ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

subliñados de LUNS (Eli Ríos, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 23 de Novembro de 2017 @ 7:01 p.m.

Pero iso será mañá… Agora teño a pota ao lume. O neno con Rosiña. A nena no colexio e mil cousas por facer. Por anotar. Pendentes. Sen resolver… (21)

……………………………………….

Perdoa, bonita. Tes razón. Pero é que estou tan adoecido que non podo comigo. A xente a pensar que sentamos no sofá a rañala (33).

………………………………………..

Acaba de entrar Antía no parque. E son felices. E nada os preocupa.  E nada anubra os seus sorrisos. E maldigo a teta ( 52).

………………………………………..

Desmaieime e caín coa testa no chan. Nada máis. Nada máis e nada menos, rula. Que non che é calquera cousa. Porque non vas ao médico? (59).

………………………………………….

Pero muller! Ti non as pensas ou que? Por quince miserentos euros convertinme na súa puta. Na do encargado e na do médico (67).

…………………………………………

Con cancro. Enferma. Pobre Manuel… É normal que non o acepte así como así. Puiden esperar. Noutro momento que estivese de mellor humor (68).

………………………………………….

E agora, Nere? A casa silandeira. Erma. E agora? Sofá. Preciso un momentopara pensar. Agora? ( 98).

………………………………………….

O veciño welcome dos glúteos perfectos. Non te mira.  Só ve a morte. Morte. Orgasmo. Morrer.  Orgástica. Morte orgástica. Morrer no orgasmo. O veciño das paredes laranxas de mazá (123, salientado orixinal).

……………………………………………

As seis e media. Hoxe é o día. Mércores. Nos miolos remoe o diagnóstico. O luns dezaoito de marzo ( 135).

…………………………………………….

Pecha a fotografía dentro do sobre. Por fóra, só o endeezo da prisión (149).

 

crítica de LUNS (Eli Ríos, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 22 de Novembro de 2017 @ 7:16 p.m.

A TRAXEDIA NO COTIÁN

Título: Luns

Autora: Eli Ríos

Editorial: Xerais

Nerea, 37 anos, casada, funcionaria, dous préstamos, unha hipoteca, dous fillos, con casa propia, un luns recibe a noticia: ten cancro de mama, tipo IV, quédanlle dous meses de vida, en maio todo terá rematado, como é unha persoa nova poida que o prazo se alongue a tres meses. Dous meses e mil cousas por facer, para deixar a vida organizada. Porén a realidade é teimuda, non llle permite enfrontarse á situación de cara, todos os días ten unha rutina que facer, levantar os nenos, ir á praza, levar a Sofi ( a filla maior) ao colexio, preparar o almorzo do marido, recoller a Marquiños ( o  fillo pequeno) onda veciña que o garda e  levalo á gardaría, ir ao traballo, facer recados, recoller a Marquiños, facer o  xantar, comer, recoller a Sofi, levar os cativos ao parque, darlles a merenda, coidar que fagan os deberes, darlles a cea, bañalos, levalos á cama, realizar traballos domésticos, cea co marido. Con tanto que facer e  apouca a xuda que recibe do marido, quen ten tempo para enfrontarse a novidades?

Porque a traxedia está aí, onde menos agardas. Non esquecelo, a traxedia está aí, onde menos a agardas. Desde que o luns lle deron a noticia, asúmea, mais non lle queda outra que continuar coa rutina diaria. Ademais Manuel, o marido, tampouco acaba de vrer a noticia, non recibe del o apoio agardado, vese ela soa contra o mundo, que neste caso é ela soa contra o cancro e eses dous meses que lle quedan de vida. Escrita en primeira persoa, período curto, ás veces mesmo parecen versos, esta Luns de Eli Ríos é  a novela ganadora do Torrente Balleter en lingua galega 2016. Trátase dunha novela de ritmo lento que queda anulado pola vertixe da rutina diaria, e a novela é iso, a exposición da rutina de todos os días, que é a exposición da soidade de Nerea, porque é ela soa a que se ten que enfrontar a todo, o marido só é alguén con quen convivir desde hai 15 anos, outra rutina diaria a contrastar coa súa, traballa no mantemento dun hospital, unha rutina allea que de repente entra pola casa adiante.

Luns reivindica o valor das mulleres que, como Nerea, levan sobre si o peso dunha casa, o peso dunha familia, sen cae axuda. Verdadeiras heroínas do día a día, heroínas anónimas que fan posíbel a existencia desta sociedade que as agacha, que as nega, que lles rouba a voz e as minimiza. Luns é toda unha declaración de intereses que leva aparelladas outras reflexións, entre as que saliento moi especialmente o valor da vida fronte a  esa rutina que nos tiraniza os días. A vida é outra cousa diferente desa vertixe diaria. Cando caemos na rutina, caemos nun pozo sen fondo que nos fai iguais todos os días e devimos nun Sísifo camusiano que revela o absurdo da vida. E Nerea vaino aprender o día en que decida rebelarse e tomarse un tempo para si mesma. Aínda que ela leva a morte pintada na cara decide vivir e deixar a rutina, aparcala durante unhas horas despois de quince anos. Esta rebelión é a que decide o futuro da novela, un futuro que non deixará de ser tráxico mais que resulta diferente ao que en principio se pensaría.

A medio camiño entre a novela e a novela breve, ten 150 páxinas mais as personaxes son poucas e o asunto único, Luns representa unha aposta estética decidida e firme que constata o nome de Eli Ríos como un dos valores a seguir nesta nosa literatura, pois fai partícipe ao lector do día a día de Nerea que envolve a traxedia do seu cancro. Desde que ela recibe o diagnóstico nada é como se agardaría, agás esa rutina diaria que non entende de traxedias persoais, e que a expón a unha soidade íntima, no medio de todos e contra o mundo, enferma terminal e contra o mundo. O lector asiste de primeira man a esa soidade e  esa traxedia envoltas no día a día que se nos revela como unha condena e como unha salvación, pois quen dera que ese día a día fose como sempre, a rutina de sempre, mais nin iso, agora é ela, enferma terminal, contra o mundo, de nada lle serve a condena da rutina, xa non é ese caxato que nos axuda a levar adiante os días, é unha lápida co seu nome disfrazada e reptición mecánica de determinadas tarefas ou quefaceres diarios.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

 

tres bonsais de Anton Riveiro Coello (Á SOMBRA DOS BONSAIS, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 16 de Novembro de 2017 @ 9:10 p.m.

A HIPOCONDRÍACA

Tíñao todo, mesmo unha saúde de ferro, pero non o sabía. Esa era a súa maior desgraza. Somatizaba tanto que, cando saía á rúa, os enfermos pegábanlle os males e ela chegab á casa cun cancro de pulmón  ou cun alzhéimer galopante. Era coñecida no hospital. Morreu aos 98 anos dun infarto porque no seu corazón xa non couberon máis doenzas ficticias (151).

…………………………………

A PEDIDA DE MAN

Tiña sona de cruel e falábase moito dos seus crimes. Contaban del cousas arrepiantes. Mais de entre todas as que fixera, a que máis se espallara polo cárcere era a do día en que un mozo lle pedira a man da súa filla e el lla servira nunha bandexa de prata (171).

………………………………

A SOIDADE

Tiña a casa chea  de espellos. Día e noite, as luces estaban prendidas. Pero non era presumida; odiaba a soidade (193).

crítica de Á SOMBRA DOS BONSAIS (Antón Riveiro Coello, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 15 de Novembro de 2017 @ 6:53 p.m.

LITERATURA BONSAI

Título: Á sombra dos bonsais

Autor: Antón Riveiro Coello

Editorial: Galaxia

Pouco a pouco vaise asentando a literatura Hiperbreve ou Mínima entre nós. Títulos como o que nos ocupa hoxe nestas páxinas da Ferradura danlle frescura e valor. Antón Riveiro Coello aceptou o reto que supón crear nun espazo reducido, alí onde unha palabra de máis ou de menos supón pasar do éxito ao fracaso máis absoluto e saíu do envite con memorábel fortuna. Primeiro chamoulles postais ( outra forma de refirse á literatura Mínima ou Hiperbreve) e tiveron eco, como non, na Internet, en Facebook, cunha periodicidade anárquica, Antón Riveiro Coello premiaba os seus lectores cunha desas postais. E despois, visto éxito da iniciativa decidiu partir desas postais e dalgunhas publicacións soltas para armar este Á sombra dos bonsais que agora o lector pode desfrutar en papel. Agás os once primeiros contos, que son literatura moi breve, todo o resto é litteratra Hiperbreve ou mínima.

                     Dispotos de maior extensión a menor, agás os primeiros once, cunha extensión máxima de tres páxinas que despois vai diminuíndo, todo resto son microcontos, é dicir, contos que teñen unha extensión máxima de páxina e media e rematan cun de tres palabras. Nin que dicir ten que extensión tan breve require unha intensidade máxima, rematando cun lostregazo climático que nos obriga a repensar todo o lido anteriormente facéndonos recalibrar a lectura. Porque iso é o que son os microcontos. Non confundir cos microrrelatos, os  microcontos contan unha historia, os microrrelatos non aínda que manteñan o remate lostregueante. Sempre sen perder a impronta que o define no panorama das nosas letras: esa tenrura mesturada con abraio que o fai recoñecíebel a calquera lector.

                     Xa nos contos moi breves ten ocasión de exercitar unha das estratexias típicas da literatura  Hiperbreve, a equivocatio, no conto do home que matou a Franco e resultou ser un lobo, ou n´”O imitador” onde, cunha lembranza a Castelao -as súas Cousas son literatura Mínima- requiren o imitador para que lles lembre as voces dos defuntos, ou en “ Morte na rúa “ onde só no remate se sabe a quen de verdade se matou. Son once ocasións onde exercitarse na extensión breve que culminarán nas máis de oitenta ocasións de literatura Hiprbreve que veñen a continuación e onde Antón Riveiro Coello ten ocasión de tocar algúns dos temas e estratexias preferidos na literatura Hiperbreve. Tales como a inxenuidade, o dobre, o  suicidio, a soidade, o humor, a morte, o epitafio, a timidez, os soños, a mentira, as máscaras, o oficio da escrita, o  refrán ou as personaxes.

                     O humanismo caracteriza todos os seus microcontos, amosándose moi hábil na rápida creación de ambientes e na configuración das personaxes en breves trazos. Mais a estratexia preferida é o contraste entre a situación de saída, comezo, e o remate que nos dea a verdadeira dimensión do narrado. Non cómpre máis para que o autor dea unha auténtica lección de contención narrativa combinada cun remates lostregueantes que levan o lector a admirar a destreza no oficio narrativo que, cal prestidixitador, o mantivo atento a unha liña narrativa mentres polo fondo ía tecendo os fíos doutra que resulatrá ser a defintiva, a que dea a verdadeira dimensión do conto. Para os que acusan esta modalidade literaria de desatender a realidade presente, cómpre dicir que o autor non esquece un tema tan candente como o da lingua en “The disappearance of the galician language”.

                      Á sombra dos bonsais  é un auténtico exercicio de mestría narrativa, pois Antón Riveiro Coello amósanos a súa excelencia alí onde non hai o máis mínimo lugar para o erro, porque non hai ocasión para enmendalo máis adiante. Cómpre saudar a iniciativa editorial de dispoñer cada microconto nunha páxina, establecendo así unha zona de reflexión que sería imposíbel se os microcontos foran moreados un tras outro. De xeito que lemos un e temos tempo de reflexionar sobre o lido, ese tempo que nos está a pedir que leamos outro máis e despois outro até rematar o libro nunha sentada, indo da máxima extensión á mínima e preguntándonos como resolverá o autor a maior esixencia do mínimo de palabras.. Se ben tamén hai que salientar que, como sempre na literatuta Mínima, o libro tamén se presta moito ao folleo, á lectura libérrima e desordenada que cadaquén goberna á súa maneira, agradecendo e pedindo segundas lecturas, outra vez como sempre na literatura mínima, que axude a desentrañar a estratexia seguida polo narrador no seu labor de sedución para co lector.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

subliñados de ANÍBAL E A PINTORA (Xabier Paz, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 9 de Novembro de 2017 @ 7:26 p.m.

A presenza e Aníbal tiña nome  e apelidos de seu e, cando arribou a desgraza final, quixen vela como metáfora dos perigos da entrega total a calquera disciplina, do poder absorbente e destrutor do culto á Beleza e memso da potestade absorbente e dos efectos narcóticos do Amor sen carne ( 9).

………………………………………..

A luz a envolvelo todo, sempre portadora de verdade e de vaidade en difícil equilibrio, a desvendar o agachado e envolver de frescor canto toca (21).

…………………………………………

Desaparecido Aníbal, podo recompoñer, de xeito desordenado e fragmentario, o seu gozoso viacrucis mentres repaso a herdanza recibida (32).

………………………………………..

Aparecía Aníbal ante min como un seu Amadís, cabaleiro un chisco ridículo co seu aburrido retrouso defensor e reivindicativo da Pintora, pero as amizades están para aturalas e, ademais, con el sempre deprendía algo (45).

…………………………………………..

Hai no ambiente romano un exceso, un frenesí que, nos corazóns máis piadosos e ardidos, quere alcanzar a extase (84).

…………………………………………..

Cadros e esculturas son os argumentos católicos contra a Reforma e, ao tempo, estímulos para a piedade popular (86).

…………………………………………….

O tamaño do mundo é o da nosa  ignorante soberbia (97).

……………………………………………..

En realidade, as mulleres en relación cos deuses ou cos homes, non tiñan vontade (129).

………………………………………………

O peor fora a tortura da sibilla. A sibilla era consultada polo antigos por decir a verdade, e a sibilla tamén lle permitiu a Ela proclamar a verdade no proceso (151, salientado orixinal).

……………………………………………….

Calquera retractación, calquera diferenza nos meus sucesivos e reiterados testemuños sería a miña perdición ( 161).

……………………………………………….

Dous días logo da sentenza de Agostino casaches, na intimidade, na igrexa de SanctoSpirito in Sassia (172, salientado orixinal).

………………………………………………

El fora ben atrevido, pensa agora, e eu ben parva, ben inxenua. Casado, incestuoso, adúltero, asasino…, e eu nas súas mans, como dicía el, barro nas mans do escultor. El ben escultor e eu ben barro ( 184).

…………………………………………..

Ser nai faille sentir cousas novas. Ponlle dentro unha tenrura e unha paz que agradece, como bálsamo contra a rabia que lle aniña dentro ( 205).

…………………………………………….

Desde que chegara a Florencia a súa vida cambiara abondo. Sendo a mesma Artemisia, era outra persoa ben diferente ( 221).

…………………………………………….

Ía xa comesto da barbantesa. A barbantesa non era Ela, era a paixón por Ela ( 233).

……………………………………………..

Debería decidir se vou escribir como ensaísta, biógrafo de Artemisia ou escritor de ficción (247).

………………………………………………

 O marido era un adicto á exhibición pública e un xogador empedernido ( 252).

……………………………………………….

Mentres, Pierantonio, no seu papel de fiel secretario, confórmase con gozar da vida regalada sufragada polo amante (286).

…………………………………………………

As súas mulleres aleitan, matan, morren ou representan inefábeis virtudes, pero sempre son mulleres de corpo explícito e farto (309).

…………………………………………………..              

As mulleres dos seus cadros son conscientes do deu destino, non vítimas pasivas (341).

……………………………………………………

Canto máis escribo, máis insatisfeito quedo co feito e máis traballo vexo pendente (345).

 

crítica de ANÍBAL E A PINTORA (Xabier Paz, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 8 de Novembro de 2017 @ 6:49 p.m.

HISTORIA DUNHA OBSESIÓN

Título: Aníbal e a Pintora

Autor: Xabier Paz

Editorial: Xerais

Despois de As vidas de Nito e A galera de Xelmírez volve aos trinques Xabier Paz con Aníbal e a Pintora, moito máis parecida a aquela primeira Renacer. Aída que, no fondo, a narrativa de Xabier Paz estrutúrase a redor dunha biografía, con máis claridade n´As vidas de Nito esta tamén se nota n´A galera de Xelmírez e volve outra vez á actualidade en Aníbal e a Pintora,  onde troca o XVI veneciano de Renacer polo XVII italiano (Roma, Nápoles, Florencia) e mesmo londiniense.

                     Aníbal e a Pintora é a historia dunha obsesión, a que lle nace a Aníbal despois de contemplar na Internet un cadro dunha pintora italiana do século XVII, Artemisia Gentileschi, a quen el denominará a Pintora. Artemisia Genlischi foi unha pintora da primeira metade do século XVII, cunha forte personalidade e vida azarosa que van fascinar a Aníbal deica o momento en que non existe outro motivo vital para Aníbal que non sexa investigar máis datos a cerca da Pintora. A morte de Aníbal déixalle en herdo ao narrador un feixe de escritos e libros sobre a Pintora que relatan a obsesión de Aníbal pola figura de Artemisia Gentileschi. Con ese material, o narrador procederá a darlle forma de novela, non sendo inmune ao fascinio de Artemisia, e o resultado é o discurso que o lector está a ler, seguido dunha selección de cadros da Pintora que pecha o volume.

                     Artemisia era filla de Orazio Gentileschi, pintor romano da escola de Caravaggio que, unha vez que a nena medra, véndoa con grandes dotes para a pintura, lle procura un profesor particular, Agostino Tassi, que abusará da moza, violándoaa. Artemisia, entón, aférrase a un posíbel matrimonio como reparación, mais Agostino xa estaba casado. Orazio denúnciao ao tribunal papal e séguese un longo proceso no cal a moza Atremisia será obxecto dun ignominioso exame do seu sexo así como de torturas para comprobar que mantén a mesma versión con torturas que sen elas. Agostino remata sendo condenado, mais a unha pena irrisoria, desproporcionada co mal causado. Casa entón co pintor florentino Pierantonio Stiattesi e  partir de aí ela xa ten decidido que quere ser pintora, como antes o foran Sofonisba Anguissola, Lavinia Fontana, Fede Galizia ou Bárbara Longhi, que poden ser consideradas antecesoras das propia Artemisia. O casamento, aínda que un arranxo, supón certa liberación do xugo paterno, pois o pai, Orazio, ademais de mestre e carcereiro de Artemisia tamén era xuíz implacábel do traballo da filla.

                     A novela, ademais da relación obsesiva de Aníbal coa figura de Artemisia, ben pode ser considerada como a biografía desta e os seus traballos para ser muller e pintora na primeira metade do século XVII. De feito, Xabier Paz demostra un extraordinaio coñecemento das técnicas pictóricas do momento e relata pormenores das dificultades que Artemisia vai atopando na súa tarefa. Mais o principal encordio que ten que sotear Artemisia non é relativo á técnica pictótica senón ao feito de  ser muller, pois polo feito de ser muller vese impedida de acceder aos grandes proxectos pictóricos que a Igrexa proxectaba. Ser muller e Pintora, nada menos. Se ser muller no século XVII xa era difícil pola descondidración que o sexo feminnino tiña que afrontar, ser ademais pintora e vivir do seu traballo incrementa a dose de dificultade. Porén ela saberá amoldarse aos gustos das diversas cidades polas que pasa (Roma, Nápoles, Florencia, Londres) sen deixar de ser ela mesma.

                     Mais onde a novela sobresae é nas ricas construcións de ambientes. Moi atento ao pormenor, o narrador é moi hábil e rico nas descricións, xa sexan físicas, emotivas ou relativas  ao mundo cultural da época, que atopa nesta Aníbal e a Pintora unha novela onde o ambiente cultural fica fenomenalmente retratado. E tamén na habilidade coa que o narrador deixa aparecer as voces do século XVII, dándolle así un ar de novela histórica moi ben levado a esta historia dunha obsesión. Así, Aníbal e a Pintora tamén rescata do esquezo unha muller excepcional que chegou a ter ampla reputación no seu tempo, así tivo que ser para poder vivir da pintura, para despois caer no esquezo ata a segunda metade do século XX, cando comeza a ser reivindicada e tida como portadora dun feminismo incipiente que se manifesta na súa vida e na súa obra.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

campo semántico de NA BUTACA (Sther F. Carrodeguas, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 2 de Novembro de 2017 @ 6:23 p.m.

esquecer

ser sen ter que ser

non saber falar esquecer as palabras

sen pensar ter 25 non se recoñecer no espello

estar na butaca comer cagar dormir

un relaxo vivir despreocupada ser feliz na butaca

ver a tele esquecerse da butaca ver a vida pasar

ser normal cagar peidos vivir sen filtro facer rir

non querer comer ter medo non querer pastillas

non ter preocupacións problemas ser ti o problema

estorbar vivir sen preocuparse de nada

ser sen importancia estar non avanzar

dar bicos insistir estar guapa poner rolos

quitar rolos vestir mover ver pasar a vida

sentar cadeira iogur con mel pedir bicos

non ter vergonza berrar por medo ser un escándalo público

follas en branco saudar estar na butaca erguerse e  caer

o mundo ao revés tempo non ter nada do que preocuparse

chegar alguén pola porta volver ao mundo ao dereito

non erguerse para nada nin para cagar

ser feliz ver a tele a ruleta da fortuna

erguerte por un impulso

ser enorme

ser

ser feliz

crítica de NA BUTACA (Sther F. Carrodeguas, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 1 de Novembro de 2017 @ 6:33 p.m.

A POESÍA DENDE A BUTACA

Título: Na butaca. Fanasía nº 3 en Dor Maior

Autora: Sther F. Carrodeguas

Editorial: Galaxia

O proxecto literario que hoxe traemos  a estas páxinas da Ferradura é ben sinxelo e á vez ben complexo. E, por suposto, experimental. Consiste nunha butaca, todas as páxinas teñen, no fondo, a imaxe dunha butaca, aínda que estas non sexan as únicas imaxes presentes no poemario. Un poemario que consite no que se ve dende a butaca, ollando cara a fóra, e sobre todo cara adentro, a vida, ollar pasar a vida sentada a voz poética nunha butaca. Pode parecer simple, e éo, inclusive reducionista, e aí está o erro, porque ver pasar a vida resulta ben complexo. Ver pasar a vida ollando cara a dentro, nun exercicio de introspección que se volve unha proxección cara á páxina do mundo interior e o desexo de  esquecer / esquecelo todo /esquecer absolutamente todo para simplemente ser. Nunha tentativa positivista de non falar / sorrir (…) ser / non dicir nada (…) esquecerse sen dor. Dicimos positivista porque non se trata de proxectar unha visión amarga da vida, unha visión tráxica, senón todo o contrario, case, esquecerse ata de morrer / non morrer nunca (…) sen pensar, mais non vai evitar pensar, non o fará propositadamente mais non deixará de pensar ou o poemario morrería xusto cando comezaba.

                     Un poemario que é un longo poema único, por iso as páxinas non están numeradas, para reforzar a idea de poema único. Un longo poema único que se adona do espazo en branco que é a páxina adoptando moitas veces a forma de caligrama, case sempre, unhas veces con meirande claridade e outras, as menos, con menor intención. Tanto ten a idade da voz poética, ter 9 / ter 21 /  ter 29, neste xogo a voz poética pode ter a idade que se quixer, case, nunca ter 62 , con tal de estar, estar na butaca, permanecer, manterse. A intención é estar na butaca e ver o mundo pasar, nun relaxo enorme, inmenso / infindo. Sendo a butaca lugar de proxección da visión, púlpito cara adentro e cara a fóra. Por exemplo, unha das cousas que pode facer dende a butaca é ver a tele porque a tele ser a vida / ser a túa vida, e aparece no fondo da páxina a imaxe da tele canda a butaca, máis adiante aparecerán outras cousas, unha cadeira, unha cama, unha alfombra, unha coroa, unha flor, notas musicais, unha lámpada (que se repite, coma a flor), e ao poema non lle chega a páxina, é como dicimos un único poema longo mais hai que ler páxina a páxina e non lle é espazo suficiente, por iso hai dúas páxinas, contra o remate, en que non aparece a butaca, aínda que é o derradeiro que hai no poemario. Un poemario esencialista onde o verbo tende a ir en infinitivo e procura a esencia da vida a partir da contemplación desde a butaca.

                     Paira sobre o poemario un ar nihilista ben perceptíbel no ver a vida pasar sentado na butaca. Nihilista e positivista, como xa dixemos, pois a finalidade é ser feliz aínda que sexa vendo a ruleta da fortuna na tele, ou simplemente sendo, que un pode xogar a ser múltiples cousas, por exemplo a rir, rir /a esgalla, ata retorcer o poema e volver a páxina do revés, porque todo é simple xogo, o poemario enteiro é xogo, un xogo esencialista, pois consite en ser, ser feliz, co mínimo imprescindíbel mais case sen relación cos demais, co  ti, ser feliz sendo a única cousa sobre o mundo, ser feliz na soidade. Mais non esquezamos o subtítulo: “Fantasía nº 3 en Dor Maior”. É dicir, trátasse dunha fantasía. Despois de todo o espírito lúdico que impregna o poemario, este é unha fantasía, non o esquezamos, unha fantasía en dor maior, unha fantasía que se proxecta desde a dor maior. Aberta queda a interpreteción para esa “dor maior”, mais á vita do poemario, unha vez lido, non cabe outra posibilidade que identificar esa “dor maior” coa vida, de aí esa necesidade de ser feliz como única meta válida, como único obxectivo aceptábel.

                     O espírito lúdico e experimentalista non abandona nunca o discurso nun poemario no que tamén hai sitio para o medo sen saber /onde estar / ter medo / berrrar aínda que tampouco é un exercicio de soidade extrema pois contempla visitas (vir a verte / moita xente ) estas son desde a tele. Mais o mundo interior, todo o poemario é unha reivindicación do mundo interior, pode ser moi grande e, indirectamente, estase a reivindicar o dereito a soñar ( na butaca  / estar no mundo enorme / ser / enorme), a ser múltiples cousas, ser o que se queira, mais ser feliz.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

subliñados de DEMOS DE VERÁN (Miguel Vázquez Freire, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 26 de Outubro de 2017 @ 5:45 p.m.

Non levaba moito xubilado  e non tivera  aínda tempo de decidir se os novos días que lle agardaban ían ser mellores ou peores cós pasados como comisario en activo (9).

……………………………………………….

<< O mundo encheuse de tebras e toda a terra semella chea de ledicia>> (11, salientado orixinal).

………………………………………………..

O día en que por segunda vez comezou esta historia, eu viña de arranxar uns papeis na embaixada española (19).

…………………………………………………

Pero os demos existen hoxe como existiron desde os comezos dos tempos e os seus poderes non son menores (43).

…………………………………………………

Non o sei  e non quero aventurar hipóteses que poidan predispoñer ao lector nunha determinada dirección. Prefiro que sexa el quen constrúa  as súas propias hipóteses (52).

…………………………………………………..

Aquela mesma noite Doroteo e  mais eu ceamos xuntos e, despois do xantar, demos un paseo baixo os ameneiros que escoltan o Sallón, nas proximidades da ponte que dá a acceso á vila cando se chega desde o sur (62).

…………………………………………………….

Ese cualificativo e as características que se atribúen a ese tempo de tebras non existe en absoluto no texto canónico. Ademais, nos restantes versículos aparecen tamén diverxencias notables (111).

……………………………………………………..

Esa amálgama entre fascismo, masonería e agora gnosticismo está nos antípodas de canto ten sido, ao longo da miña vida, o universo dos meus intereses intelectuais (114).

……………………………………………………..

-En realidade, todos eles o que buscan é provocar unha gran catástrofe. Están convencidos de que só a través do lume purificador da guerra pode ser destruída a sociedade materialista na que vivimos para abrir as portas a un renacer espiritual (…) (143).

……………………………………………………..

-Catro sobre sete? Quere dicir que pensan matar a catro dos sete que participamos nas xuntanzas da vila do príncipe?  (145).

………………………………………………………

A estupidez é seguramente a raíña e soberana do mundo (151).

………………………………………………………

Si, seguro que quería meter os fociños naquela historia de masóns e misterios. Algo lle dicía que naquel envurullo podía estar a chave para desenguedellar a vella historia do neno afogado na praia de Barés, o seu primeiro caso e un caso pechado en falso que lle deixara un fondo resentimento profesional (156).

…………………………………………………………

-(…)Se o interpretamos á luz dos Vedas, os textos sagrados hindús, ese final coincide co Mahapralaia, a Gran Destrución, a disolución purificadora deste universo para que de novo poida dar comezo o ciclo dos novos tempos (…) (187, salientado orixinal).

…………………………………………………………

O obxectivo era crear unha gran alianza espiritual dos principais líderes relixiosos para frear o materialismo e o hedonismo pagán que hoxe reinan no mundo (189).

…………………………………………………………..

Este narrador, como espero que o lector a estas alturas xa se teña decatado, procura limitar extremadamente calquera tentación fantasiosa. Ou simplemente especulativa (214).

……………………………………………………………

Non é este, logo, un relato de enigmas descifrados senón do chea que a vida está de enigmas que nunca daremos entendido (216).

…………………………………………………………….

-(…) Si levamos case un día enteiro sen probar bocado! (…) (225).

…………………………………………………………….

Radia Ludescu sempre me facía obedecer sen dar ordes e el era quen decidía cada día o que se facía e o que non se facía naquel campamento do verán de 1962 (241).

…………………………………………………………….

A evanescencia do mundo físico apreixa a humanidade na maior dependencia do corpóreo e material que nunca antes se teña dado (245).

……………………………………………………………..

O que hoxe está en perigo é a continuidade da relixiosidade e, con ela, da espiritualidade, ou o que é a mesma cousa, da humanidade (260).

………………………………………………………………

(…) o día da ira, a apocalipse, o mahâpralaia tería chegado e nós corresponderíanos a terrible misión de desencadear o Harmaguedon,  a guerra destrutora que acabaría definitivamente con esta civilización  pervertida ( 263).

………………………………………………………………

(…) pero este tipo de fanático, que non lle importa morrer, como se controla? (285)

 

 

crítica de DEMOS DE VERÁN (Miguel Vázquez Freire, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 25 de Outubro de 2017 @ 6:05 p.m.

VIDA E CAOS

Título: Demos de verán

Autor: Miguel Vázquez Freire

Editorial: Xerais

Cando un home agacha entre as súas roupas unha potente bomba. Cando ese home sobe a un autobús cheo de xentes de diversa condición e angueiras na vida. Cando ese home fai estoupar  a bomba crendo que así accede ao paraíso e o único que fixo foi sementar dolor en moitas familias. Entón chega o momento en que as diversas relixións deben entenderse polo ben da humanidade. Non estamos a relatar nada que a  actualidade non certifique, dolorosamente. Non estamos a pedir nada que non sexa unha urxente necesidade, xa está ben de loito. Tampouco estamos a tematizar nada alleo á  última novela de Miguel Vázquez Freire, un proxecto narrrativo certamente curioso que nos trae outra vez ao  policía Doroteo Acuña ( A malvada María Xosé ) agora xa convenientemente xubilado e mergullado nun asunto para lectorado adulto. Polo menos iso é o que entendemos despois da lectura do “Epílogo primeiro” onde o cego Luís Ruzo realiza unha exposición dos seus coñecementos esotéricos por entre medias das loitas internas que as diversas relixións, e nomeadamente a católica, sofren no establecemento da verdade única e máis concretamente pola posibilidade de que o futuro estea anunciado xa no  libro sagrado da Biblia.

                     Deica entón, a novela é unha novela policial na que Doroteo Acuña recibe unhas enigamáticas postais procedentes de Roma e escritas por un vello amigo, Francisco Bouzón, un xornalista co cal amigara en pleno franquismo  mentres investigaban a escura morte de Ñito, un neno de doce anos afogado en estrañas circunstacias nun campamento da OJE. Ese campamento estaba dirixido por Radia Ludescu, profesor romanés protexido pola Falanxe, enigmática personaxe que reaparece corenta anos despois en Roma, onde reside Francisco Bouzón, que o recoñece a el e ao cego Luís Ruzo, seu alumno. Aparece entón un antigo papiro e a novela deriva cara a crenzas esotéricas e unha posíbel conxura político-relixiosa, pois ambos, políticos e relixiosos, son os que tentan dominar este mundo, dirixilo. É dicir, a novela trascende, pasa de interesar a posíbel resolución dun caso criminal, a que ese caso criminal estea inserido noutro que interesa a todo o mundo, pois en xogo está o futuro do mundo.

                     Chama a atención, o ben perfiladas que están as personaxes, desde o neutro e case anódino Doroteo Acuña, recén xubilado e que parece só ter unha paixón: os partidos do Deportivo, á xovial e áxil monxa Constanza, que o acompaña no seu peripolo romano, pasando polo falanxista Paco, mozo de comportamentos invertidos que ten que sobrevivir nunha sociedade que non tolera “anomalías” sexuais como a  súa, deténdonos no fascinante Radia Ludescu, capaz de prender a luz do fascinio en quen o escoita, ou o cego Luís Ruzo, a quen a cegueira non lle impide estudos esotéricos senón todo o contrario, parece que o converte nunha persoa especial poque é quen de ver con sentidos que nos demais permanecen cegos, valla a redundancia. Mais a novela ten dous ritmos moi marcados: as dúas primeiras partes, inclusive o limiar, de doada lectura, áxiles e entretidas, e os dous epílogos, particulamrmente o primeiro e máis prolixo, de ritmo moito máis pausado, propio da exposición erudita e que ennarca todo  o anteriormente exposto, trascendéndoo a unha interpretación que vai moito máis alá da simple novela policial. Este “Epílogo primeiro” presenta a vida como un caos no que loitan diversas forzas por se facer co seu control, mediante a relixión e /ou a política. Un caos no que todos vivimos mergullados e do que todos somos partícipes aínda que non sempre conscientes, pois adoitamos vivir sendo nós obxecto de control por parte de forzas que nin imaxinamos, forzas ocultas que deixan a nosa vida nunha nimiedade sen valor toda vez que só elas están en coñecemento do verdadeiro sentido da nosa existencia.

                     Eis unha novela que non é unha novela policial ao uso senón que se bota man dela para volvela un discurso de saberes esotéricos, que é o que  remata sendo por moito que se encadre nunha aventura policial ou detectivesca que nunca chega a consumarse. Ou ao revés, a novela policial como encadre dun relato, máis pequeno e  esotérico.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré