finxamos que non están (17) falar cos mortos e falar con nós mesmos, porque se falamos cos demais porque imos deixar de falar con nós mesmos? Despois vén o capituliño dedicado ao casamento e a seguir “Coidar en” reflexiona como relacionarnos co mundo porque hai vida fóra do humano (23). Sempre desde a humildade, nos capítulos finais ata catro veces salienta a palabra humildar, enfrontarse á vida sen ningún tipo de envaicemento, humildarse para así poder percibir con nitidez a verdadeira importancia das cousas. Por exemplo a deses lugares especiais que todos temos e xustamente antes se fala deles, deses lugares que, pola razón que sexa, son especiais para nós, na nosa vida, e que pode coincidir sexan lugares aos que peregrinar, entendendo a peregrinaxe no sentido relixioso ou, tamén, no ateo. Porque se temos todo lugares especiais nas nosas vidas, cada vez que imos a eles é unha peregrinaxe.

Esta é a maneira en que Suso de Toro se enfronta á vida.  O resultado da procura que Suso de Toro fixo ao preguntarse como enfrontarse a iso que pasa todos os días ao noso redor e que chamamos vida.

ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de ONCE PORTAS (Héctor Cajaraville, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 14 de Xuño de 2017 @ 6:10 p.m.

POÑA UN MISTERIO NA SÚA VIDA

Título: Once portas

Autor: Héctor Cajaraville

Editorial: Xerais

Un misterio, unha incógnita por descifrar, o ser humano é un ser intelixente ao que se lle supón valentía pero non todos a demostramos na mesma medida. Hai quen prefire ver a vida pasar e hai quen fai a vida segundo os seus desexos e apetencias, hai quen non ten medo a que  a vida o leve por un camiño querendo el ir por outro, non ten medo e logrará que os dous camiños conflúan. Porque a vida ten esas cousas, ponche diante intres nos que tes que decidir que dirección tomar, dependendo da dirección o futuro que vaias ter, envites nos que se demanda a túa participación a fin de lograr algo que moi poucos poden fachendear. En literatura, misterio é sinónimo de emoción de que o discurso en cuestión vai captar a  nosa atención e nos vai manter atados ás súas páxinas até a resolución do remate.

A novela que hoxe traemos a estas páxinas internéticas da Ferradura é unha novela de misterio. Tamén é Premio Ánxal Fole de Narración Curta do Concello de Lugo 2016, que xa é un aval. Nela, o mozo Cardelle, no día da Ascensión do ano 1929, coñecera a dous moinantes, Phillip e o mago Bunda, Bundamagili, en realidade, un masai enorme que realiza todo tipo de prodixios que teñan que ver coa adiviñación. Alí, na Alameda de Santiago de Compostela, o mago Bunda fai partícipe a Guillerme dun segredo que relaciona as portas da muralla que en tempos rodeou Compostela, coas igrexas intra muros, supostos pasadizos soterrados e o sepulcro do Santo Apóstolo. E desde entón xa non haberá maneira en que Guillerme, o mozo  Cardelle, deixe de matinar no asunto. Afeccionado á Historia, cousa que xa lle vén de familia, terá que poñer en relación todo o anteriormente dito co número once, pois o mago Bunda fala de once portas e once igrexas.

Ese será o obxectivo. Procurar o momento no que coincidiron once igrexas e once portas. De Guillerme e da novela, que se  nos presenta baixo a fórmula do manuscrito encontrado, sendo ese manuscrito as memorias de Guillerme. Dese xeito Once portas camiña entre a pescuda histórica e o fantástico, porque Compostela é unha desas cidades onde se dan a man o fantástico e o histórico desde o seu mesmo nacemento. Converténdose nunha homenaxe a Santiago a través dun dos seus símbolos máis universais: o sepulcro do Santo Apóstolo. E tamén nunha novela de divulgación que trae á primeira liña de actualidade a cuestión de onde se atopan os verdadeiros restos do Apóstolo Santiago. Unha novela curta, pois poucas son as personaxes e o motivo discursivo é único.

E a verdade é que o consegue, captar a atención do lector e mantelo preso ás súas páxinas, porque sabe moi ben combinar a pescuda histórica, co valor numerolóxico do número once e co desenvolvemento dunha trama na que Guillerme vai afondando pouco a pouco até chegar a ver o que ninguén viu. Porque o mago Bunda, que ao primeiro lle parecera un falabarato, parece que ten auténticos poderes e a profecía que lle fai vaise cumprindo por moi difícil que parecía nun principio que de alí puidera saír algo. O lector pode star seguro de atoparse diante dunhas horas entretidas, cunha trama na que se cruzan a reflexión da pescuda histórica e  mais a acción a que o seu desenvolvemento vai dando lugar, de maneira que a lectura resulta amena e instrutiva. Instrutiva por todo canto contén da historia compostelá. Amena por como está contada, once capítulos breves mais un prólogo e un epílogo que encadran a o discurso na fórmula, xa o adiantamos, do manuscrito encontrado, que son as memorias de Guillerme Cardelle.

ASDO:. Xosé M. Eyré

subliñados de TERRAZA (Fran Alonso, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 8 de Xuño de 2017 @ 5:45 p.m.

Ese sabor lánguido

e cíclico da vida (12)

……………………………….

Habita algo importante

no fondo deste mínimo

suceso banal

chamado indiferenza (15)

……………………………….

intúese que circulan

para rachar

clandestinamente o aire

e alcanzar esa quimera

do infinito (18)

……………………………….

Leo a prensa, resignado

a soportar ese perverso perfil

que os medios deitan sobre

a crise e a política (19)

………………………………..

O sabor agarimoso do café

inunda a miña boca

dun amable e infinito

outono presentido (28)

…………………………………

A chuvia ergueu

un vento de combate e parte

das mesas descansan recollidas (29)

………………………………

a escrita non deixa de ser

un exercicio exótico (31)

…………………………….

A terraza ten o ánimo abatido (34).

…………………………….

Con certeza, mañá será

o mesmo día (37)

…………………………….

No rostro dela adiviño o perfil

dunha coidadora de ocasos (39)

……………………………

Se hai algo que me irrita

é a insoportable levidade

dunha mosca (41).

…………………………….

Hoxe, en cambio, a entrada

do outono limpou un chisco

o aire, varréndoo con plumas

de gansos fosforescentes (44).

……………………………

Escribindo poemas

sobre os que me rodean,

síntome como un axente

dos servizos de intelixencia

dun suposto

exército literario (48).

………………………………

Nin sequera

no diminuto vestíbulo

da miña imaxinación (56).

……………………………..

O rapaz que fala co vento

está detido perto da parada

do autobús (59)

……………………………

Hoxe o azul do mar móstrase

lascivo e insinúa

con timidez o seu candor (63).

…………………………..

Seguen pasando as motos.

como exhalacións, coma vermes

veloces que non desexan visibilizar

a súa impudicia (68).

 

crítica de TERRAZA (Fran Alonso, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 7 de Xuño de 2017 @ 6:30 p.m.

A VISIÓN POÉTICA DUNHA TERRAZA

Título: Terraza

Autor: Fran Alonso

Editorial: Xerais

É relativamente frecuente que o simple se volva complexo, que o que parecía unha cara se volva un poliedro. A primeira vista Terraza, de Fran Alonso, parece un libro testamentario da realidade cotiá que se vive nunha terraza de Vigo. Un exercicio de poesía narrativa no cal o autor está moi atento a describrinos o que ve (  o rapaz que fala co vento, tres mulleres falando, dúas mulleres que discuten, adolescentes armados con cadanseu teléfono móbil, un home delgado pero forte…) e forman parte do continente que el mesmo ocupa,a terraza, ou o que a rodea ( as motos que como vermes foxen, as pombas de voar flexíbel,a xente que agarda polo autobús) ou tamén do seu mundo interior, un mundo interior que tamén é habitante da terraza, por suposoto, e que está integrado polo que ve (os cans, as pombas) como por outros que pertencen á imaxinacion interpretativa do autor (as iguanas, os pelícanos, os coalas) alí, naquel mundo no que remata o verán para dar paso ao outono, naquel mundo que tamén ten unha fiestra ao  mar.

                     Pero non todo é tan simple.

                     Desde os seus inicios como escritor, xa non só como poeta, Fran Alonso nunca lle perde ollo á realidade, desde Persinas, pedramol e outros nervios até Tráiler exemplifican ben o que vimos de dicir. E nos últimos tempos está especialmente atento ás posibilidades expresivas que ofrecen as novas tecnoloxías, como os Poemas birollos para ler cos ollos (poesía oral e visual que incorpora un videoxogo) ou Poétic@ (poesía electrónica e crossmedia que expolora ese mundo de posibilidades que ofrece internet) sen esquecer o proxecto poético que mantén ne twiter, esta Terraza vén engadir un novo chanzo a esa carreira que o leva a incorporar todas as plataformas posíbeis á escrita poética, pois incorpora códigos QR en moitos dos poemas que aquí figuran. De xeito que eses poemas valen por dous. Cando o lector agarda o corpo poético tradicional, atópase encetando o poema un código QR que remite á obra anterior do poeta, de xeito que insire a realidade cotiá da terraza no mundo poético propio do autor.

                     Nun mundo onde xa non hai tortilla para os obreiros, ninguén a pide seica, errariamos se crésemos que os poemas narrativo-descritovos de Fran Alonso son pouco poéticos. Certamente poderían ser relatos breves sobre o acontecer diario da terraza, mais non é menos certo que sempre Fran Alonso atopa, nalgún momento, o achado poético que xustifica a nosa agarda (“No rostro dela adiviño o perfil / dunha coidadora de ocasos” (39) ), que tampouco é moito porque Fran Alonso demostra en cadanseu poema que a visión que nos está a trasladar é a dun poeta, ás veces desde o mesmo inicio (“ A terraza ten o ánimo abatido” (34).) A fin de contas, Terraza, é a vida exterior que rodea o poeta nun momento dado, alí sentado, nun interludio entre dúas actividades, un lóstrego lúdico no correr do día, mais o poeta é poeta en calquera hora, en calquera circunstancia, en calquera momento, porque o poeta ve a vida exterior como un poeta e nela proxecta a visión poética interior.

                     Un poemario como Terraza, e en xeral toda a a obra poética do autor, contradí esa visión simplista que algúns teñen e segundo a cal o poeta é unha sorte de ser exclusivamente atento ao seu mundo interior, un mundo interior que cre rico e por iso nolo comunica. Por iso non é casualidade que os códigos QR remitan con certa frecuencia Poétic@, porque o poemario en si é a poética do cotián, do cotián nunha terraza calquera dunha cidade calquera a unha hora calquera onde o único notábel, o que marca as diferenzas, é que hai sentado un poeta que no seu caderno deixa constancia en forma poética dese acontecer, que é moito máis  rico  do que en principio poderiamos sospeitar, e se é moito máis rico é pola visión poética. De aí a importancia que teñen na vida @s poetas.

 

            ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de SAPOS E SEREAS (Ana Cabaleiro, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 2 de Xuño de 2017 @ 1:31 p.m.

Aurora sospeita que Xosé lle deu un agasallo ao rei Melchor para ela. Vai dentro dun sobre. Pensa que podería ser un papel que ela atopou casualmente a semana pasada (17).

…………………………..

El era unha vez un adorable Lobo Feroz moi querido por todas as que o coñecían, pero sobre todo pola súa avoíña, e non había no mundo nada que ela non lle daría (27).

…………………………..

A noite que coñeceu a Groucho Marx fora unha noite de outono, e Lobo Feroz comezara a usar as carapuchas vermellas que lle chaman de entretempo (29).

………………………….

Xurxo puxérase en pé, eu seguía tombada, e para berrarme inclinárase sobre min, moi preto (40).

…………………………

Que se lle di ao teu noivo, cando non sabes nin se segue sendo o teu noivo, en público, e con toda a aquela expectación? (47)

………………………..

Sinto ganas d eberrar e de darLle patadas ás paredes, do impotente que me fai sentir esta conversa, pero iso non faría máis que empeorar as cousas (54)

…………………………

Presa nestes cantís pequerrechos, coma de xoguete, onde me destinaron, no cabo do que os humanos lle din o monte Louro (61).

…………………………..

Abatín un navío xenovés, o Bozolla, e un bergantín inglés, O Marie, á altura dos que os humanos lle din o cabo Fisterra, e unha nao española aló pola altura que lle din Malpica (63).

………………………….

Eu sei, agora, xa tarde, çque a Serea Virxinia quería ir precisamente para iso, para ver humanos ávidos de sol, ávidos de aventuras, ávidos de encontros imposibles que lle fixen arreborar as escamas da cola d edesxo e de inquedanza (67).

…………………………

Porque sabido é que nunca nada bo lle aconteceu a unha Serea reconvertida en humana (68).

………………………….

Foi Pedro Ranilla o que asasinou a que fora a Sera Virxinia. Foi un asesinato lento, continuado, día a día, que comezou no momento mesmo en que deixaron atrás a Praia do Chanqueiro (78).

……………………………

Loitarás, mais os camiños xa está trillados (87).

 

TODOS OS  SALIENTADOS SON DA AUTORA

crítica de SAPOS E SEREAS (Ana Cabaleiro, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 31 de Maio de 2017 @ 8:23 p.m.

RELACIÓNS DE PARELLA

Título: Sapos e Sereas

Autora: Ana Cabaleiro

Editorial: Galaxia

Lonxe fican os tempos en que as relacións de parella era para sempre na maioría dos casos. Parece coma se a diferenza de caracteres se agudizara co paso do tempo e agora a xente sexa máis inflexíbel coas feblezas do outro ou da outra, porque todos as temos. O que antes era unha parella para toda a vida agora ten data de caducidade e convértese nunha parella para un tempo determinado. Non é que sexamos melancólicos e botemos de menos tempos nos que a parella era como unha condena vital, é, simplemente, que as cousas son así, e tamén é de admirar o tesón, a forza de vontade, daquelas parellas indestructíbeis que duraban décadas e décadas. Sobre as relacións de parella proponnos reflexionar Ana Cabaleiro na súa estrea literaria, este Sapos e Sereas que edita Galaxia.

É o caso de Xosé e Aurora. El, un mal poeta, que, a base de versos soltos que lle vai obsequinado a Aurora, consegue un poema que será o seu agasallo de Reis aquel día que na aldea conseguiran os Reis Magos ofrecerlle un agasallo a cada neno. Tamén el ten o seu agasallo para Aurora, lamentabelmente un accidente fai que este se perda na neve e ela xa decidiu. Non lle fai graza xa o seu home, coa súa dependencia, as súas teimas, os seus celos absurdos, a súa mente pequena e vulgar (17). Un conto para tempo de Reis sobre o desencontro final do que fora unha parella ben avinda, como o tempo nos vai levando a uns por un camiño e a outros por outros diverxentes, facendo que o que fora unha unión se volva nunha xuntanza de individualidades que non se recoñecen e nin sequera se aturan. Cando un/unha está ilosionado co/coa outro/outra todo é mel nas filloas, pero este é o conto de cando comeza a aparecer a desilusión, e con ela o desafecto.

No segundo relato atópanse personaxes de tan diferente tradición como son o Lobo Feroz, Groucho Marx e o mesmo James Bond, que tamén aparece. Un Lobo Feroz que mesmo é quen de transmutarse na mesma Caparuchiña Vermella, que para algo son personaxes do mesmo conto, dous contrarios que está ben que se  superpoñan porque se logra un efecto verdadeiramente estrañizante que despois non é tanto, senón que parece o máis normal do mundo. Facer que este Lobo Feroz se atope con Groucho Marx resulta especialemnte atraente, pois son dúas personalidades procedentes de mundos moi diferentes. Pero este dúo está incompleto sen a Carapuchiña e sen a Avoíña, e para que non fique así, incompleto, eles mesmos son quen de transmutarse xa sexa na Carapuchiña, como xa vimos, ou mesmo na Avoíña, por suposto.

O terceiro relato plantexa esa fina liña que distingue agredido e agresor, cando o agredido aparece para todo o mundo como o agresor. Deixa un resquemor amargo porque estamos nese preciso momento no que un/unha tenta deixar a parella mentres o/a outro/outra procura manter viva a a chama. E aínda que un /unha debe ser libre e deixar a parella cando lle apeteza tamén é certo que igual de lexítimo é o feito de loitar por aquel/aquela que se quere. Neste caso tamén é ela quen quere deixar a parella e el quen parece como un auténtico manipulador, até extremos difíciles de imaxinar, pero é que en cuetión de amores todo pode chegar a ser difícil de imaxinar, tanto polo lado bo coma polo malo. O que si é cero é que Ana Cabaleiro, neste coma nos demais relatos, foxe de camiños trillados e preséntanos unhas personaxes verdadeiramente singulares, totalmente opostas aos clixés estereotipados que se manexan decote.

E o cuarto relato, o máis amplo e que pon cabo a este volume de estrea, é “Sapos e Sereas”, de onde colle título o mesmo libro. Máis sereas ca sapos, dicímolo porque se centra nos amores que unha serea ten cun humano e do que sae mal parada, como vén sendo común. Un relato que fai convivir a mitoloxía coa vida de todos os días, aínda que tamén é certo que temporariamente non se desenvolve na actualidade, onde, para mal noso, é máis complexo crer nas sereas. E advírtenos do que pode pasar cando dúas naturezas tan diferentes se senten atraídas e se mesturan, aínda que tamén é certo que o interese no amorío é ben diferente, mentres a serea está completamente namorada e irresistibelmente atraída se sente…o humano quérea porque así medra en consideración social, converténdose nun auténtico sapo. A conclusión é que os sapos que se converten en príncipes non existen, todos son príncipes mentres a realación de parella vai ben, e todos rematan sendo sapos cando  o camiño dereito se torce e aparecen as desavinzas.

Ana Cabaleiro preséntase como unha voz absolutamente singular, cun volume modesto en canto a cantidade de propostas literarias mais desbordante en canto a calidade. Non lle pon medo atreverse con ese difícil mundo das relacións de parella, cando precisamente deixan de ser un mundo compartido por dous e ela quere abandonalo, porque aquí sempre é ela a que quere deixalo. Atrévese tamén coa mitoloxía e mesmo se amosa hábil superpoñendo unhas personaxes sobre outras, por ben diferentes que estas sexan. Unha voz nova que fai agardar con expectación novas propostas.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

subliñados de NORTEÁNS (Mar Guerra, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 25 de Maio de 2017 @ 5:49 p.m.

Unha pinga solitaria a acariña a súa tempa dereita e axiña lle escapa pola meixela abaixo, primeiro  arre e logo xo. Bris arrepía (21).

…………………………

Debruzado na ventá do seu lar, Forca cavila no que convén facer. Acaba de ver as rapazas escapulirse do poboado, promontorio arriba. Primeiro Leta e despois Cances, unha tras os paso da outra (33).

………………………..

Bris desdeña o pau que lle ofrece Este. Acaso é o herdeiro de Neixón unha parturiente?! Parécelle indigno. Aturará o que teña que aturar sen un laio – di para si- (61).

…………………………

Morto de vergoña, esforzábase ao máximo en pensar unha excusa válida, polo menos crible,para explicarse  e facrse perdoar por aquel asalto imperdoable e sen xustificación ninguna (73).

…………………………

Os norteáns foron bravos –recoñece para si- , non dubidaron en enfrontarse a eles malia estaren en inferioridade numérica. Pese a que os colleron desprevidos, morreron sen agocharse (93).

………………………..

Ata Leta se admira. Certo que a amiga tampouco non tiña maneira de comparar. Bris fora o primeiro mozo espido que vira na súa vida (125).

………………………..

Mantivo diante dos norteáns a mesma explicación que improvisara na fraga co raparigo e acabouse: fuxira de Nola pouco despois de comezar o alzamento, aproveitando a confusión. Apenas vira nada e tapouco non participara (143).

………………………….

O ceo do Peirao, cuberto de feos nubarros, dá en tronar daquela sobre a moza e o mercador. A treboada que os levara ata o poboado brago resistíase a abandonalos (194).

…………………………

Finxe un fondo pesar, como avergoñado, arrepentido da súa falcatruada. Mais de natural impaciente, élle imposible mater a compostura durante moito tempo (219).

………………………….

Atopa noces, landras, abelás, algo de queixo e carne seca. Agochados baixo os froitos, un puñal e dúas navallas aguzadas ( 230)

……………………………

Bris albiscaba unha cabaceira, un muíño de vaivén para o cereal e outro dos xiratorios para as landras, un forno, ata un pequeno tear teitado (246).

……………………………

 O Luso únese a eles deseguido, Fica serio, a ollada gris, os cantos da boca engurrados, o aceno tristeiro, pero de bágoas, nin a primeira (282).

…………………………..

Leta atropela as palabras, tan leda se puxo tras expoñerlle Runa os detalles do encontro que mantivera cos agochados (340).

………………………….

-Era a traste de Nioma…-informouno Xalla, sorrindo e machando a lingua-. Imos. Temos que apresurarnos. Agardan por ti. (374)

……………………….

O problema non eran os norteáns, senón os homes en si, xa o concluíra o Luso diante del máis dunha vez (403)

…………………………

-Coido que debemos deixalo polo de agora, fillo. Cómpreme convocar a Man decontado. O asunto dos teus pícaros haberá quedar para outro momento (424).

……………………….

Os esbirros de Munis tampouco non lle dan oportunidade de discorrer. Tan pronto como o Sabio lle acena un adeus coa testa, empúrrano violentamente contra a porta (448).

………………………

Ao ourive non lle pasa inadvertida a reacción do medio irmán. Non é o único que ama a Leta, velaí está de de volta Bris para recordarllo. Sente a carraxe a nubrarlle paseniño o ollar (480).

………………………..

Munis déixao aí, o segredo a medio desvelar. Non porque de socato se arrepinta, senónpor causa de Pruno. De Pruno e mais a cuadrilla de homes armados que enfilan a praza tras el prestos a balanzarse enriba de Munis (506).

crítica de NORTEÁNS (Mar Guerra, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 24 de Maio de 2017 @ 5:54 p.m.

NOVELA PREHISTÓRICA

Título: Norteáns

Autora: Mar Guerra

Editorial: Xerais

Despois da serie de Xenaro (Xenaro e o misterio da mochila verde, 2008; Xenaro e  a hucha do indiano, 2010; Xenaro e  a negra sombra, 2015; todos eles en Xerais) e a novela Señor Meco (tamén en Xerais), Mar Guerra deixa a colección Merlín para pasarse a Fóra de Xogo nesta Norteáns. E faino cunha novela prehistórica, ambientada na época castrexa, nunha época castrexa da que tan pouco se sabe e mesmo  o que se sabe pode resultar contraditorio. A autota, na nota que pon cabo ao libro, recoñece un importante labor de documentación. A trama transcorre maioritariamente en Nola, que autora identifica con Santa Tegra (521), unha Nola que comercia cos cartaxineses e se ve libre aínda das incursións romanas. Nola é o Lar principal, mais  os diferentes lares (salientado da autora) de procedencia dos personaxes da novela correspóndense con cidades e vilas reais localizadas en Galicia e mais o norte de Portugal, con Guarda (Nola, salientado da autora) e Porto ( O Peirao, salientado da autora) á fronte (522). Estendendo este efecto de verosimilitude aos nomes propios de norteáns, bragos, viseos, aveiros, vianos e gardos (522). De xeito que se quixo construír unha trama verosímil que exemplifique un momento histórico do que ben pouco se sabe.

                     Unha novela de longo percorrido, para mozos e mozas, que mozos e mozas son os seus principais protagonistas, Bris, Cances, Forca, Leta, Croio, Penchas, Alois…son maioría fronte a Pruno, Runa, Neixón, Munis… E neles pódese dicir que recae o principal peso no transcurso da trama, malia esta representar unha sociedade estruturada, con escravos, libertos, homes libres, ademais das deidades (Cosus, Corgia) ás que se rinde culto e  representando unha estrura piramidal na que está na cima o xefe (Neixón), despois os Notables, homes libres (cidadáns norteáns de Nola), libertos e escravos. A trama desencadéase no momento en que os argolados, escravos, de Nola inician unha revolta tomando o poder e acabando cos cidadáns de Nola case na súa totalidade, a excepción de Bris, Cances, Forca, Leta e Pruno, liberto que foi un dos instigadores principais da revolta mais que abandona o Lar xuntándose cos catro mozos. A partir de aí iníciase un periplo dos mozos, que é case toda a novela, por diferentes Lares e lugares na procura de se atoparen, pois vense obrigados a separárense, e volver a Nola. Este periplo sérvelle a autora para dar conta da sociedade castrexa – a súa organización política, social, militar e familiar- noutros Lares e do seu comercio cos cartaxineses, así como do transo á idade adulta destes mozos e mozas.

                     Aos mozos e Pruno uniranse os 4 de Nola, outros catro rapaces que tamén sobreviviron á traxedia da caída do Lar máis poderoso do momento. Cómpre salientar aquí unha personaxe tan complexa como é Pruno, un dos instigadores da revolta mais que se xunta cos mozos e mozas. Cal é Pruno real, o que instigou a revolta ou este que está cos mozos e mozas sobreviventes? Malia ser o único adulto, non ten un protagonismo especial deica o remate da novela, que non imos desvelar mais si dicir que Bris descobre a auténtica cara do tamén chamado Luso. Cómpre indicar que a novela contén un primeiro capítulo que se desenvolve na época actual, un capítulo de contraste, no cal se pode constatar o pouco que se sabe da época castrexa que a continuación virá retratada en palabras, no que quere ser unha novela histórica. Certamente hai sentimentos e valores universais e intemporais, o amor, o odio, a fidelidade,a xustiza, a inxustiza…porén o que non se pode permitir unha novela histórica é expresalos tal e como o fariamos hoxe. Porque o  lóxico é pensar que as diferentes condicións de vida conlevarán tamén diferenzas na expresión, unha expresión que sendo tan actual desfai o efecto de novela histórica que tanto traballo custou construír.

                     Trátase tamén dunha novela coral en boa maneira, xa cada capítulo (agás dous “A Ceiba”, que se refire Nola en conxunto, e mais o deradeiro, “Nola a Nova”) leva o nome ou alcume dun ou máis personaxes. O que vén sendo  o plan narrativo, da autora para a novela: ir desenvolvendo o fío tramático en canto se van presentando novas personaxes que axudan ao seu desenvolvemento, dando conta dunha estrutura clásica que conta cos típicos tres momentos: presentación, desenvolvemento e desenlace. Presentación da sociedade de Nola e revolta que a destrúe; un desenvolvemento que é o periplo dos mozos e mozas e mais Pruno na súa tentativa de volver a Nola e averiguar ata que punto todo quedou destruído, é a parte máis ampla de todas; e desenlace cando retornan e Bris pon ao descuberto a verdadeira cara de Pruno, o Luso. En definitiva, eis unha oportunidade para esquecer todo  e mergullarnos na sociedade castrexa, esa grande descoñecida e que, porén, tanto pouso deixou en quen aínda somos.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

5 exemplos de BIBLIÓPATAS E FOBÓLOGOS (Emma Pedreira, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 18 de Maio de 2017 @ 8:34 p.m.

Escollidos entre os máis curtos, aí van cinco exemplos do que se pode atopar no libro de Emma Pedreira.

SEARCHING

Espelliño, espelliño, quen é a máis bela do reino?

E Google devolveulle 5.369.014 resultados (19)

…………………………….

NECROLÓXICA

Dóennos todos os órganos oa facer público o óbito da nosa esdrúxula poeta. De técnica ácrata e única, ínclita inimiga do réxime, prístina defensora lingüística e histórica nínfula artística, a súa íntima poética mística sitúaa inequívocamente na nosa nómina de magníficos líricos.

Morreu de súpeto.

As pompas fúnebres celébranse a última hora do sábado.

Inéditos autógrafos publícanse póstumamente

Doémonos de tan tráxica perda (43)

………………………………

POMPAS FÚNEBRES

 O noso autor é tan querido na súa terra e tan venerado polo público, a crítica e os compñaeiros de promoción, que estamos desexando todos que morra canto antes para dedeicarlle o Día das Letras Galegas (45)

……………………………….

O EDITOR É UN PAI PARA A ESCRITORA

Vas saír así á rúa?

-Si, por?

-Porque con eses versos transparéntachese todo o pesimismo (49)

……………………………..

CURSO DE GALEGO PARA ESTRAXEIROS

Querido Amancio:

En Galicia, un home é un home e unha casa, un niño (95)

 

crítica de BIBLIÓPATAS E FOBÓLOGOS (Emma Pedreira, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 17 de Maio de 2017 @ 6:01 p.m.

OS MISTERIOS DA ESCRITA

Título: Bibliópatas e fobólogos

Autora: Emma Pedreira

Editorial: Galaxia

Non os imos descubrir nós, escapa ás nosas capacidades, nin sequera dar razón de quen o fixera, pois a súa natureza sempre foi esquiva e nada dada a revelarse en uniformidade de criterio. Cada escritor ou cada lector que sexa inquirido sobre os miterios da escrita ou do libro ha dar solucións diferentes, mesmo contraditorias.Mais un poder inmemso ha ter para que os ollos repitan con frecuencia os desprazamentos sobre as letras; algo ten que ter moi atraente para que a lectura dun libro non abonde e sexa necesario ler outro máis, e outro e así sen conto. E o mesmo se pode dicir desde a perspectiva do escritor, abonda escribir o primeiro libro para que xa necesario escribir outro máis, e outro, e outro…Por máis que escribir cansa, ocupa tempo, fai ferver a cabeza, cando non é difícil imaxinar outras actividades intrinsecamente máis precenteiras en que gastar as horas. De verdade que si? De verdade que se pode atopar algo máis pracenteiro que crear con palabras? Evidentemente a resposta que nós dariamos é parcial, absolutamente parcial e nada neutra.

                     Porén, se isto é así, porque estamos a falar dunha actividade minoritaria? Porque o certo é que o vezo da lectura/escitura prendeu nunha parte minoritaria da sociedade. Sería socorrido acudir aquí ao trato que o Estado no que vivimos deparou historicamente á lectura/escritura. Que non deixaría de ser certo. Mais nos corenta e pico anos que levamos de “democracia”, algo máis se puido facer por unha actividade trascendental no desenvolvemento humano. Non foi así, non é así, nunca existiu interese niso, por iso estamos como estamos e libros como este de Emma Pedreira se dirixen primordialmente, porque non deixa de ambicionar a universalidade, a ese número de xente na que prendeu o becho da lectura/escritura. Non é o seu obxectivo desvelar cales son os mistrios da escrita e da lectura, mais si reflexionar narrativamente sobre o asunto. De xeito maioritario, engadamos, porque non todo o libro versa sobre iso, tamén está aberto a outras temáticas, tamén conta outras historias que, por ser iso, historias, material narrábel, tamén se poden incluír se se quixer.

                     Bibliópatas e fobólogos é un conxunto de 60 narracións moi breves, escritas sen ter cn conta a teoría crítica da Literatura Mínima ou Hiperbreve, mais, polo feito de empregar distancia tan curta, algúns procedementos da Litertura Hiperbreve si lle son comúns. Así, o anuncio, o proverbio, a nota de prensa, a receita, a carta ao director, a necrolóxica, as glosas sepulcrais, o inventario, a confesión ou o consultorio (literario), que poderían aparecer en calquera volume de Litertura Mínima ou Hiprebreve, tamén se atopan aquí, aínda que simplemente sexa en narracións moi breves. Narracións moi breves, que non manifestan esa necesidade do aguillón final que soprenda, mais polo feito de seren moi breves en moitas ocasións atópase o lector algo parecido provocado polo remate brusco da brevidade. Cómpre salientar que, que non siga as directrices da Litertura Mínima ou Hiperbreve, non é ningún desdouro para este volume de Emma Pedreira, simplemente é unha carcaterística máis a dar conta do contido de Bibliópatas e fobólogos.

                     A ironía e o humor son dous compoñentes indispensábeis á hora de falar de Bibliópatas e fobólogos, coa sa intención de reflexionar sobre o mundo dos libros e arredores, o que fai este volume de consulta obrigada para todos aqueles e aquelas que se adican á promoción lectora ou á animación á escrita. Primeiro pola propia valía literaria do libro, e segunda e moi importantemente porque nel e desde el se poden elaborar estratexias nestas dúas actividades, ademais de fornecer dun bo número de asuntos con carácter exemplificador. Dígase, de paso, como xa se indicou, que tamén se narran historias que non teñen que ver directamente co mundo do  libro, de maneira que o volume é moito máis variado do que en principio se podería sospeitar, potenciando a amenidade que lle é propia. Inútil sería aquí pretender deixar unha mostra da súa variedade, abonde dicir simplemente que o espírito desenfadado percorre cadansúa narración, un espírito festivo que, malia todo, non renuncia a reflexionar sobre o tema escollido, sendo esta reflexión unha punta de lanza para que despois o lector ou lectora profundice no tema en cuestión, verdadeira finalidade do discurso.

 

 

ASDO.: Xosé M. Eyré