ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

poesía visual

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CARA ADIANTE,CRÓNICA DA CRÍTICA — 16 de Abril de 2015 @ 6:44 p.m.

Alí onde de entrecruzan a letra e o deseño hai poesía visual. Non é algo tan novo como se pensa, sábeo ben Apollinaire. Mais na rede achou novo acubillo e por aquí e por alí xorden poetas visuais. Que hai de poesía e que hai de técnica? Entendendo por técnica o mundo de coñecementos sobre o funcionamento de determinados programas informáticos, o cal se volve moito máis complicado se contamos tamén co aspecto sonoro.

Vaia por diante que non pretendemos definir a poesía visual, aquí e  agora, pois volveuse un concepto tan complexo como inabarcábel. Por exemplo velaí está a videopoesía, que non deixa de ser poesía visual por moito que se limite a un recitado diante da cámara.

Unha simple googelización do concepto “poesía visual” deita un bo número de exemplos que non deixarán indiferente a ninguén, que seducirán pola súa beleza ou pola oportunidade da súa mensaxe. Eis unha culaidade fundamental na poesía visual, non provocar a indiferencia, ser activa, procurar unha interpelación ao visualizador, facelo reaccionar perante o que ve e o mundo cultural que o envolve.

Páxinas hai que mesmo ensinan diferentes métodos para construír poesía visual.

Noutras lense aproximacións á súa definición. Na páxina que poñemos como exemplo lense sete definicións e non son capaz de estar en desacordo con ningunha delas, con seren todas diferentes non hai dúbida de que tocaron a alma do que pretenden definir.

Para rematar déixolles esta páxina onde se poden achar exemplos de poesía visual en diferentes linguas e culturas.

Boa lectura.

crítica de “Vattene-O legado extraterrestre”

A HUMANIDADE DESPOIS DA CIVILIZACIÓN
Título: Vattene-O legado extraterrestre
Autor: Alberte Momán
Editorial: Círculo Rojo
Alberte Momán xa no 2012 nos deixara un inquitenate Vattene, novela breve na que ao ser humano se lle daba unha segunda oportunidade que desaproveitaba e sobre a cal xa escribimos isto . Agoara dá á luz un volume moito máis completo onde a primeira “Vattene” se ve complementada con “Polo tempoque me queda” e “Escaleira de baixada”, que continúan a liña argumental inicial, e con “O legado extraterrestre. Unha micronovela psichobilly”.
“Polo tempo que me queda” constitúe o reverso de “Vattene”,e aquel protagonista que infrinxía dolor en quen atopaba polo camiño convértese agora en vítima, sobre el exercítase a crueldade en grao extremo, até a náusea. Anos despois, o antigo secretario de Alexander Hartdeger pasa o seu tempo entre a sordidez da súa casa nos arrabaldes dunha cidade que non para de medrar, e tamén a sordidez dun psiquiátrico onde exercen sobre el actos crueies en maneira extrema, pois é obrigado a infrinxir dolor a unha terceira persoa, Bábara, mentres son obrigados a realizar o coito. A violencia segue presidindo os seus actos, e cando non son os seus pois son os que se executab sobre el. Aínda que sexa partindo dun omnipresente televisor que exerce como estación repetidora/reflectora dunha sociedade presidida polos baixos instintos, polos instintos máis primarios e violentos. Mais, desta vez, xa vello, o noso protagonista será quen de facer algo polos demais, polos manifestantes que berran por un ensino en igualdade de condicións ou por unha vella prostituta da cal só quere a súa compaña. Unha vez máis ten que botar man do seu AK-47 como unha prolongación de si mesmo, e coa súa arma vígase do doutor do psiquiátrico e evita que a policía malle inmisericorde nos manifestantes.
A desolación interior, o medo, o desamparo, a soidade, a sordidez, presiden esta segunda novela curta onde os anos foron depositando algún tipo de lóxica nos actos do protagonista, se ben primaria, coma todos os actos que levan a cabo os habitantes dunha sociedade onde os baixos instintos priman sobre calquera outra cousa, e o sexo ten un papel que para nada se achega ao goce dos corpos senón que en moitas ocasións ocorre xusto ao revés: é instrumento de tortura ou simple satisfacción animal.
Enténdase todo isto en clave de futuro anticipado, pois “Vattene”, a primeira parte, viña sendo unha segunda oportunidade que se lle concedía ao ser humano. E aínda haberá unha terceira, “Escaleira de baixada”, máis breve, análise social, indivudal, colectiva, relixiosa e política, sen deixar nunca de ser narración, sen abandonar a narratividade nin o experimentalismo, o simbolismo, o surrealismo que anteriormente caracterizara o texto. Non está tampouco exenta de violencia, mais constitúe, despois da sordidez, da desolación, anterior, unha forma de rematar esta temática de forma positiva, crendo no ser humano, crendo naquela humanidade que se vén de expoñer á súa parte máis animal, menos racional, máis salvaxe e menos humana. Iso si, as chaves do futuro non desvinculan o individual do colectivo.
Pola súa banda “O legado extraterrestre. Unha micronovela psichobilly” é unha reivindicación da importancia da muller na nosa sociedade, na nosa sociedade e na do futuro, pois esta micronovela sitúase nos eidos da distopía na que coindicen un Renault Wind ( 2010) co clásico Thunderbird, unha muller coma outra calquera (Penélope) cunha extraterrestre (Circe) capaz de sandar as feridas con saliva e procedente do planeta Terdomonte, Superman, Robín ( a parella de Batman) e o Joker nunha divertida aventura que entremestura cancións de The Meteors (banda de psichobilly que se formou en 1980). Unha liberación da muller, pois Circe é unha superclitoriana, mulleres que conseguron evolucionar o clítoris a unha medida superior ao falo masculino. Con humor, unha reivindicación, outra máis, da verdadeira importancia da muller na sociedade. E, ao igual que a desacougante historia anterior, non apta para lecturas planas, senón que esixe un lector que se faga preguntas, que indague, un lector inconformista que sexa quen de tirar as súas propias conclusións.

ASDO.: Xosé M. Eyré

recuperando literatura: “Denso recendo a salgado” ( Manuel Portas, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 14 de Abril de 2015 @ 6:04 p.m.

VIDA ATRAPADA, LITERATURA LIBRE
Título: Denso recendo a salgado
Autor: Manuel Portas
Editorial: Xerais
Quen ten a literatura por un virtuoso mar de palabras, acerta. Quen ten a literatura por un virtuoso mar de palabras alleo á vida, esquece que o valor da literatura non está só no texto senón fundamentalmente nas singraduras que o lector teña dispostas para ese mar de palabras. Quen teña a literatura por un exercicio na procura da expresión sublime, impactante e exquisita, esquece que a mellor literatura, tantas veces!, non é arborado horizonte de exótica follaxe, senón que a humilde fraga, o sinxelo souto de recios carballos e castiñeiros dá sombra máis amiga e compañeira.
Denso recendo a salgado, a novela de Manuel Portas, o obxectivo da nosa crónica letresca de hoxe, é un bon exemplo de canto vimos de dicir. Por tras do non agochado lirismo do título áchase un dos mellores exercicios narrativos do ano que vén de rematar. Nel hai outros pousos líricos, certamente, pénsese, por exemplo, no papel que a música de jazz ten na novela, axudando a crear unha atmosfera melancólica, contida, desbocada, tráxica. Porén ningún outro elemento lírico do discurso novelístico ten a importancia desas catro palabras. Denso recendo a salgado é denso recendo mar, mais tamén denso recendo a vida, denso recendo á orixe, recendo, sombra, lembranza húmida. Nin moito menos vai predominar na narración o elemento descritivo, tampouco. Esta é unha desas novelas puramente narrativas.
Formalmente ubícase nesa corrente que, desde os albores do XX, tenta renovar o discurso novelesco. É novela fragmentaria, é novela parquet, é novela coral, non tan desmesurada, en canto a número de personaxes, como o Manhattan transer ( J. Dos Passos) ou A Colmea (C. J. Cela) ou como a Periferia (Iolanda Zúñiga) de que recentemnte falamos. O esquezo inmediato non é tan forte, tampouco o obxectivo é tan inmenso, non se pretende da conta de vida dunha colectividade grande, só dun grupo de amigos e as colateralidades que lles vaian xurdindo. Existen esquema e vontade narrativas claros, e á vez coralidade, fragmentarismo, na medida xusta para nunca perder o recendo salgado que os pasos das personaxes van deixando na mente, na alma, no entendemento, lectores.
Como xa sinalou Dolores Vilavedra, non é nada novo, mais non por iso deixa de sorprender nin tampouco por iso o discurso de sente como camiño trillado, esforzo sucedáneo, senón todo o contrario.
Así o sente o lector, en virtude tanto da arquitectura narrativa como do tratamento das personaxes. No primeiro caso, artellar un discurso, un discurso fragmentario no que caben tantas personaxes e ilas aproximando, pouco a pouco, desde o recendo que cada unha exhala, non é tarefa sinxela pois require traballar moito tanto a atmosfera que envolve as personaxes, personaxes que en si representan un considerábel abano de situacións sociais e vitais, como a casuística individualizadora. Sendo que ambos traballos inciden, de primeiras, na diverxencia, no afastamento, na non confluencia. Falamos da meirande parte delas, porque non todas remiten a aquel primixenio grupo de amigos; mais as que non o fan, nelas non se nota estrañamento senón que nadan no mesmo río. Certamente, o seren personaxes atrapadas nivélaas, e fai que ansia de liberación se subliñe como supratema á vez unificador e diversificador. As anasias de liberación, de vida, dunha xeneración, aquela xeneración coincidente coa das primeiras mulleres liberadas. Incidíndose niso, no carácter das personaxes, nas interioridades propias de cada personaxe, sobre as que paira como condena a condicionante dunha situación social que os marca a todos, dunha maneira ou doutra, tolléndolles as esperanzas á vez que lles ratifica que só na interación entre eles hai certa dose de satisfacoria ou dicíndolles que esa é a única esperanza, unha esperanza sen futuro.
De xeito que a novela se constitúe tamén en crónica, crónica social elaborada a partir da exposición, sincronizada en amálgama atmosférica de arrecendos en salmoira común, no drama perceptíbel na luz, nos tactos, na calor, no fondo das olladas, dun grupo de amigos habitantes nunha vila das Rías Baixas, formación de ás quebradas que loita por seguir voando, a loita pola vida cando nada está ao teu favor senón a necesidade de que vivir poida ser outra cousa. Crónica indivual, si. Crónica dun tempo, tamén. Crónica social, obviamente. Crónica-retrato da condición humana mortalizada nun tempo, nun lugar, nunhas xentes como exemplo do drama.
Non cómpre, para isto, virtuosismo verbal algún, senón vontade e habilidade froito dunha clara intencionalidade temática. Ese é o único virtuosismo, calquera outro excede.
E Manuel Portas, neste Denso recendo a salgado, celebrado primeiro contributo literario de quen se ten manifestado como sociolingüista e político ( sempre), que chouta inclusive por riba dalgún terríbel tropezó como o feito de algunha vez se trabucar no nome de personaxes. E tamén por riba do feito de que en literatura hai moi poucas cousas que en realidade sexan novas, agás a esperanza de liberdade que nos humaniza perennemente. Liberdade, que non é palabra únicamente política.

ASDO.: Xosé M. Eyré

Günter Grass e Eduardo Galeano

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,Sen clasificar — 13 de Abril de 2015 @ 6:26 p.m.

Sempre van de dous en dous, raramente a parca se conforma con deixarnos orfos dun nome. Desta vez tocoulles a Günter Grass e a Eduardo Galeano, ambos e dous escritores moi comprometidos coa vida social. Non escribían por escribir, por facer bonito con palabras, procuraban que as palabras serviran ao ser humano para coñecer os seus erros e planificar un futuro mellor. Por iso non eran escritores inocentes. A inocencia non é máis que outro conto para crianzas.

E, como sempre nestes casos, un non pode evitar a frustración que achega a pregunta con cal me quedo? Porque se Günter Grass é moi importante para coñcer unha versión novelada da historia europea do século XX, Eduardo Galeano tamén resulta imprescindíbel á hora de reescribir con xusteza a historia do continente colonizado por españois e portugueses. Se Günter Grass foi polémico por participar en actos da SS alemana, cando era mozo e non de motu propio, Eduardo Galeano sempre mantivo fiel apoio aos movementos de liberación e mesmo prologou un libro en galego: Luz de tebra (Ánxel Vázquez de la Cruz, Xerais) ademais de participar en Á beira de Beiras e estar sempre en contacto coa evolución da politicosocial galega.

O tambor de folla de lata ou Las venas abiertas de América Latina? Malos presaxios ou El libro de los abrazos?

Un Premio Nobel e outro que ben o merceía.

Tanto ten a escolla, as súas obras quedan aí. E os seus exemplos de vida.

Pero iso non compensa o tremendo oco nas mentes e nos corazóns dos que pensamos que a vida pode ser outra cousa, que a vida debe ser outra cousa.

un capítulo da TRILOXÍA VATTENE-O LEGADO EXTRATERRESTRE

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 9 de Abril de 2015 @ 5:51 p.m.

Trátase do capìtulo VII de “Polo tempo que me queda”, páxinas 91 e 92.
Non era consciente do paso do tempo, agás polas entradas
e saídas da persoa que me traía a comida, despois de terse
apagado o televisor. Apenas era quen de alimentarme. Os pri-
meiros momentos, ao ir recoller a bandexa, eran dun rexeita-
mento absoluto. Tan só transcorrido o tempo, por simple
necesidade física, era quen de inxerir os primeiros bocados,
sempre precedidos dun grolo de auga.
Habituarme a unha rutina, fíxome comezar a recapacitar
sobre todo o que tiña sucedido na miña vida, que puidera servir
de motivación para estar recluído nese centro.
Os primeiros anos de traballo, ao servizo de Alexander Hart-
deger, unha vida cómoda, facendo recados para un home que
pasaba a maior parte do seu tempo enclaustrado no seu despa-
cho, facendo tarefas á marxe da actividade propia da casa. Des-
pois veu a súa desaparición e a ruptura coa comodidade.
Comecei daquela a viaxe na procura do mal que me consumía
por dentro. O meu AK-47 e as vítimas que se foron sucedendo.
Vin unha sociedade sometida aos designios da inxustiza, ali-
mentándose da carne dos seus semellantes, nunha pugna cons-
tante polo eu. Unha dependencia dun entorno que magoa, en contraposición co individuo que loita, perturbado, por sobre-
vivir. Fun vítima das agresións do mundo e sobrevivín para
fuxir del, reconstruíndo a miña propia ética, a partir dos restos
dun eu que fun deconstruíndo, que me permitira recuperar o
equilibrio. Non demostrei máis crueldade, que quen impón a
norma a sangue e lume, nin fun máis inmoral que quen fai ost
entación do pecado como patrimonio exclusivo. Crearon o in-
ferno a base de inxustiza, e eu impartín o castigo. A miña única
mágoa estivo en non atopar o culpable último, o iniciador da
xeira.

recuperando literatura: “Obediencia” (Antón Lopo, Galaxia)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 8 de Abril de 2015 @ 6:05 p.m.

PROTOTEORÍA DO FUTURO IMPERFECTO
Título: Obediencia
Autor: Antón Lopo
Editorial: Galaxia

Obediencia é o Premio García Barros deste 2010 que morre.
Como nada existe exento de contigüidades, a novela de Antón Lopo insírese nunha liña na que forma a carón de Retorno a Tagem Ata ( Ferrín) ou, despois, O cervo na torre (Darío X. Cabana). É dicir, novela unha posibilidade de futuro na cal Galiza é independente. Que isto sexa así non quere dicir que a novela constitúa a recreación dun futuro ideal, non se trata dun locus amoenus, da proxección dun futuro libre da problemática sociopolítica actual. De feito, isto nunca é así, nin nesta novela de Antón Lopo nin nas de Ferrín ou Darío, senón que todas presentan sociedades convulsas nas que non escasea problemática. A posibilidade da independencia da Galiza é un marco, un marco sen o cal é imposíbel unha correcta lectura da historia relatada no cadro. Mais o marco non é o cadro senón só parte inalienábel del. En consecuencia, isto non debe desanimar a quen queira facer unha lectura política senón todo o contrario. Significa que non se lle(s) detectan nin migallas de maniqueísmo. Que se parte de que a independencia política non é o remedio universal a todo mal, só, é xa é bastante, representa a posibilidades de sernos nós quen tome as decisión que nos afecten. Significa tamén que a trascendencia da novela vai moito máis alá
Ata onde pode chegar a trascendencia da novela de Antón Lopo na vida do lector? Dependerá de cada lector. En todo caso sempre permanecerá na mente lectora como a fabulación ( todo o realista que pode ser unha elucubración/delirio futurista) dun devezo da sociedade actual. De por si, iso xa representa un gromo de esperanza. E, tamén por iso, dá medo a algúns. Porque a lectura como espectáculo pasivo pasou á historia; nada na vida é inócuo, nin o entretemento.
Como é o futuro que anticipa Antón Lopo nesta Obediencia? Alén do dito verbo da independencia da Galiza, hai que dicir a sociedade está controlada por un Superorganismo que o ten todo suxeito e ben suxeito, unha sociedade na cal as persoas non son o que parecen senón instrumentos que ese Superorganismo emprega para perpetuar o seu poder á vez que xera a ilusión dunha feroz oposición nucleada a redor de Alogon. Alén diso, o mar case chega a Compostela, capital dunha cidade estado independente aínda que ( a esas alturas máis) non sexa máis que outra ilusión. Logo de Compostela o que hai é o Alemparte, unha rexión devastada na cal a vida é moi dura e difícil. Dígase tamén que o castelán case perdeuse como linua de uso, ficou reducido a un dialecto mesetario do inglés, e que o galego é a lingua da República. Nestas, con este tipo de sociedade, mentar que Antón Lopo non renuncia a deixar unha porta abeta á esperanza do ser humano, máis que unha porta un portelo que hai que ir procurando por entre o tecido de conspiracións no manexo do ser humano que a novela presenta. Tamén nisto se esixe a lectura activa.
Por riba desa sociedade supercontrolada, desa Compostela independente, cal é o fío narrativo que conduce a novela? Vaise esclarecendo pouco a pouco. Elba Mácara, científica posuidora de extraordinarios dotes cos números, foxe do psiquiátrico onde estaba reclusa e inicia unha peregrinaxe polo Alemparte, que serve por un lado para tratar de completar o cadro social descrito e por outra para ir afondando nas implicacións derivadas da fuga, que por un lado teñen que ver coa oposición ao Superorganismo e por outro co establecemento temático de que as matemátcias actuais (2010 como no futuro) están baseadas nun erro, que exista un número máis ( o lef), e que os números oculten/desvelen o futuro do ser humano. O cal fai que a novela non só sexa atraente para sectores afíns ao nacionalismo ou ao xénero, senón que inclúe implicaicóns temáticas de interese tanto para a humanidade de Lalín como de Washington ou Tokio.
E como novela que é, técnicamente? Malia ser calsificada unanimemente como novela que anticipa o futuro, como nos execelentes títulos do xénero pártese dunha análise da sociedade actual que o lector non ten máis remedio que excutar unha vez sabido o futuro que Antón Lopo presenta e vai medrando ( igual que a análise que fai o lector ) con cada un dos capítulos avanzados. Malia isto, tamén ten moito de novela de aventuras igual que, loxicamente, de análise sociolóxica protagonizada por un bon número de personaxes ás veces con pouca marxe evolutiva. Se xa o tipo de sociedade descrito demanda tal confusión, tamén que a técnica empregada o subliña até o extremo de que sonpoucas as seguranzas que o lector pode ter nunhas personaxes sen estatuto fixo, das que se pode agardar calquera posicionamento novo, e das que se pode perder a pista na lectura para despois sorprender. Quizás Elba Mácara e Curuxás sexan as dúas mellor tratadas, nun discurso fragmentario de 125 capítulos onde se agradaba algo máis en canto ao posíbel significado destes números e á funcionalidade interna da numeroloxía. Porén, tendo en conta que a temática central da novela evolúe deica centrarse na poisbilidade de que o destino humano estea marcado e ligado a un número oculto, o desespero ese está xustificado porque dese xeito habilítase a esperanza na capacidade humana para arar os seus propios regos.
Visto o visto, recomendamos unha lectura canto máis intensiva mellor, canto menos fraccionada mellor para non estorbar a concentración. Do mesmo xeito que avimos non se tratar de ninguna lectura cómoda. Son moitas as preguntas que se fará o lector, porque son moitas as que se proxectan e o fan avanzar, desde a posibilidade da independencia á sexualidade híbrida, o futuro ( pasado e presente) da humanidade, os valores que enchen a palabra humanidade…
Obediencia, delirio na procura dos lindes da personalidade e liberdade das xentes, non vai supoñer unha revolución humana no mundo, nin na Galiza. Mais ninguna revolución é posíbel sen novelas como esta de Antón Lopo.
ASDO: Xosé M. Eyré

como é posíbel avaliar a cualidade dun poema?

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 7 de Abril de 2015 @ 6:24 p.m.

Susanna Busato, profesora  de Poesía Brasileira na UNESP( Sao Joao de Rio Preto) e poeta; Carlos Felipe Moisés, poeta crítico literario e tradutor, así como autor de libros LIX; e Dirceu Villa, poeta tradutor e ensaísta, debaten na Zunái sobre o tema e dos seus escritos tiro eu o título e tema desta anotación.

Di Dirceu Villa:A partir do século vinte boa parte da crítica se esqueceu de fazer os reajustes necessários para recompor a própria atividade crítica, que, ao invés de reconhecer mecanismos & formas, deveria passar a deduzi-los dos poemas.

Isso aconteceu porque o século vinte (& o dezenove, já em parte) desmontou o edifício antigo da composição poética, sugerindo novos modos. Isso já se lê em Mallarmé, quando escreve o prefácio ao Coup de dés, ou Crise de Vers, ou Notes sur le language. Verso livre, o uso do espaço branco da página, collage, & muitos outros procedimentos que deram à poesia o enorme problema que se poderia chamar ingenuamente de liberdade.

Vamos, que o panorama complexo da poesía non é patrimonio da poesía galega. Dáse en todos lados unha renovación formal que despista moito o lector pouco avezado. De xeito que cualificar de confuso este panorama tampouco sería raro, mais si inxusto, pois só é confuso para quen abre de cando en vez a fiestra da poesía.

Como Maiakóvski escreveria, o poeta é aquele que cria suas próprias leis.

As raízes das leis de seu artesanato, como em qualquer arte, são antigas & profundas. E assim é sempre a arte, num aparente paradoxo da leitura de sua qualidade: nova & velha.

Carlos Felipe Moisés achega un punto de progreso:Gostar, obviamente, ainda não é avaliar, mas é a maneira mais cômoda e “democrática” de julgar. Auden, não obstante, lembra que, “no processo de seleção do que se lê, o prazer não constitui um valor crítico infalível, mas é o menos falível”.

Mesmo dá receita tanto válida para poetas como para críticos:Avaliar a qualidade de um poema, afinal, não oferece dificuldade. Basta que a peça em causa atenda aos requisitos adiante relacionados, embora eu não saiba dizer se todos ou só alguns.

Eses requisitos teñen que ver coa linguaxe concisa; co mínimo uso de adxectivos e adverbios, máximo de substantivos e verbos; con certo hermetismo final que non é senón o resultado de múltiples reescritas.A sucessão de vogais e consoantes (o estrato sonoro, dizem os eruditos), o fluxo do pensamento, das emoções e do resto (o estrato sintático-semântico) e o recorte dos versos (a visualidade, a ocupação do espaço em branco) precisam formar um todo orgânico, em regime de conivência, de modo que mexer num pedacinho qualquer, de qualquer dos três estratos, resultaria em desmontar o arranjo todo. Habendo lugar tamén para o “feito poético” para a inventio que en séculos anteriores constituía a cerna do poema

E pon o dedo da chaga: Como é que o senhor faz para medir mais inventividade ou menos inventividade? O que é que o senhor entende por “espontaneidade”? Quem é o senhor para decidir se esta ou aquela palavra está sobrando? Adjetivo, substantivo – de que o senhor está falando? Dicionário?! Pra que isso? O que o senhor tem contra o hermetismo? Que história é essa de “perfurar” – o quê com o quê, mesmo? Em resumo: o senhor gosta de alcaparra, eu prefiro azeitona; o senhor fique com Dostoievski, eu continuo com Tolstoi.

Unha vez que o poema ficou sen rima, sen ritmo, sen a figuración ao uso, onde se procura a cualidade do poema?

Onde se vai atopar senón no pema? Na beleza que o poema transmite. Se antes o poeta era quen “creaba” a beleza e a escribía de xeito que calquera a percibira, hoxe é o lector quen ten que procurar esa beleza, o crítico, como tal crítico só pode ofrecer unha guía de lectura.

Impactar o leitor e fazê-lo “sair do seu lugar” é o que um texto poético deve buscar, para compreender seu lugar como uma presença de sentido hoje. Conclúe Susanna Busato

O cal non impide cuestionar, se chega o momento e a oportunidade, certos usos ou manifestacións poéticas.

 

Xabier

Filed under: CARA ADIANTE,VARIA NATURA — 6 de Abril de 2015 @ 8:40 p.m.

Sei que che gustaba ler, por iso, se cadra, nese alenmundo onde agora te atopas, igual xuntas vagar e unha miga de atención a estas palabras doídas. Escríboche porque non teño corpo para outra cousa. Mentres eu estaba nunha distancia tan lonxe, ti deixábasnos. O patriarca da familia xa non poderei visitalo cando me volva achegar a Riopedroso, cando reúna forzas suficientes para voltar por alí. cando reúna forzas, porque xa me son moitas a ausencias e pesan cun peso difícil, moi difícil de levar aos que quedamos aquí.

Non puiden estar cando te despediron deste mundo, non quixeron que dera volta e deixara o fillo sen as ben merecidas vacacións. Non estiven. E por iso che escribo agora. Síntome raro por non estar canda os que te acompañaron á morada defintiva. Pero, sobre todo, síntome orgulloso de ser teu sobriño, de pertencer ao clan, á familia que ti iluminabas co teu exemplo de vida, con toda a autoridade que representa o ter vivido moito e saber contalo para que os demais aprenderamos. Por iso eu nunca fun de moitas falas, sobre todo cando estab con vós, contigo, co Amador, co Edelmiro, meu padriño, faltábame tempo para escoitar e aprender.

Sabes? Acho un chisco de conforto sabendo que agora estaredes os tres xuntos outra vez. Ou é unha maneira de autoenganarme, coma se así sufrira menos eu, porque deixas un baleiro que só a lembranza de ti pode dalgún xeito paliar. Dalgún xeito, porque agora son lembranzas de quen xa non está, e é coma se foran menos recordación polo pavor que teño a esquecer.

Oh, morte, terrible e cruel morte, canta alegría nos roubaches!

Oh, morte, inxusta e temida morte, que orfos quedamos sen quen nos levas!

Oh, morte, impiedosa e tiránica, sabemos que o vivir son días contados, pero que présa tiñas en nos esnaquizar os ollos da vida?, acaso gañaches algo con iso?

Xabier, onde esteas, que tanta alegría teñas como foches quen de nos ensinar aos que aquí quedamos.

recuperando literatura: ” Rúa da cancela” ( Eli Ríos & Eduardo Estévez, Caldeirón)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 26 de Marzo de 2015 @ 7:40 p.m.

CONTACTO QUENTE NA POESÍA
Título: Rúa da cancela
Autores: Eli Ríos & Eduardo Estévez
Editorial: Caldeirón
Se e narrativa erótica non é precisamente frecuente fóra do premio que convoca Positivas, outro tanto cabe dicir da poesía erótica fóra do premio Illas Sisargas. Malia que difícilmente de poden concebir poesía ou narrativa exentas de erotismo. E tampouco a escrita a dúas mans é máis afortunada. Ante a lectura deste poemario ( precisamente vencedor no IV Illas Sisargas ) non podemos senón lembrar aquel Entre dous (Baía, 1996) de Paulino Pereiro e Vitoria Salgado. Como non puidemos comezar esta crónica letresca sen aludir á dificultade que representa o reto, o que en si xa é un aliciente á hora encetar a lectura.
O poemario está formado pola sucesión de dúas voces poéticas que van alternando. Pretender identificar calquera das dúas cos nomes dos dous autores, cremos que é querer ir tan alá que non leva a ningures. O único certo e innegábel é que esas dúas voces corresponden a g e l, e que non se pode continuar sen deternos a unha mínima reflexión sobre o pouco, sobre o pouquísimo que os bípedos humanos ( endeusados, hipócritas e soberbios ) representamos debaixo da bóveda celeste. Por algo, cando a pulsión erótica se consume, o poemario non deixará, non abandonará nunca a carnalidade, fuxindo do enlevo transubstancial a que tantas veces é proclive este tipo de poesía. Un enlevo transubstancial, ese tocar a divinidade, por outra banda moi curioso pois significa que os humanos cando máis deuses somos é cando nos damos a un acto inequívocamente animal…
Esa sucesión alternante de voces está altamente harmonizada, tanto é así que se recorre ao efecto de darlles formas diferentes para que non haxa posíbel confusión. Unha manifesta na verticalidade e outra na horizontalidade. Unha ergueita, mais que hai que descendela, e outra deitada, que percorremos coa ollada na lectura. Evidentemente, como era de agardar, chegará un momento no que ambas liñas conformen cruzamento danzando unha riba da outra. O cal tamén supón, e é novidade moi a salientar nun libro de poemas, que o poemario está dotado de clímax, está disposto de tal maneira que este chegará, tanto para g e l como para o lector, coincidindo co remate. Trazo propio da narrativa que tamén incorpora esta crónica poética dun encontró erótico.
Porén, obviamente, o poematio-crónica remataría moito antes se só fora crónica dese encontró amatorio. Antes, desde a cita nun local expendedor de bebidas alcólicas, dispóñense outros encontros, outras ocasións para que o desexo se confirme e medre e se relance ávido de consumación. Ocasións para o amiudar e engrandecer, ocasións para o xogo ratificador do devezo, para a anticipación do goce de recibir e dar. Na Praia, onde sexa é o de menos mentres ti esteas na frontera dos meus ollos. Na miña/túa única fronteira. Para a confirmación do ton dun poemario que foxe do sublime e se refuxia no cotián, entre o cotián. Iso é o transcendente, que non se trata senón do acto máis gratificante que o cotián depara.
A estrutura narrativa responde, obviamente, á intención autorial e resulta moi útil nun poemario destas características, un poemario que non pretende atraer o lector desde unha forma poética que prime as grandes metáforas, a figuración sensíbel non pode estar ausente mais non é esa a finalidade aquí. O poemario non se fai para a contemplación gozosa, ou, primordialmente, non só para iso porque dese xeito perdería a parte máis substancial do seu contido. E cal é ese contido imprescindíbel? Pois, como en toda escrita vangardista ou que estea cos tempos, ese contido é o que non se le. O poemas que contén Rúa da cancela non será raro que o lector o perciba como minimalistas, pois confecciónanse con poucas frases. Porén é na forma poética cando esas poucas frases, cando os contidos desas frases, adquiren a súa verdadeira dimensión semántica. O cal, á súa vez, debe tomarse como como reflexión práctica sobre o propio valor da poesía. Sobre o propio valor da poesía como continente desde o cal a mensaxe se redimensiona até adquirir unha extensión sémica que só na mente do lector se poderá retratar con xusteza.

ASDO: Xosé M. Eyré

crítica de “Celebración” ( Gonzalo Hermo, Apiario)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 24 de Marzo de 2015 @ 9:29 p.m.

POESÍA INTERPOLADA
Título: Celebración
Autor: Gonzalo Hermo
Editorial: Apiario
Como un crack, algo, sempre é necesario porque nada existe sen principio. Inclusivemente esta crónica libresca dun poemario nada doado de esquecer a causa do insólito clima que o habita, pois, en principio, poucos títulos tan percorridos polo frío. En principio e mentres ten duración a lectura, xa que despois un pensa e repensa e decátase de que non é tanto así, que son abondos os autores que lle deron abeiro. Lembrámolo en Cortázar ou Benedetti mais a verdade é que son innúmeros os autores que, en contráste co seu outro pólo térmico ou directamente como tema –troncal ou empolingrado-, lle deron cabida nos seus versos. Mais a verdade é que, por moito que un esforce a memoria e obteña froitos, Gonzalo Hermo atopou nel unha boa maneira de individualizar a súa escrita neste poemario que concibe a vida como tránsito, como batalla, entre a calor e o frío. Un tránsito, unha batalla, que é tamén entre a soidade e a existencia en comuñón co outro. Se dicimos que é tránsito ou batalla entre a soidade e a non soidade, xa estamos a indicar que aquí non é o amor o seu antípoda, ou polo menos non dunhma maneira clara en indiscutíbel. Pois o único certo é que somos seres coa man estendida na procura dun ideal, ese amor, eses amores, si, porén achámonos a meirande parte dos días no lado do frío.
Logo dun incial poema de presentación do proxecto, estruturado en tres partes (“o cerebro”, “grao límite de frío”, “o pracer”), no que xa se percibe a polarización antes aludida, o primeiro poema titúlase precisamente “despois de crack” e fala de servilismo, de dependencia, de soidade mais tamén de incendio. Despois virán tres poemas máis: “contra a saudade”, que nos trae o poema como viaxe, a escrita como viaxe, a vida como viaxe, o tempo como itinerario, e dous poemas que levan como título “musgo” ( 1 e 2) onde lemos que non hai beleza sen frío, aínda que “o corazón (se sitúe) / no centro mesmo da brasa/ comprende o frío” antes do colapso. Esta é a maneira de entrarmos neste poemario tamén singularizado pola ausencia de índice e paxinación, de xeito que a lectura é un mergullo. Isto tense dito moitas veces e resulta indiscutíbel que calquera lectura é mergullo, mais nunca tan certo como neste poemario de Gonzalo Hermo, neste poemario que vén despois dun anterior (2011) que se titulaba precisamente Crack, o cal serve tamén para explicar aquel primeiro poema e reforza a cocepción da escrita nos termos en que comentamos de “musgo”.
A continuación vén, na segunda parte, a cerna e grosso do poemario en grao límite de frío, un conxunto de poemas habitados por espiñas, polo ruído do bosque, polo nordés, pola braña, por riadas de neve…do que ninguén está salvo e nen sequera nos salva a presenza do outro, do ti, da compaña. Igual percibimos que ao noso redor todo muda mentres nós seguimos mergullados no frío, e que só os pequenos afectos nos son, dalgunha maneira, alimento para transitar a natureza esquiva, a humana natureza esquiva que é o único certo e inmutábel alén do frío, da desazón, da ruína, da devastación. Os pequenos afectos ou soñar cun golpe de calor que o arrase todo. Por iso a voz poética lembra o nome das cousas que non quere perder, aínda que sabe que para todo hai un prezo e ninguén está exento do seu pago. Por iso evoca o que perdeu e amou fondamente. O grao límite de frío imprégnao todo, mais este non é tampouco un poemario negativista, lembremos que se titula Celebración. Como pode levar semellenate título un poemario preñado de frío tan intenso? Pois porque por moi arrastrada que sexa esta vida sempre estamos a tempo de levantarnos do chan.

O que sería negativismo total, nihilismo estúpido, sería resignarnos ou inclusive loar que a caída non fora de meirandes consecuencias. Pode que que nos fanen o vo, poden que nos tollan o andar, outra vez máis fiquemos do lado da derrota, do frío, da devastación, da ruína. Mais hai que abrir os ollos se se quere ver.
A terceira parte é “ O pracer”, un único poema, liña intermitente, traxecto, estría, memoria, esquezo, auga que pasa polo medio da gándara, luz, “se cadra / cicatriz”
Deste xeito observase como a extensión do grao límite de frío se circunscribe á interpolarización entre o cerebro e o pracer. E cómpre celebralo. Celebrar que aínda podemos levantarnos do chan.
Sirva tamén a ocasión para dar a boavinda a un novo selo editorial, Apiario, a preservar a biodiversidade da nosa cultura. Cantos máis sexamos máis felices seremos.
ASDO.: Xosé M. Eyré