ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

abrindo o Brindo

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA — 26 Abril 2010 @ 6:40 p.m.

A lectura que m eocupa esta semana é O Brindo de ouroII:  A táboa da hospitalidade. Parece que foi onte, mais xa pasaron anos, uns cinco, desde aquela primeira parte. Lembro que na primeira parte houbo unha cousa que me pareceu mellorábel. Aínda que alguén diga que é propio do xénero, ao xénero non lle son imprescindíbeis as personaxes planas. Veño de ler as 100 primeiras páxinas e dáme no corpo que esta cuestióón pode estar mellor resolta. Igual iso que non hai segunda parte boa hai que ir pensando en trocalo. Valaí tempos, por exemplo a segunda novela de Domingo Villar, que mellora a primeira sobre todo porque as personaxes xa están creadas e, malia non desfacer deterinadas retortas, séntalle ben á novela por non ter que repetir a esvaradura. Pois igual pode pasar aquí.

De momento, desexaría que non tivera pasado tanto tempo desde a primeira entrega. Non é doado lembrar as personaxes. E tiven que recorrer ao computador, procurar a crítica daquela primeira entrega. Despois a  lectura fíxoseme bastante máis doada.

Déixolles, aquí aquela crítica á primeira entrega, da novela de Xesús Manuel Marcos (O brindo de ouro) por se tamén lles pode ser de axuda.

NA PROCURA DO BRINDO

Título:  O brindo de ouro

Autor: Xesús Manuel Marcos

Editorial: Xerais

Con esta aventura na que se mesturan maxia e lenda, Xesús Manuel Marcos fíxose  co Premio Merlín de literatura infantil, na súa décimonovena edición. Unha aventura que consiste na procura do Brindo de Ouro, o talismán das aldeas arxinas, un artefacto máxico sen o cal os ditos arxinas vólvense seres covardes, totalmente pusilánimes, de xeito que fican totalmente desamparados e a mercede dos seus inimigos. É dicir, a desparición do Brindo de Ouro provoca un caos absoluto e a finalidade da aventura consiste na restauración da orde, o cometido propio dos heroes. Como soe acontecer nestes casos, o tempo no que se desenvolve a aventura pertence a unha época remota e indifinibel, perdida entre as tebras da lenda, un “tempo das aldeas” nun mundo onde os arxinas viven en harmonía coa natureza  e en contacto/dependencia con/de poderes máxicos.

En discursos que se insiren tan claramente nun xéreno, tal o presente caso, o lector agarda neles a presencia de determinadas constantes, determinadas invariantes a partir das cales se define ese xénero e sen as cales sentiría defraudado o seu horiznonte de expectativas. A novela de Xesús Manuel Marcos é fiel a elas, aí está a espada Xeva ( lembrando a espada invencíbel), velaí as covas misteriosas, as profecías, a predestinación, os magos e feiticeiros, a pregrinaxe, a metereoloxía inclemente e a natureza ríspeta, as personaxes misteriosas con pasado traumático, as probas que terá que defrontar o heroe, os perogosos intres de desfalecemento, o lobo (que, coa serpe, confiren ao discurso veciñanza á cultura galega) ou o Desexado (outra figura que se identifica moito coa cultura galega, e que aquí encarna Selmo, e tamén Toimil).

O protagonista central é, nun principio, Selmo, fillo do gardián do Brindo, rapaz dunha inconcreta idade proxima á adolescencia que co seu lobo (albino) Lombán, de boas a primeiras atoapan a  súa  aldea desfeita e sen xente. Este é punto de inicio da trama, cunha acción central na que a miúdo se abren incógnitas a medida que se vai desenvolvendo, xa non é só o sucedido nas aldeas ademais o paradeiro do pai e avoa de Selmo, os adxuvantes que o destino lle depara a Selmo ( Tomil, un bravo guerreiro ao que acompaña un furón, e Oulego, un feiticeiro, o home salgueiro) achegan outras que se sumarán. Os tres, mais os dous animais, que resultarán imprescindíbeis, no seu épico deambular terán tempo de entrar en contacto coa Abellonenia (locus amoenus, retirado e inaccesíbel lugar de gran beleza e vizosa natureza), a encantada e engaiolante Lucenza da lagoa, e a noxenta serpe Rodela. Esta pereginaxe serve habitualmente como preparación para acadar un estado desde o que sexa factíbel a vitoria final dos heroes, mais aquí tamén para  botar luz sobre algunha desas novas incógnitas antes mentadas .

O valor máis salientábel nesta plástica novela, o seu trazo distintivo, radica, sen dúbida, no manexo da  lingua e a encomiábel vontade de estilo. Lingua moi rica que resoa no padal cos ecos propios da  gravidade épica, que crea unha atmofera que envolve ao lector na inhóspita natureza en que se moven Selmo e os seus compañeiros. Lingua de poeta, que nalgúns momentos se realiza en forma poética, na que se percibe o auxilo da topinimnia e microtoponimia á hora da creación de topónimos e antropónimos novelescos que farán máis próximo o discurso, como se todo estivera pasando nalgunha devesa, nalgún agro polo que de cativos corriamos. Un tartamento lingüístico que, de inicio, semella anunciar unha grande novela; con todo o desenvolvemento posterior empeñarase en lembarnos que non pasa dunha novela de aventuras que procura entreter ao gusto dos tempos, na que se perderon moitas oportunidades. E ao carón da lingua, a creación dun universo que pode dar moito xogo, non só pola súa idiosincrasia senón polas relacións conflitivas xeradas entre arxinas, valecos e alobri (as tribos habitantes deste peculiar mundo) e que son susceptíbeis de seren aproveitadas no futuro, non se esquenza que O brindo de Ouro presentáse como discurso (subtítulo: I. A chamada do brindo) do que se proxecta continuación, tal como lembra o remate.

Fóra diso, recórrese a unhas personaxes excesivamente planas, excesivamente monolíticas malia a sombra  tráxica do cal agroman e na cal  se moven, pexadas, se cadara, pola querencia de crear misteiro sobre elas, o misterio do imprevisíbel; unha pena porque non son poucas as que merecían mellor sorte; terá algo que ver con isto da proxectada continuación?, mellrorarán entón?, ou esa proxectada continuación non é máis que un subterfuxio exculpatorio polas interrogantes que quedan sen fechar?. Unhas desaproveitadas personaxes que, alén diso, amosan unha acusada teima na declamación constante (ás veces longuísimos parlamentos, algo que, por outra parte, é típicos do xénero) que chega a ser cansina, fai o seu por alongar o discurso bastante e arrímalle certa monotonía que en nada axuda. Personaxes que, aínda coas debidas reservas a que obriga o xénero, cheaga a resultar pouco críbeis, tal é o caso dun Selmo que máis parece adulto que adolescente a xulgar polos seus comportamentos verbais e actitudinais. Fóra diso, creouse un simbolismo que tampouco está debidamente aproveitado e resulta un elemento decorativo máis. E, finalmente, o propio desenvolvemento da trama, un desenvolvemento en liña, salferido con algunhas analpeses, unha trama que, unha vez creada ten certo ar de fuxida cara adiante sen proxecto claro, malia estar ben claro desde o comezo cal vai ser o remate, remediará algo a continuación?

ASDO.. Xosé M. Eyré

Non hai comentarios

No comments yet.

RSS feed for comments on this post.

Sorry, the comment form is closed at this time.