ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

sobre O PILOTO, O ÚLTIMO GUERRILEIRO

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 28 de Maio de 2015 @ 5:32 p.m.

Título: O Piloto, o último guerrilleiro
Autor: Afonso Eiré
Editorial: Hércules
O Piloto ten a súa canción ( Liviao de Marrao), o Piloto ten o seu vídeo ( producido e dirixido por Xosé Reigosa), o Piloto ten a súa páxina na wikipedia , o Piloto ten o seu libro: este que hoxe nos ocupa. Xosé Castro Veiga, máis coñecido como O Piloto por ter siso mecánico de aviación, deixou pouso alí por onde pasou. O derradeiro guerrilleiro antifranquista abatido, que os medios de comunicación tildaban de bandoleiro, é xa lendario. Quen montou, na bisbarra de Chantada, as Comisións labregas e aquela primeira tractorada sábeno ben, ou deberían sabelo, porque a xente que os axudou e protexeu na súa inmensa maioría estiveran en conctacto co Piloto. Tiña destreza cos disfraces e cóntase que mesmo tiña xogado baralla con membros das forzas da orde, deixándolles despois unha nota: “Aquí estivo O Piloto” ou “Gañouche O Piloto”. Sabía andar sobre seguro. Mais se non chega a contar cunha ampla e fiel rede de apoios e enlaces, de casas nas que xantar ou durmir, dificilmente se entende que durara tanto tempo, mesmo ultrapasando os 25 anos de paz que o réxime golpista quixo celebrar a todo bombo. E non só iso. Tamén sobreviviu malia que o seu propio partido (PCE) decidiu abandonar a loita armada contra Franco.
A biografía d´O Piloto é sen dúbida apaixonante e, quen máis sabe de Xosé Castro Veiga é sen dúbida o autor do libro que hoxe nos ocupa. Non só porque manexara toda a bibliografía existente ao caso, sobre todo porque falou coas testemuñas, falou coa xente que tratara ao Piloto, cos que lle podían contar vivencias de primeira man. Por iso, cando presentaba o seu libro en Chantada dicía que el o escribira para devolverlle O Piloto á xente. Pois a lenda negra que os medios de comunicación e o boca orella intereseiros teceron sobre a súa figura ( terrible bandoleiro, sanguinario atracador etc.) oculta baixo o medo quen realmente foi Xosé Castro Veiga. E nada se sabe de como auxiliaba á xente cando construíron os encoros de Os Peares e Belesar, falándolles sobre os seus dereitos ou redactando escritos alegatorios. Nada se sabe de que o principal obxectivo do guerrilleiro non era atracar á xente senón concienciala, os guerrilleiros inclusive pagaban a súa estadía nas diferentes casas, eles eran o único amparo da xente e non os seus ladróns. Esta faciana humana, mesmo humanista, de Xosé Castro Veiga, resulta tan atraente como descoñecida, pois o mito argallado desde o poder dos medios de comunicación non se diluíu de todo co paso do tempo, si que se debilitou mais nonn esvaeceu. E no caso de que así fóra, de que xa non estivera operativo, cumpriría igualmente facerlle xustiza simplemente contando verdade, re-establecer o mito na súa verdadeira dimensión.
Esta é a finalidade de O Piloto, o último guerrileiro, reestablecer a figura de Xosé Castro Veiga na súa verdadeira dimensión, como guerrilleiro e como home. De xeito que o Xosé Castro Veiga que nos devolve Afonso Eiré non só non se corresponde en nada co Piloto que crearon no seu día os ben mandados medios de comunicación, o Piloto que lle interesaba oa poder franquista, senón a figura dun home en constante contacto coa xente e os seus problemas. Que por riba de todas as intrigas políticas que sacudiron a guerrilla antifranquista, que non foron poucas, é o que salienta.
En si non se trata dunha biografía ao uso, nin tampouco dunha novela senón máis ben do retrato que as vivencias do Piloto lle foron relatando os protagonistas, adubado con datos extarídos de fontes documentais cando era preciso. Un libro que non refuga a polémica senón que, todo o contrario, ben gustaría de provocala. E un exemplo de como temos que ir recuperando a nosa memoria: contra todo e contra todos, conn fe e dedicación.
ASDO: Xosé M. Eyré

o futuro escríbese en feminino

Filed under: POLÍTICA, SOCIEDADE, CULTURA — 26 de Maio de 2015 @ 5:03 p.m.

Aí están Ada Colau en Barcelona, Manuela Carmena en Madrid ou Mónica Oltra en Valencia. O dato é obvio mais non sei se alguén reparou en que as tres son mulleres. Manuela Carmena logrou o que ninguén en máis de 20 anos; Mónica Oltra outro tanto en Valencia; e Ada Colau será a primeira muller que accede á alcaldía de Barcelona. Son tres exemplos. Mulleres traballadoras, mulleres soñadoras, mulleres loitadoras en lugar das esperpénticas Aguirre, Cospedal, Barberá e edemais culimañada. Mulleres para a esperanza dun estado español carcomido polos Bárcenas, Rus, Pujol…Pero, ollo, que a corrupción non ten unicamente nomes de varón, tamén podían aparecer aí Ana Mato, igual a mesma Barberá…

Eu non son xuíz e non podo condenar, pero sei que se algo cheira é que a podremia está aí. Colles a mazá e só lle ves como unha mancadura, só unha mancadura en toda a súa verde superficie. Mais cando te pos a comela, vas e ves que  está ppodre até o carozo.

Unha xa dimitiu, ou a dimitiron, e a outra non para de aparecer nos mentideiros, nos faladoiros da chacina visceral.

En todo caso son exemplos, aloumiños á esperanza despois dunhas eleccións que eu vivín aquí, coa esquerda máis fragmentada ca nunca ofrecendo un fusco horizonte diluído en mareas e outros inventos de ocorrencia parella.

Non sei en que darán, quero ser optimista.

O que si teño claro é que a esquerda non debe presentarse máis así de esmigallada, é dar balas ao inimigo cando son máis as cousas que nos unen que as que nos separan.

E que o futuro ten nome de muller. Xa o dixen hai ben anos, pero haberá que repetilo até que o eco chegue a  algures.

o PP cárgase o “Planeta Furancho”

Filed under: MÚSICA,POLÍTICA, SOCIEDADE, CULTURA — 22 de Maio de 2015 @ 5:50 p.m.

Non lles abondou con pechar o “Aberto por Reformas”, ao que seica Alberto Impón Reformas Feixó tiña manía, non por outra cousa, pero que é iso de difunfir música en galego en horario “prime time” ( pódese palicar á radio, e ás 20 horas?, creo que si)?Porque é certo iso de que a música é aunha arma cargada de futuro. Neste caso de futuro para a lingua galega. E, xa se sabe, mandan os paletos de pueblo (tanto en San Caetano como en Madrid) e téñenlle un especial odio ao galego, o galego de cortello dálles igual, non é conflitivo, pero o galego que mira cara a adiante, o galego sen complexos, ese non abonda con reducilo á Radio Galega Música, inclusive aí fai mal.

Velaquí teñen a noticia. Noticia que é tamén convocatoria. O “Planeta Furancho” é como a cabeza da música galega, a referencia, alí onde nos informamos de quen saca disco, cando son os festivais e quen está neles, así como calquera outra actualidade relativa á música galega sen complexos. E quedamos sen ela agora que se aveciña a tempada forte de festivais e actuacións ao vivo.

Mais a cousa non vai quedar así. A propia noticia, como xa dixen, é convocatoria. Convocatoria para quen teña un mínimo amor polo  propio, pola lingua, pola música, pola cultura de nós.

Cargáronse ANT e non ía quedar aí un programiña a espallar o que eles queren, o  PP quere calar. E así seguirán até que só nos quede o Luar. Sermos, Galicia Confidencial, Praza Pública…próximos obxectivos.

Non nos vencerá o odio, a forza do noso amor non pode ser inútil.

recuperando literatura: “A cidade sen roupa ao sol” (Marga Doval, Espiral Maior)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,Sen clasificar — 21 de Maio de 2015 @ 8:38 p.m.

CLAREO DA CIDADE SEN ROUPA AO SOL
Título: A cidade sen roupa ao sol
Autora: Marga do Val
Editorial: Espiral Maior
Tamén a poesía é procura, procura de calor a través do tempo, sempre a través do tempo, o único deus que non morre.
Ten a procura, que é ser activo, inquedanza, a necesidade dun TI que a desecadee, sobre todo que sexa un TI a procurar dentro do EU.
E velaí a poeta e velaí a poesía e velaí o poema. O misterio. A necesidade, de saber, de ser, de saber para ser. De, para saber, ocupar o espazo reflexo de que son e esculca, ocupar o espazo branco a través das palabras. E velaí o poema, e velaí a poesía, e velaí a poeta: todos como pedazos, a se encontrar. A se encontrar, a se espir como o vento ispe a roupa tendida, tendida despois de mollada e repasada, despois de suxa, depois de usada. Como a vida.
O poemario de Marga do Val. Vida reatopada. Procura. Necesidade, esa que senten especialmente poetas ou todos alguna vez, de abrirse para pecharse sobre si mesmos ou pecharse para abrirse. Nada novo baixo o sol. Mais non esquezamos que se a poesía é misterio, é misterio tanto para o/a lector como para, máis aínda, o/a poeta. E velaí pois que, compartindo estratrexia introspectiva e no uniformizado(r) século XXI , os poemarios resulten ben distintos. Sen dúbida, a esperanza para a humanidade pasa pola poesía.
O título do poemario xa indica a fragmentación interior, previa e inesgotábel. Un/unha é tantos/tantas que ben pode ser unha cidade. Exploración da multiplicidade dentro da unicidade, a roupa ao sol está dentro, en cada poema, no baleirado de cada poema-ponte entre cada un dos EUs que conforman o único Ti reflexo. Sita a voz poética na súa cima, irá vendo pasar, iraos poñendo a clareo, poñéndose a clareo baixo a ameaza das cidades sen roupa ao sol e tamén dos ladróns de palabras e tamén das espías do anel. Antítese, ela, implícita a aqueles lugares-seres-cidades onde só a lúa é transparente. Ela, na cima da ponte, da perspectiva que vén esixida polo único deus inmortal que é o paso do tempo e substraerse a el sería mentir, sería mentirse. Desde aí, ve transcorrer(se). Nada novo baixo o sol. Sempre diferente cando o facer poético está á altura. E abofé que ese primeiro poema  encetando a primeira parte das tres que conforman o libro, é unha excelente carta de presentación, tanto no aspecto temático como, sobre todo, no técnico, onde anunciando o compromiso estético, pleno de tensión, que presidirá o poemario. Un poemario que é a vez sementeira e recolleita, recolleita daqueles intantes, daquelas persoas, daquelas cousas que marcaron, que impregnan ( agora sénteo, revíveo) aínda as palabras/tintas da lembranza, é dicir, de demostración de que o ser é, porque ten memoria, memoria e saber que si ocupa lugar.
Esa revista chegará na segunda parte “Educación sentimental”, porén a primeira non ficará enteira, porque nada é enteiro senón un novo preludio, e apela á poesía, ao pacto que a axude a se reatopar no medio da rutina, esa vertixe leva a que un poide perder/esquecer a esencia de si mesmo se non se ispe e pon a roupa ao sol. E aínda así.
A segunda parte é, en realidade, a meirande parte do corpo do pemario.Nela, a voz poética vai percorrendo a vida, recolla e interpretación biográfica desde a infancia, desde a inocencia da infancia aprendiz da nena bonita, co correspondente pouso melancólico e sen que este se vaxa libre da punzada de desengano que a experiencia vital vai rexistrando no seu decorrer. Así, a inconsciencia de nenez non impide a consciencia da frustración, do fracaso. Nun exercicio de medida e equilibrado que non permite nunca un exceso de tinguidura negativista, mais tampouco o seu esquezo. De xeito a que a esperanza camiña da man da resiganción ou de emigración, o fluír migrato xa non deixará de estar presente desde aquelas fronteiras da infancia a esta ponte ou esta torre desde a que observa o devir da princesa, que xa sente o futuro como unha condena que nace da propia e vergoñenta natureza humana capaz de volver a bondade nun acto de hipocrisía. Así ou á inversa, nun vivir de perpétuo exilio onde hai que coidarse de que o que se lava na bolsa non sexan só as rebaixas. Sendo poucas, as certezas, e ademais da frustración, do fracaso, a lingua e a terra emerxe por riba da oferta e demanda que dirixe as vidas de tanta xente, de tanta escravitude, de tanta resiganción a que nin o amor se poida concebir sen separación, igual que a ilusión sen soidade e precisión de xustiza, nun mundo onde cecais a única liberdade verdadeira é da globo que solta unha nena despois da misa do domingo, onde desexo e insatisfacción son inseparábeis, onde hai que camiñar cara adiante, malia todo, aferrados ás lembranzas do cariño inmortal da nai e e da avoa, por entre todo ir acompañados do que somos e, no que somos, tal se reflicte no terceiro dos autorretratos que pechan o volumen, no que somos e levamos aprendido as lecturas, os agarimos da letra allea, teñen protagonismo que primeiro hai que recoñecer e nunca, nunca, esquecer, tendo en conta que ese agarimo de letra allea non só chega desde os libros (Curros, Rilke, Rosalía, María Mariño, Mª Xosé Quizán, Pilar Pallarés, Marica Campo, Xela Arias, Luísa Villalta, Yolanda Castaño, Ana Romaní, A. Pizarnik, Emily Dickinson, Ingeborg Bachmann, Hilde Domin…) senón tamén doutras artes ( Sarah Lucas, Valie Export, Laurie Simmons…) e aínda se cadrar doutra dimensión (Wolfgang Weirauch)…
ASDO.: Xosé M. Eyré

crítica de “Zapatillas rotas” (Xabier Quiroga, Xerais)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 19 de Maio de 2015 @ 8:44 p.m.

POR IR VER O MAR
Título: Zapatillas rotas
Autor: Xabier Quiroga
Editorial: Xerais
Aínda que a práctica diaria nos diga que hoxe non vai suceder nada que non sucedera onte, as cousas poden pasar en calquera instante. Como lle aconteceu ao señor Xaquín cando daba o seu paseo matutino procurando a intimidade da soidade fóra dos muros da Residencia da 3º Idade, que se presentou o neto da señora Lola e, coa desculpa de levalo ir ver o mar deu inicio a unha novela de catrocentas páxinas nas que se relata o que ten lugar en pouco máis de dúas horas, esta Zapatillas rotas, pola que Xabier Quiroga recibiu o Premio da Crítica en Lingua Galega, non moitos anos despois de telo merecido por primeira vez con O cabo do mundo ( 2009, Xerais).
A novela é doadamene resumíbel, nesa viaxe á procura do mar e na parafernalia que se monta co gallo da desaparición do vello, pois ninguén sabía a onde fora, se o levaban contra a súa vontade e que intereses tiña o que o levaba. Como resulta que a filla do señor Xaquín está casada cunha persoa con moito mando na Xunta de Galicia, axiña comezan a acenderse luces de alarma en diferentes esferas de influencia. E o que non é máis que unha viaxe non programada, sen avisar, convértese nun circo mediático que retrata a hipocrisía da sociedade na que vivimos, cos medios de comunicación en pugna polo mellor plano, a entrevista máis oportuna, a declaración en primicia, calquera cousa que conduza as cadeas para as que traballan a mellorar o share matinal. A crítica destes medios de comunicación, guiados por intencións que aniñan moi preto da tolemia polo espectáculo ao custo que sexa, resulta moi acaída e xusta, pois unha cousa é a comunicación e outra o lecer, unha cousa é a información e outra o entretemento, unha cousa é o share e outra facer un bo traballo xornalístico.
Este circo vese complementado co político, onde as pezas comezan a moverse segundo o grao de influencia e de enfastío porque a desaparición dun vello lles condicione a axenda. E, en íntima relación co anterior, o das forzas de seguranza que van designando diferentes persoas para levar o caso, cada un máis desquiciante e desquiciado que o anterior, pois, a fin de contas, o círculo das forzas de seguranza depende do político. Deste xeito móntase un auténtico guirigai, contra o que terá que loitar o orondo sarxento Parga –que se xubila o día seguinte- en compaña do ( namoradizo) número Menduíña e mais a asistente social (Miriam), que son, á marxe de Xaquín e o neto da señora Lola, criada da casa do señor Xaquín, un guirigai que nos lembrou en non poucos momentos A conxura dos necios de John K. Toole, salvas sexan as enormes distancias entre as dúas novelas. Algo así como “O sarxento Parga contra a conxura dos necios”.
Porén, a novela é moito máis que iso, porque tamén ofrece un bo repaso da historia (máis humana que política) desde os tempos da República a hoxe. Non é o seu obxectivo principal, polo menos non declaradamente, que se centra máis na denuncia do maltrato á vellez. Maltrato, desatención, zapatillas rotas. Mais tampouco lle queda outro remedio, toda vez que o señor Xaquín e o neto da señora Lola lle dan pé ao narrador para ir debullando as historias humanas do pai do señor Xaquín ( un cacique sen alma) da señora Lola (criada), e da nai (infortunada) do raptor do señor Xaquín. É dicir, a novela pivota sobre a arquitectura das personaxes, unhas personaxes xeralmente moi ben construídas, nas que salientan os diálogos e a fraseoloxía, e un narrador tremendamente atento aos pormenores, de xeito que o resultado é un discurso realista orquestrado cunha lingua rica e vizosa. Ou hiperealista, se temos en conta a febleza de meter diálogos en castelán para así dar a entender a substitución lingüística. Certo, os comportamentos lingüísticos das diferentes xeracións e círculos de poder están reflectidos, desde o abanadono dos máis novos nenos de papá (nena de papá, para ser xustos) ao galego cerimonial dos empregados da Xunta, mais non é necesario deixar de usar a lingua galega para reflectir tal situación.
Deste xeito a novela acada unha coralidade que a define, ningunha personaxe, por secundaria que sexa, desmerece a a tención pormenorizada do narrador. Unhas personaxes que son polo que fan e tamén polo que as demais opinan delas. Aquela fuxida fortuíta vai facer que a novela nevegeue diferentes xéneros, desde o propio da denunica social ( crueldade dos tempos franquistas, desatención e maltrato das persoas maiores, medios de comunicación, forzas de seguranza) á crónica sentimental ( imprescindíbel, coa señora Lola como centro pois dela abusa o pai de Xaquín e é o amor imposíbel de Xaquín, mais tamén aí está Carlota ou a infortunada nai de xaquín) e a novela policial.Ás veces obsérvase nela certo toque caricaturesco, que só é iso, certo toque, debido fundamentalmente ao uso da retranca e a ironía. Constituídose nunha novela para ler demoradamente, sen que ningún xénero guíe a lectura, nunha lectura extraxenérica que non se deixe condicionar.
ASDO.: Xosé M. Eyré

non hai tutía

Filed under: LINGUA — 11 de Maio de 2015 @ 6:36 p.m.

Eis unha desas expresións que lembro ter utilizado alá no Lugo da miña preadolescencia. E non sei se trei algunha vez escrito sobre ela. Paréceme que algunha recordación me vén, mais non tan nítida como a de escoitala saír dos meus labios ou entrar polos oídos. Botabamos man dela cando unha cousa tiña que ser así por forza, inamobibelmente, sen outra posíbel solución. E sempre en forma negativa: non hai tutía.

Hoxe reatópoa lendo as Zapatillas rotas  de Xabier Quiroga que o mes pasado foi distinguida coa Premio da Crítica en Lingua Galega. Desde logo estou seguro que eu  non fun o seu único utente, que era un dito moi na boca daqueles primeiros anos setenta naquel Lugo gris, calado e tristoño. Mais compráceme reatopar a expresión na novela de Xabier Quiroga ( pax. 212). Así, como mínimo, queda constancia escrita da súa existencia alén das páxinas virtuais desta bitácora. E imos facendo un pouco máis pola recuperación ou fixación da nosa fraseoloxía. Como sempre nestes caso deume por comprobar no Dicionario de Dicionarios sen obter resultado ningún.

Compráceme ser parte activa nesta recuperación e fixación da nosa fraseoloxía, un fai o que vai podendo facer. Cómpraceme, neste caso concreto, non  ser o único. Aínda que non sei se me pode a tristura do que vai marchando, do que non quere ficar entre nós. De ser testemuña, e nisto de pouco vale a compaña, dun mundo que non volverá ser cando nós xa non esteamos.

Xabier úsa en cursiva:non hai tutía, como tratándose dunha forma incorrecta, dun castelanismo. E eu non estou tan seguro. Ben podería tratarse dun posesivo de respecto, un dos pouco exemplos onde permanece o  posesivo de respecto en seguda persoa. Ligado a  unha forma de tratamento familiar, igual que mi con padre e madre, por exemplo.

Aprender a ler de forma literaria

Filed under: CARA ADIANTE,CRÓNICA DA CRÍTICA,EDUCACIÓN, ENSINO, ESAS COUSAS — 6 de Maio de 2015 @ 6:47 p.m.

Boto man deste artigo e cópiolle o título porque tenche as súas implicacións. “Aprender a ler de forma literaria”, nada menos nin nada máis e con toda a xusta razón. A fin de contas non é tan complicado, apréndese a ler de forma literaria…lendo. Só cómpre iso, ler. É tan sinxelo como iso, ler.

Claro que nun país que sempre maltratou a lectura e as queimas de libros chegan ata o século XX, sempre hai que matizar as cousas. Por exemplo, cómpre que quede ben claro que a conquista da lectura é unha conquista democrática. Que quede ben claro. Durante séculos, a lectura era cousa só de relixiosos ou de poderosos, e era unha lectura en voz alta. Precisamente os signos de puntuación nacen como marcas que os lectores superpoñían ao texto para descodificalo ( Legi et distincxi codicem, lin e puntuei o libro), toda vez que se escribía todoxuntotalecomoaoflarseescoitaba no que se denominaba sriptura continua. Cando Santo Agostiño coñeceu a Santo Ambrosio, quedou pampo de que este fora quen de ler ssen mover os labios os articular xalquera tipo de son.

Teño comentado tamén como a lectura silenciosa se impuxo neste país coa entrada do século XX, e aínda hai xente que non sabe ler se non é en alto. Precisamente a lectura silenciosa é a porta da lectura individual. Por iso digo que a conquista da lectura é unha conquista democrática. Unha conquista antimonástica e contra o poder. De repente, coa conquista da lectura, os vigairos dos deuses deixan de ser intérpretes únicos e pasa a ser a xente. Por iso sempre houbo tanto medo a que a xente lera pola súa conta, porque entón tamén interpretaba sen que ninguén lle encauzara os pensamentos. E tamén é unha conquista contra o poder, sinxelamente porque aquí relixión e política sempre interactuaron, sempre foron da man.

Non é difícil explicar porque nas sucesivas reformas do ensino sempre os números gañaron a batalla ás letras. Nin tampouco que a Igrexa Católica actúe como pexa na difusión da lectura.

Canto máis literariamente leas, máis literalmente libre serás.

crítica de “Poétic@” (Fran Alonso, Pitipoto Edición)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 27 de Abril de 2015 @ 6:16 p.m.

POESÍA DA ERA CIBERNÉTICA
Título: Poetic@
Autor: Fran Alonso
Editorial: Pitipoto Edición
Hoxe temos a fortuna de escribie sobre un libro que marcará época. Xa tardaba que, nos días de hoxe e coa expansión sufrida polos medios cibernéticos, aparecera un poemario que non se contentase con internet como soporte alternativo ao papel mais contendo poesías que, sendo máis ou menos rupturistas, non desaproveitara a cantidade de recursos que ofrece a rede. Deica que chegou este Poétic@ de Fran Alonso, que se pode ler en galego, portugués e castelán e en dispositivos móbiles ou fixos. Xa só por iso, o poemario de Fran Alonso merece lugar salientábel na produción popética actual, mais tamén hai outros, estritamente literarios, que o singularizan.
Levando como título Poétic@, podemos pensar que se trata dun título que quere ser referencial a partir de agora no eido da poesía máis anovadora. E, efectivaente ha de o ser aínda que só sexa por oportunidade. Porén hai outro motivo para ese título, e non é outro que a dilatada reflexión que o poemario fai sobre a propia poesía, sobre a esencia poética, a súa procedencia e forma. Das catro partes que compoñen o poemario, esta é a primeira e máis extensa. A preocupación metaliteraria é constante; fonda e intensa; diverxente; contraditoria mesmo; corrosiva; fondamente irónica e descrida; polivalente, en suma. Tan ben a enxalza como xénero excelso como a compara co alivio dunha mexada urxente. Tan ben lle recoñece o sentimento inherente como a sabe froito dunha necesidade propia do poeta. Di que non debe recrearse nas miudezas do mundano e quixera lazar o seu verso como un puño, e tamén diferencia entre @ poeta e quen escribe versos, refuga a celebridade e condena a pedantería. Refuga a quintaesencia petrarquesca e refuxiase na corrosión do máis sinxelo. De xeito que resulta, igual que lle pasou ao poeta, imposíbel afirmar unha definidición de poesía que non sexa manifestación da diversidade, aínda recoñecendo o maxietrio dos máis vellos e que a poesía tamén é reescrita e novidade. Transmite un ar iconoclasta, incorformista e revolucionario e lúdico que en certos momentos nos lembrou moito aquel Unicornio de cenouras que calagas os sábados do colectivo Ronseltz.
Un poemario destas características algún día tiña que xurdir, un poemario que incorporara unha boa parte dos recursos propios da linguaxe cibernética ou que esta fai posíbel. Non cabe dúbida de que o paso á ciberpoesía lle sentou moi ben a un texto que, segundo confesa o autor, naceu en papel aínda que con moitas referencias a intenet. A multiplicidade de lecturas, ao conectar uns poemas con outros ou simplemente con hipertextos da máis diversa natureza, volve moi rico un poemario no que non falta unha cita ao pé case de cada poema, mais tamén aparecen comentarios aos poemas, receitas, xogos de palabras, entrevistas, diálogos, prognósticos, emoticonos, nubes, anacos de cancións, recitados, ligazóns a noticias de prensa, anuncios, incógnitas, fotos, bandas sonoras, os gústame, peticións online, ou slogam publicitarios ademais dun verso ( o ruído elástico das pombas ao voaren) que percorre todo o poemario. Iso ademais de poder xogar coa orientación dos versos, coa súa mobilidade. De xeito que chega un momento no cal Fran Alonso xa non fala de poesía simplemente senón de instalación poética, recoñecendo as diferenzas entre o texto puro, o texto só composto por palabras,e o texto enriquecido que conforma os poemas presentes nesta Poétic@.
“Teoría do banal” é a segunda parte do poemario, que sempre co espírito lúdico e corrosivo antes mentado recoñece que o eu enunciativo son varios eus, así como a necesidade de desfacerse dese eu poético. O cal chega a suceder cando o poema xa non existe, pois o poema en si só pode configuralo o lector despois da lectura dos diálogos propostos polo autor. Só despois dese contraste, dese debate, desa conversa, nace o poema e en cada lector é diferente. Recoñécese a poesía como algo corrupto e runúnciase á poesía pura, banalizándoa ( lembran o do xénero sublime?) até extremos que baten de fronte co que as mentes máis tradicionalistas entenden por materia e forma poética. A irreverencia é constante, chegando a admitir que Deus é o máis prefecto personaxe de ficción, xa na terceira parte “Ciberpoesía” onde se pretende xogar máis directamente coas posibilidades que a linguaxe cibernética fai posíbel, de todos xeitos a noviade non é moita con respecto ao que o poemario ofreceu anteriormente, nin aí nin no “Epitafio” nin na “Posdata”.
Eis todo un poemario bomba, ou un poebomba, pura zona hacker ( outra mensaxe que percorre as follas virtuais do poemario) da poesía tradicional, irreverente e desprexuizado, que sen dúbida abre novos camiños para a poesía, enriquecéndoa con múltiples recursos paraliterarios que lle confiren unha nova dimensión, unha dimensión acorde cos tempos da era cibernética.
ASDO.: Xosé M. Eyré

que é a poesía para Fran Alonso?

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 24 de Abril de 2015 @ 1:53 p.m.

Na súa Poétic@ realiza un fondo esforzo por atopar a procedencia e a esencia da poesía. O que vén a seguir é unha síntese da dilatada refelxión de Fran ALonso:

-Unha arma cargada de futuro

-Un xéro sublime que non de recrearse nas miudezas do mundano

-Un xeito de compracer un dos que tamén son eu

-Como alivio dunha mexada urxente

-Sentimento

-Unha necesidade ( saber que escribe)

-Unha molestia para o perdurábel

-Libre, non ten que obedecer as leis do mercado

-Coñecmento, pero non certezas

-Erótica

-Inconsciencia

-Deriva doutros versos e autores

-Reescrita e novidade

-Pedantería

-Escala de valores (unha cousa é ser poeta e outra escribir poesía)

-A celebridade pode afogar o poeta

-Actualidade, o xeito petrarquesco quedou demodé

-Corrosión

-Corrupción

-Fidelidade

-Xogo coas palabras ( e outros recursos)

-A poesía é para a xente

-Non hai verdade poética.

-Alternativa

-Autoafirmación

-Utopía

-Non hai poesía pura

-Sempre útero

poema ou instalación poética?

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 23 de Abril de 2015 @ 6:36 p.m.

En certo momento da súa Poétic@, Fran Alonso deixa de referirse ás súas crecións como poemas e pasa a denominalas “instalacións poéticas”. O concepto de “instalación poética” non é novo, xa ten sido utilizado abondo veces como unha fórmula na que se imbrican a arte poética e a pictórica ou escultórica, outras veces simplemente se trata de procurarlle á poesía soportes novos e diferentes, desde as ponlas das árbores ás rochas que un atopa paseando á beira dun río.

Vexamos algúns exemplos que a rede nos proporciona. Árbore poética. Embudo entre dos mundos. En Gondomar houbo unha misteriosa instalación poética. Notocoa doutra instalación de Zelai Aritzi.

O carácter subversivo das instalacións poéticas resulta común, neste tipo de experiencias que pretenden devolverlle ao mundo un chisco de cordura, corazón, beleza, a un mundo que parece que non as bota de menos.

O carácter subversivo do uso de Fran Alonso está aí tamén. Corrosivo diría o autor. Mais neste caso afecta á propia esencia da poesía. A poesía, enténdese, é outra cousa, outra cousa desprovista de toda a aparatexe auxiliar que contribúe a lle dar forma a esta nova poesía. Esa é a diferenza.

Simple cuestión de etiquetaxe? Non cremos, máis ben estamos porque a poesía está mudando, nunca deixará de ser poesía, mais ben diferente do que tradicionalmente se entende por poesía.

Apaixonante panorama. A simple vista, a instalación poética semella máis completa que a poesía. A simple vista porque, tal e como a concibe Fran Alonso, nalgúns casos perde o aspecto sonoro do recitado clásico, aspecto sen dúbida a recuperar pois é moi bonito que a poesía entre tamén polo oído.