ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

Risco, Castelao, e o drama de min

Filed under: CARA ADIANTE,VARIA NATURA — 18 de Agosto de 2014 @ 9:04 p.m.

Escribiu Risco, Vicente Risco, n´O porco de pé, unha farsa, un xoguete cómico, unha enorme retranca sobre o poder e o papel da ignorancia na sociedade. Non foi o único da Xeración Nós, Castelao tamén deixou constancia do tema, n´ Os dous se sempre de xeito moi directo, sen deixar de figurar no resto da obra, sobre todo na gráfica. E hoxe, que levo un día no que todo parece xirar ao revés do seu sentido normal e habitual, hoxe tócame a min.

Que, para comezar, debería mudar o xénero protagonista. Non porque hoxe a muller ten outro papel dentro da literatura, e particularmente dentro da literatura de nós. Non, simplemente por unha cuestión de verismo, de fidelidade co drama que ma habita os días desde que a ignorancia, coligada coa mala fe, con moitísima mala fe, deu en pretender desfacerme a vida porque lle sae de balde e porque polo visto estorbo moito. A un director, a un inspector, a unha cidade onde o meu centro estaba a piques de deixar de ser  e hoxe pasou por riba dos outros. E á idiocia da burramia tamén lle estorbo. Seica se le demasido no meu centro, demasiado. O inspector insistiu en que era unha tolería, e que non me ampara ningún tipo de lexislación na promoción lectora…Que si, promove o que queiras, pero non esixas… Ademais, penso eu, como vai ser que en galego lean moito máis, pero moito máis, que en castelán!

O malo é que, ademais de mudar o xénero protagonista tamén tería que mudar a modalización xenérica e escribir un drama. Ou dous, un interior que ninguén ve, agás eu, que o padezo. E outro exterior, que ninguén quere ver, aínda que o padezan.

Kid Salvaxe, versos escollidos

Filed under: CRÓNICA DA CRÍTICA,POLÍTICA, SOCIEDADE, CULTURA — 7 de Agosto de 2014 @ 7:31 p.m.

A vida é só unha repetición que se repite.
               Terminalmente (16)
……………………………………………………………………………………………………….

Supera os temores e non deixes
que o guión da vida cho escriba
o medo (18)
……………………………………………………………………..
A vitoria é do que acada primeiro o seu soño.
Non o esquezas, amigo, cando espertes
 ó día seguinte
de perder (25)
……………………………………………………………………………………………………….
(…) mentres caio coma un canto rolado
que só se recoñece no ruído
dos seus golpes (36)
…………………………………………………….
Perdo batallas coma un imbécil,
Batallas que nin libro nin abandono:
son a causa desta tristura cobarde
que me abate ás veces á traición. (48)
…………………………………………………………………….
Nacer é inevitable cando xa estás aquí.
Morrer é inevitábel cando xa estás aquí
Todo sucede cando xa estás aquí
e nunca máis.(62)
………………………………………………………………………………………….
Xoguei limpo cos meus inimigos (75)
………………………………………………………………………..
A vida non é un lugar para estar morto (82)
…………………………………………………………………………………..
Hai días nos que ninguén che di
que es o mellor,
días nos que nin sequera che din
que es o peor.
Son horas feitas para o esquezo
(….)
Tempo que empeza e termina
sen empezar e terminar nunca. (84)
………………………………………………………………………….
¿Estou vivo ou estou morto?
Hai ciclos esquivos e escuros
que impiden saber. (88)

Son versos escollidos por min? Ou pola ansiedade depresiva que me abafa?

Polos dous. Polos dous. Un é un e a súas circunstancias, dicía un humorista, sabio coma todos os humoristas bos.

renacer (ou así), por orde facultativa

Filed under: CARA ADIANTE — 4 de Agosto de 2014 @ 6:20 p.m.

Renacer. Recuperar a rutina. Non a de vexetar, comendo, durmindo, andando, mirando a vida pasar. Desde os oito anos nunca pasara tanto tempo sen dar lido un libro. Agora loito por acabar un, de poesía. Non me é sinxelo escribir isto. Quería facelo desde hai semanas. De feito dá igual o que sexa. É duro recuperar a capacidade de concentración cando cada cinco minutos te asalta a imaxe de que non tes futuro. Porque sabes, tes a certidume de que queren acabar contigo. Todos gañan. Un inspector deixa de ter un problema. Un director desfaise dun docente díscolo. E non sei quen, non se me dixo, quen iniciou a estratexia de difamación, esta vez a tempo para presionarme e que dera algunhas notas inmerecidas, non sei que gañará botando tanta merda enriba de min. Tanta merda inventada, falseada, calquera cousa vale con tal de facer dano. Deixo de escribir. Non dou máis. Xa seguirei.

Prosigo, dúas horas despois, copio as cousas que fun escribindo aos poucos. Teño quen me apoia. Alumnos como Dani, como Hadrián, seica cursos enteiros, así me dixeron, explicitaron apoio a min. Moito llelo agardezo, mais de pouco ha valer se o equipo directivo do centro non o fai chegar a instancias superiores. Tamén sei que algún docente que está ao tanto me apoia. María Xosé, Daniel. E sufro polo que lle fixeron pasar a Sabela, en 1º Bac. E non se me mvai da cabeza que todo isto é por algunha “princesa destronada” que viu como outra xente traballou máis e mellor a superou moi mercdidamente.

Volvo parar. Está visto que hoxe non será o día do meu renacer. Teño o mundo de dentro defeito. Antes igual esquecín algún nome, seguro, e non me gusta.

……………………..

Polo menos aquel golpexar do corazón desenfrenado mitigouse moito, case desapareceu, aínda que non marchou de todo

……………………..

Fun dar unha volta polo Paseo Fluvial. Andar, ando, mais non coa velocidade  e determinación de antes. Despois asistía a unha charla sobre o xenocidio que os israelís levan a cabo cos palestinos.

A psicóloga recomendoume con enstusiasmo escribir este “renacer”. É muller de trato moi agrdábel, por certo. Pero non me fai ben. Non.

Os/As que con tanto afán me aldraxan non viñeron nin unha soa vez interesarse polo progreso académico dos seus/súas fillos/as. É moito máis sinxelo botar merda sobre o docente, presionalo para conseguir que o/a fillo/a teña as notas que os pais/nais cren que mercen.

Volvo deixalo, por hoxe sábado xa está ben. Agardo que o cóctel medicamentoso desta noite surta efecto.

———————-

Domingo. Estou asustado. Onte somnambulei. Espertei cando me dispoñía a abrir o fardelo medicamentoso da miña nai. Puido ser un desastre, espertei a tempo para decatarme. É a segunda vez que somnambulo nos últimos quince días.

Que non che afecte, foi o primeiro que me dixeron na CIG, o sindicato que me asesora. Xa era tarde.

Teño dificultades para proxectar fufturíbeis, para facer proxectos de futuro. Non dou.

Volver a vista atrás tamén se me problematiza.

E o presente é isto.

————————

Hoxe é luns. Adiantei un bocado na lectura de Kid salvaxe. E durmiñei case todo o día. Tiña moitas ganas de ler o libro de Carlos G. Reigosa, xa o comezara cando todo isto estoupou. Porque…un poemario destas características, con moito de elexíaco porque nace tras a morte dun familiar próximo…Os outros disparos de Billy está entre os mes imprescindíbeis…Mais tamén é añgo así como libro de autoaxuda poética, libro de consellos fondos e vitais…Consellos nas miñas condicións? Faíseme duro.

Mais penso que este é o camiño, recuperar o discurso literario. Hoxe xa fixen algo. Tamén me vai custar porque a lectura ocupou lugar central na miña vida persoal e docente. A brutal e covarde inxerencia na docente, toda esa merda tamén me afectou á devoción crítica, afectoume a case todas as parcelas vitais.Volveume a vida un gris vexetar, contemplativo e temeroso.

A ver, mañá. Onte non somnabulei, menos mal.

O venres irei pola seguinte baixa.

recuperando literatura: Doce ( Mon G. Buhigas, Follas Novas)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 11 de Xuño de 2014 @ 9:10 p.m.

 

AMOR, AMOR, DÉBEDA DE AMOR

Título: Doce

Autor: Mon G. Buhigas

Editorial:  Follas Novas

De  todos os comportamentos humanos, ningún tan imprescindíbel na vida como aquel que (pesumibelmente) cremos nos garante un futuro exento de soidade, o meirande inimigo do ser humano.  Do amor falamos; tamén, o tema literario máis recorrente ao longo da historia letrada en calquera dos  xéneros, esas caixás de xastre, habilitados para mellor abranguer a súa inmensidade. Fedro, Platón, Ovidio, Dante, Quevo, Góngora, Novalis, Poe…a listaxe sería longa en exceso aínda que non contaramos nela Rosalía, Celso Emilio Ferreiro, Cunqueiro…aínda que non incluiramos os trobadores nin os autores actuais…a sabendas de que en tanta restrición quedan memorábeis textos literarios…Alguén dixo que, finalmente, a literatura era cousa de tres temas: amor, morte e muller. Que ben podería ficar en muller e morte ou amor e morte. Pois, logo, se un autor neste 2010 decide publicar un “novo” poemario de amor, a noticia non sería tanta. Se se ten en conta que entre tanta manifestación literaria tamén son abondosos aqueles casos onde os textos pouco exceden o sentimentalismo adolescente. Entón podemos ir enxergando a verdadeira transcencencia da novidade, que só calibraremos axeitadamente se non esquecemos que, entre tantos e tantos autores, tamén os houbo, e ben deles, que legaron títulos e textos maxistrais.

                     Certamente, o risco, non é pequeno.

                     Se ademais temos en conta que o imaxinario do novo poemario é constante, que varía pouco de poema a poema…Entón imos individualizando a lectura que hoxe nos ocupa.

                     Doce contén 48 poemas de amor, cheos de beizos, dedos, pálpebras, poros, pupilas, cabelos, paraísos, esperanza, peitos, sal, nomes, nubes, música, lúa, océano, memoria, ollos, devezos, luz, auga, verbas, soño, sorriso, voz, corpo, boca, bicos, ouro, arxila, noite e alba… Como é de agardar. Como é de agardar, en expresións dun amor total, absoluto, onde a voz poética se sente e recoñece en total submisión, en total submisión que nace de que o suxeito amado, ela, merece admiración rendida e toda decaración ou xustificación dese amor será pequena, mais, aínda nesa crenza, co que non sería paga é coa covardía do silencio. Debeda, velaí a auténtica palabra clave, débeda que se materializa en celebración, en cántico apaixonado que se vertebra en sinestesias, en metáforas, en epítetos, en bimembracións que asocian elementos de diversa condición en tentativa universalizante a través da palabra. Da palabra non forzada, da palabra en plenitude que non entende de fronteiras tal e como o suxeito poético, ela, induce un amor infinito e inabarcábel. Inabarcábel como a literatura. Máis. Que así mesmo ela, a amada, é identificada cun poema sen verbas, a quintaesencia da literatura, da beleza. E non só da beleza física senón tamén desoutra menos doada de atopar: a beleza interior, a beleza da alma, da intelixencia e da bondade…coa que se procura identificación, identificación que é unión. En calquera momento e circunstancia. In praesentia e in ausentia, pois inclusive non estando ela alí… o lugar fica impregando de arumes, de esencias e lembranzas dela. Non só tal é a maxia do suxeito amado, senón tamén tal é maxia perceptiva da voz poética.

                     Precisamente, xa que diso estamos a falar, a múltiple valencia da amada, esa maxia, repetimos, ou a capacidade para gardar as mellores calidades que adornar poden o ser humano (para gardar, e tamén para inducir, inspirar, contaxiar), é aspecto central do poemario. Logo dun poema (“Falo das sombras que amo”), con ecos de Celso Emilio, vén unha sucesión onde ela, a amada, é equiparada á literatura (sen palabras, como xa comentamos), á lingua e á solidariedade. Pois o amor, cando é verdadeiro, non coñece fronteiras e non pode deixar de manifestarse; igual que a admiración rendida da voz poética tampouco pode deixar de homenaxeala, á amada, e por medio dela ao amor, diante do cal todo o sombra, contemplación gozosa incondicional e fructífera, pois só ela, aínda que sexa só a súa lembranza, é quen de vencer, de derrotar por inútiles, o tempo e a morte, os dous meirandes inimigos do ser humano.

                     De tal xeito que o poemario, este Doce, sendo espello das ansias, desexos e devezos amatorios da voz poética, tamén o é, tamén é espello, e aínda en meirande proporción das calidades da amada, pois a súa exposición e recoñecemento sublimado, son quizá o verdadeiro obxectivo duns poemas que foxen do isosilabismo e da rima, suxeitándose unicamente á expresividade transida, inspirada, tenra, contemplativa, sensual e sensitiva. Unha viaxe  pola memoria da amada que acode á cita fiel dos versos, desde a reflexión, desde a pre-precepción, desde cada un dos poros de pel e, por supoposto, desde a paixón, a paixón rendida, admirativa e admirada.

 ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

recuperando literatura: O espírito do cabaleiro (Cornelia Funke)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 3 de Xuño de 2014 @ 6:35 p.m.

Hoxe recupermos unha novela de Cornelia Funke. O espírito do cabaleiro (Xerais), traducida por María Xesús Bello, é desas novelas que devoran os adolescentes e que tamén adoitan ser do gusto dos pais. Velaquí a crítica que no seu día publicamos en ANT-Dixital.

 

UNHA NOVELA PARA TODA A FAMILIA

Título: O espírito do cabaleiro

Autora: Cornelia Funke

Traduce: María Xesús Bello Rivas

Editorial: Xerais

Reaparece, logo do Reckless, carne de pedra, Cornelia Funke nos trinques das librarías, esta vez con O espírito do cabaleiro. Mais outra boa ocasión para gozar dunha novela para mozos e mozas que dá moito máis do que se agarda, sempre que non tomemos  o texto só como un ben de consumo inmediato senón como alimento no que regustarnos logo de inxerilo. E en tanto non chegan as sucesivas entregas que completen a pentaloxía que autora proxecta para un Jacob que xa se convertiu en personaxe fetiche. Porén esta O espírito do cabaleiro sería inxusto tela únicamente como ocasional recheo

                     O primeiro comentario que nos merece a nova novela ten que ver coa maneira en que Cornelia atopa as historias. Se no Reckless, antes de comezar a novela, xa se citaba “Historia atopada e contada por…”, o cal indica para a relación existente entre a historia fabulada e a realidade, nesta ocasión foi unha visita á cidade de Salisbury a que desencadeou a escrita da nova novela. E aínda que a novela igual fora escrita de todas maneiras, pesou moito o feito de poder ver o cadáver dunha rata atopada dentro dunha cabeza humana, a cabeza de William Longspee, medio irmán de Ricardo Corazón de León, fillo ilexítimo do rei Henry II. O animal morrera a causa da inxesta de arsénico…o cal reafirma a tese segundo a que Longspee tería morto asasinado.

                     Xa abondaría, non sería necesario recuncar máis, porén tampouco resistimos mentar o feito de que a autora procure modelos vivos, seres reais, a partir dos cales construír as personaxes, unha homenaxe a seres queridos e tamén outro vínculo entre o real e o imaxinario.

                     O coñecemento disto resulta trascendental. Trascendental sobre todo se temos en conta que, durante a lectura e descoñecendo ese dato, semella que estamos diante dun fantasioso discurso no que se mesturan espiritos e seres vivos, case coma se dun filme de animación se tratara. Sermos sabedores dese feito non modifica, en esencia, tal percepción, mais si lle dá unha nova dimensión á historia, lémola doutro xeito unha vez que coñecemos a súa vinculación coa realidade. Entón deixa de ser un curioso exemplo de mestura entre seres reais e espíritos, e o discurso convértese, adquire matices de reivindicación da Historia como un fluxo contínuo onde pasado e presente se funden, onde pasado e presente se contemplan e non como pólos opostos, onde as consecuencias dos nosos actos non se esgotan, non caducan. Se se quixer pode lerse tamén certo, e claro, aceno cara ás segundas oportuidades. Velaí que a nai de Jon e o pai de Ella ( os protagonistas centrais) teñen unha segunda oportunidade, igual que o mesmo Jon terá unha segunda oportunidade nun novo colexio, que cambiará  a súa maneira de entender as cousas, as cousas da vida, igual que o Longspee e a súa dona terán unha nova oportunidade de selar o seu amor para sempre. Diremos inclusive que tamén o lector que non coñeza a historia de amor entre Longspee a súa dona tamén terá a súa segunda oportuidade se non abandona a historia unha vez rematada a lectura.

                     Mais nesta historia, que tamén é a estrea de Cornelia Funke narrando desde a primeira persoa e onde se fabula como os seres reais e os ficticios poden axudarse mutuamente ( Lonspee, o espírito, axuda a Jon, faino madurar, e sen Jon Longspee seguría penando un amor frustrado, incompleto), non é únicamente unha historia masculina, non é unicamente unha historia de cabaleiros. Aínda que, certamente,  a historia relatada focaliza sobre todo actos masculinos ( Jon, Logspee) cómpre non esquecer que Ella de Salisbury, a esposa de Longspee tamén unha personalidade a reivindicar desde a perspectiva feminina ou feminista, foi a primeira gobernanta de Salisbury ( falamos do século XII), foi a primeira muller en procurar o amparo da Carta Magna e negouse a casar en segundas nupcias, mantendo, como unha nova Penélope, sempre fe en que o seu marido non estaba morto e había reaparecer.

                     Así pois,  alén dos típicos tópicos temáticos deste tipo de narrativa ( valor da amizade, primeiras experiencias amorosas, rupturas matrimoniais, rebeldía, fidelidade e fe, personaxes que non “encanixan” na sociedade), que tamén están presentes, xa que por moi tópicos que sexan tamén é ben complicado imaxinar unha adolescencia onde estean ausentes, e como vimos insistindo, esta historia non debe rematar coa derradeira palabra lida, senón tamén ser excusa para ampliar coñecementos. Porén non podemos finalizar esta crónica libresca sen dicir que Cornelia Funke sabe manter ao lector pegado ás páxinas, fundamentalmente desde unha estratexia narrativa que dispón clímax intermedios que non esgotan a trama senón que a relanzan. Nin tampouco esquecer mencionar as preciosas ilustracións de Friedrich Heckelmann que, mantendo sempre o ar de misterio, reafirman o que diciamos de que a novela case se le como un filme de animación e rescatan o moi ponderado uso que a autora fai da caricatura.


ASDO.: Xosé M. Eyré

 

                    

 

 

papel político da cultura

O día en que o BO-BÓN nos deixa en en mans do BO-BÍN, o dían e que se confirma xudicialmente que Santiago de Compostela bate récords de corrupción, vai e a min  ocórreseme falar do papel político da cultura galega. Porque tocaba, porque tocaba como  ponte  entre E logo, temos razóns para ser nacionalistas ? e Para que nos serve Galiza, porque é unha maneira de demostrar que a temos un devir histórico propio e porque é un tema trascendental que hai intereses políticos en manter agochado, totalmente agochado.

Nas páxinas do libro de Henrique del Bosque pode comprobarse como, na estratexia de asimilación de Galiza por parte de Madrid, o papel da cultura e da lingua é absolutamente fundamental. Aínda non comecei a lectura de Para que nos serve Galiza?, mais teño moi claro que Galiza está a ser empregada como obxecto para o medre persoal. Non só hoxe. Non se conta nas Historias da Literatura Galega, e igual hai que empezar a reparar esa omisión, mais iso vén sendo unha tradición xa. Abonde pensar en Alonso Montero ou García Sabell, por poñer dous exemplos.

Desde instancias políticas asimilacionistas insístese en que a cultura ( e a literatura) deben ser neutras, que non poden ser nacionalistas. A primeira estrañeza que a un lle entra é preguntarse porque razón a cultura ( e literatura) galega ten que ser diferente ás demais, porque non existe unha que non o sexa. E esa mensaxe negacionista chegou a se inserir mesmo na cultura/literatura galega como divisa irrenunciábel.

E resulta como mínimo curioso que esas mesmas instancias que lle negan o seu papel político á culutura/literatura galega…non amosen ningún reparo á hora de  ocultar a literatura/cultura galega a ollos dos seus destinatarios: dos galegos. Falo do Partido Popular, por exemplo, que amosa unha aversión pola cultura/literatura galegas raiana nun noxo absolutamente miserábel, absolutamente hipócrita. Mais tamén do PSOE, que nunca tivo moi claro que camiño tomar, tíralle máis o madileñismo mais sabe que renunciar  á coartada cultural galega lle restaría posíbeis votos entre galegos “progresistas”. Abonda botar unha ollada a El País igual que abonda botar unha ollada en La Voz de Galicia. La Voz de Galicia é a grande negadora/ocultadora da realidade cultural galega. A súa práctica habitual é a de ocultar ( lembran o aquel encontro de embarcacións tradiconais en Francia, do que non deu ningunha noticia?, un exemplo) ou terxiversar ( lembran os “mojitos”?) sempre con intención política.

E iso non é todo. Porque o seguidismo que o resto de prensa practica coa ideloxía de LVG resulta aínda máis noxento, aínda máis miserábel, aínda máis vergoñento. Seguidismo, si, con máis ou menos disimulo. Empobrecedor e mentirán.

E continuaremos. Claro que continuaremos falando disto. Un non esquece que as primeiras decisións de Feixó foron claramente culturais: dar de baixa a subscrición a  A Nosa Terra e dar de baixa o programa Aberto por reformas.

a 50 ideas por hora

Filed under: POLÍTICA, SOCIEDADE, CULTURA — 30 de Maio de 2014 @ 5:48 p.m.

Nun principio, a idea era a de 50 ideas por hora. Sopesei un anaco e razoei que era excesivo en exceso tanta demanda de actividade cerebrosa a en cerebros a barbeito. Ben é certo que pensar é barato, é de balde, e todos temos maquinaria pensante…que digo!… todos temos maquinaria pensadora. E tampouco llo ía pedir a unha única persoa. Non, ho.

-Pois que pensen co cu.

Dixo un outro eu, meu e indisciplinado. Non lle fixen caso. Non fora ser que deran en diarrea mental.

-Pois que pensen co estómago.

Dixo un outro eu, meu e indisciplinado. Tampouco lle fixen caso. Dáme igual a aparte anatómica corporal coa que pensen, con tal de que o fagan. Porén, quixen ser condescendente e relaxei a cantidade, non a cantidade de ideas senón de tempo: 5o ideas por día. Relaxei tanto que case me enfado intimamente comigo mesmo. Porque, a ver, tampouco é tanto, estoulle pedindo 50 ideas á Conferencia Episcopal, non á Conferencia PPepiscopal a ver se dan atopado a(s) razón(s) da perda de tanto millón de votos como perderon. E como non quero ser malo maligno tamén digo que lle estou pedindo iso mesmo ao Cónclave Asambleario do PSOE ese que aínda non deu decidido como van escoller a quen poña o puño para levar a rosa, a rosa descolorida.

Decidín tamén que sería bo permitirlles convidar, obrigalos a permitir convidar os cerebros asesores que tan ben pagan para que os chufen nos medios de comunicación, os creadores de opinión que teñen a soldada bienpagá.

É que non lles vin a primeira. Nin aos que en teoría gobernan nin aos que en teoría fan oposición. E preocúpame.

-Vale, pídelles 50 ideas por Conclave Partidario Asemblear. Que se xunten todos.

Mais entón, ou outro eu indisciplinado e meu fregoume as orellas.

-Esperta, hostia, esperta do teu pesadelo, fogar de Breogán. Ademais de pedirlles aos burros que lean tamén lles esixes que pronuncien!

 

 

os retos na dinamización lectora

Ler o Harry Potter, ou ler Gloria Fuertes está ben, non se pode negar. Claro que un preferiría outra Gloria, Gloria Sánchez, e a Fernández Paz ou Xabier Docampo en lugar da J, K. Rowling. Afacer as mentes a ler resulta moito máis doado se se fai desde as preferencias lectoras do alumno. E onde digo/diga alumno poden poñer a xente en xeral. Mais non todo está feito, quen de verdade colle paixón pola lectura non se deterá aí e quererá continuar desde calquera outra parcela da súa afectividade senón desde a mesma a través de discursos parecidos.

Mais claro os discursos a que se enfronta a mente lectora serán pouco variados.

Quero dicir que alguén que lea, unha alumna ou alumno, entre 12 2 15 lecturas nun curso e dunha soa materia…está ben, cómpre expresarlle moitos parabens. A cantidade é importante, ten que ser importante cando se sae practicamente da nada. É moi importante porque é a partir dela como se pon en contacto o/a alumno/a coa peculiar forma de comunicación (que é a lectura) de dúas intimidades, de dúas mentes a gozar dunha mesma historia; unha peculiar forma de comunicación porque, quero salientalo, esa intimidade compartida procura unha especial afectividade, primeiro co discurso e despois co propio acto lector.

Porén hai algo máis aínda, despois. A variedade. Cando a mente lectora enfronta unha diversidade de formas lectoras é cando de verdade comeza a medrar, é cando de verdade comeza a empregar a lectura como plataforma coadxuvante dos procesos mentais, de pensamento, cos que opera na vida. E hai moita variedade, moito. Variedade temática, variedade estilística, variedade de resxistro lingüístico, variedade de plataformas lectoras, variedade xenérica…E moi especialmente resulta útil a Literatura Mínima ou Hiperbreve, toda aquilo que desmecanice a lectura resulta de especial importancia porque introduce ou confirma o proceso reflexivo como parte importantísima da lectura.

E porque todo isto?

Porque  a vida non volve ser igual. Será máis rica, interesante, apaixonante, divertida, completa, variada, alegre, consciente….

para abrir mentes

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 28 de Maio de 2014 @ 5:39 p.m.

Veñen coincidir nestes días dous títulos que non atopo horas suficientes no reloxio para ler senparar. Tratan tematicas contiguas, un está editado en Galaxia e o outro en Xerais. E logo, temos razóns para ser nacionalistas e Para que nos serve Galiza, e Henrique del Bosque Zapata e Xaime Subiela. O de Henrique del Bosque xa o levo ben encetado. Non comecei por el por ningunha prioridade, era o que máis a man tiña cando me puxen a ler. Só por iso. Porque tanto un coma o outro serven para reflexionar sobre o conceto de nacionalista, sobre o  mundo do nacionalismo.

Ser nacionalista non é sinxelo. Resulta moito máis doado ser do PP ou do PSOE, son partidos grandes, cunha ideoloxía moi difusa, un anótase a cabalo gañador cando toque e non tes que aturar as descualificacións e prexuízos da prensa 2 do réxime”. Mais ser nacionalista supón aceptar un compromiso

coa Historia, cunha voz que vén querendo ser silenciada desde a mesma Reconquista e hoxe, se cadra, máis ca nunca;

cunha cultura, ilustre e rica, que tamén quixo ser silenciada ao longo da Hsitoria e hoxe continúa a selo inclusive pola propia Xunta que debería coidar dela;

cunha lingua, igual que a cultura e o propio devir histórico, moi molesta en Madrid;

cunha forma de ser, galician style of life, un rexistro peculiar da cualidade humana, un xeito de ser propio e diferenciado;

cunha tradición reivindicativa histórica, da que somos herdeiros, partícipes e transmisores.

Hai máis, a caracterización pode ser máis fonda. Mais convéndeterse aquí, para os nosos propósitos abonda e non queremos que  concepto de transmisión fique sen salientar.

A primeira pregunta que a un se lle ocorre é para qué serven libros como estes, ademais de para alicerzar máis as propias crenzas, reafirmarnos. Por quen é nacionalista non precisa xe de argumentos que confirmen o seu nacionalismo. E quen non é nacionalista non se lle vai pasar pola cabeza lelo, é, tristemente, o máis probábel.

Mais tanto un como o outro son textos argumentativos teóricos que a a partir de agora están aí, á disposición de quen sinta inclinación a lelos, como posibilidades de transmisión. E iso resulta moi útil e acaído. Durante a prsentación en Chantada do libro de Xaime Subiela, houbo quen pensou que estaba a propoñer un proselitismo clonador, unha transmisión do ideal nacionalista a xeito de clon. E nada máis lonxe da realidade. O que eu defendía era a nececesidade de aproximación do nacionalismo, dos nacionalistas aos non nacionalistas, a sociedade en xeral, se se quer, unha aproximación desde o eido do afectivo.  Para que, unha vez feita esa aproximación, esa xente, cando ela queira, poida afortalar a súa aproximación ao nacionalismo autonvencidamente, libros como estes son absolutamente imprescindíbeis.

recuperando literatura: Ninguén (Fran Alonso, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 27 de Maio de 2014 @ 6:14 p.m.

Chega a esta sección da Ferradura a novela de Fran Alonso Ninguén. Que vos preste. E non esquezades que, nesta arquitectura verbal entre o relato e a novela, se reclama a ficción como porta da realidade.

 VAI POR TI, NINGUÉN

Título:Ninguén

Autor: Fran Alonso

Editorial: Xerais

Dez anos despois do Males de cabeza, Fran Alonso regresa aos trinques cunha nova novela. Unha nova novela, non temos dúbidas á hora de adscribila xenericamente. A primeira vista, Ninguén, o que aí atopa son dez relatos entrefrebados con outros tantos hoax. E niso podería quedar, de non ser pola intención autorial de que non quede ancorada aí, de que trascenda fronteiras, de que o texto non sexa un fin senón un camiño, e de que o lector non asista impasíbel a un espectáculo verbal. De feito, fóxese conscientemente da escrita pirotécnica, dese tipo de escrita arroupada en tan ricaz ornamentación que ten o poder de te ancorar nela. Non. Ninguén opta por unha linguaxe clara, sen virtuosismos, opción que semella a maís sinxela mais non o é, nin moito menos, pois isto non significa igualar co memso raseiro cada un dos relatos ou apartados de que consta. Precisamente isto, dotar a cada un deles dunha atmosfera propia, de identidade, malia estaren cada un deles atravesados pola mesma espada, a da soidade, a da incomunicación, a do illamento. Queremos aclaralo, de inicio, porque non cousa na que o lector común doite fixarse e si representa un reto que non sempre os autores se senten capaces     de enfrontar (e Fran Alonso, por riba, lógrao)

                     Alén desa primixenia intención autorial, manifesta xa no mesmo título, pois debaixo dese indefinido o que o lector atopa son pecisamente personaxes, e que demanda, pois, unha lectura activa, unha lectura desde a cal o lector participe no texto, alén desa primixenia intención autorial, a armazón da novela descansa noutros dous piares: as personaxes e a estrututa. Mais antes de reclamalos como centro desta crónica libresca, é imprescindíbel aclarar que, de non aplicarmos esta  actitude lectora activa, reflexiva, participativa, estaremos desposuíndo o texto daquilo que máis o identifica. Non só é un discurso elaborado desde observación, desde a reflexión, senón que ademais pretende ser, é, a ponte que excite a reflexión do lector.

                     Se o lector vai cosendo os diferentes illamentos en que viven. O escritor que recibe e-correos dunha listaxe na que nunca se deu de alta; S Lonely, na súa tentativa de rachar a rutina tampouco foxe do illamento; Sara, á procura da tranquilidade; ou aquel ser vulgar que atopa nos peixes a meta da súa vida; ou aqueloutra que logra unha cita con alguén que coñeceu en internet; ou aquel, máis ousado, que, farto dos ruídos dos rapaces de arriba, en lugar de loitar contra eles únese á familia… Dicimos máis ousado porque el, polo menos, reacciona. Si, el reacciona mais logo chegará quen se lle queixe…Trátase diso, de que o lector reaccione, que se sinta identificado neste espello e iso o convulsione, lle sirva de reactivo, porque as personaxes,como vimos, están moi lonxe diso, queixándose, mesmo, de todo aquilo que interrompa o seu illamento, a súa monótona soidade.

                     Velaí, logo, que o volume se feche cun relato onde o autor reclama a ficción como porta da realidade. Despois de que ao longo da lectura nos fora insinuando a necesidade de non permanecer pasivos.Triste será que nós, persoas de carne e óso, fiquemos reducidos ao esquema de personaxes ficticias. En canto á estrutura, á arquitectura narrativa, o traballo foi moi intenso  até chegar á meditada delicadeza e complexidade finais. Meditada delicadeza, non é sinxelo conxugar  delicadeza e esixencia, por demais que hai que ter coidado cunha cousa: non vaia crer o lector que se lle vai pedir algo fóra dos límites da moralidade, sempre hai que ter en conta eses lectores que, á vista dun texto que pretende movelos a actuar, rexéitano en nome da súa liberdade. Por iso a esixencia é meditada, calculada, e materilizada con moita delicadeza. En canto á complexidade, esta xa nace da selección da natureza dos relatos a incluír como paretes do texto global. Finalmente decidiuse por estes dez casos, poderían ser outros dez e inclusive moitos máis, véxase o caso daquelas novelas río ( A Colmea, Manhatann transfer, por exemplo) que difícilmente se daban contido, estamos no século XXI e tense que notar, Fran Alonso xoga con outros recuros que non contemplaron nin Dos Passos nin Cela, algo do noso tempo: a epifanía, a insinuación. A cal lle permite ao autor meirande condensación sen renunciar a un máis amplo espectro semántico do proxecto narrativo. Nótese tamén a irrupción de internet entre a literatura e vida, unha mediación virtual que tampouco o ser humano aprendeu a utilizar para rachar o seu illamento, se cadra porque o territorio das tres www non dá máis de si, se cadra porque o ser humano xa non sabe dar máis de si. O certo é que nin no mundo urbano nin no rururbano, aquí presentes, a xente de decata o seu illamento, mesmo do seu auto-illamento. Porque só os mundos urbano e rururbano? Pois porque, quen máis e quen menos, por moi urbanita que sexa, pode contrastar coa sociedade rural, se alí, na aladea, con menos posibilidades relaccionais, ese illamento era tanta soidade ou menos e máis humano         .

                     Velaí o título destas liñas, escritas por un autor que aínda cre na xente, por un autor que sabe que literatura ten que ser algo máis que espectáculo verbal, que non reivindica o status de semi-deus tan de certos autores, senón que se sente parte dunha sociedade que anda camiños inapropiados.

                     Non queremos, porén, rematar estas liñas sen mentar a evolución que supón pasar do Males de cabeza a Ninguén. Daqueles delirios a estas estampas. Daquel diagnóstico (a  xente padece males de cabeza ) a esta conclusión ( a xente, moitos ninguén que se cren únicos). E, quen precisar meirande información sobre a interrelación desta nova novela de Fran Alonso co resto da súa obra…saiba que o propio autor a comenta nos postfacio.


ASDO: Xosé M. Eyré