ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

vocabulario mariñeiro para auxiliar a lectura de Iria

Ha virlle vén a todo aquel lector, da Iria de Anxo Angueira, de secano que non estea habituado á terminoloxía mariñeira (tamén mariñeira de río) da ría de Arousa. Empreguei, en orde de frecuencia, o Dicionario de Dicionarios, o Dicionario da Real Academia Galega, o Viktionary nalgúns casos, tamén me servín desta bitácora e do da RAE. O vocabulario, agás meo e couse, está elaborado segundo orde de aparición na novela. Nalgún caso nondei atopado significado

meo e couse: babor e estribor

singrar: navegar

plan: fondo da embarcación

cofear :rascar suavemente

toutizo: elevación do terreo

chicote: cabo, corda

cáncamo: lugar onde está situado o mecanismo para elevar as velas. Non o atopei en ningún dicionario, é o que entendo eu

abalroado ( a un arró de terra): disposto contra, chocado contra, varado contra

arró: faixa de terra erguida, á beira dos ríos, para defender as leiras das cheas

estacha

poutada: especie de áncora de madeirsa e pedras

imbronais: na cuberta, burato para desaugue

insua: illa

cangrexa: nome dado a toda vela en pico ou trapezoidal

foque: vela triangular, na proa

tambuche: departamento onde se gardan as cordas

bita ( estacha en ): peza cilíndrica e firme que se utiliza para amarrar os barcos

norai: amarre

obenques: cabos grosos cos que se suxeita e sostén un pau ou mastro, cos estais conformam a parte máis importante do sistema de suxección e seguranza da arboladura

botalón: Pau longo de dimensións proporcionadas e aparellado convenientemente, que sae  fóra dunha embarcación ou das vergas dun buque para marcar as velas

bauprés: Pau groso que sae da proa para fóra con máis ou menos inclinación cara o  horizonte, e que sendo un dos principales da arboladura, sirve para  marear os foques e facer firmes os estais

zapón: abertura, trapela que se pecha cunhas táboas e que comiunica o nivel superior co inferior

caperol: roldana que leva a chalana na proa e que serve para o amarre

raca: argola grande, metálica ou de madeira, que se coloca arredor dun pau ou dun cabo para facer subir, baixar ou xirar ao redor del unha
vela, bandeira etc. Permite izar  tirando dun cabo

relinga: corda que leva a vela nas beiras para darlle consistencia

penol: extremo posterior da verga da vela dunha embarcación

escota: cabo co que se gobernan as velas dunha embarcación

varón: o que dei atopado foi isto

trasluchar: cambiar o rumbo da vela

estrinque: cabo que parte do extremo superior do mastrol e que se ata ou suxeita no banco de escota.

cufiño: primeira divisíon da popa, onde se botaba a pesca

racú: Embarcación pesqueira de popa arredondada, que nun  principio era a remo e vela e logo se adaptou para ser de motor

botavara: en galego tamén é retranca, pau que sostén a vela cangrexa

orzar: Virar o buque, dirixindo a proa desde sotavento a  barlovento. Darlle ao temón o ángulo preciso para realizar esta manobra.

ramboia: cantrabando (nocturno)

arracamento(s): corda que se ata no terzo anterior da verga ou entena

ichama: anaco de ferro da barra onde traballa o remo

ostaga: Cabo que serve para suxeitar as velas de gavia

caverna(s): paus en forma de u ou v, que van entre couso e meo, e lle proporcionan á ambracación a forma, como unha caverna ou coba

balo ( balar): Golpear [o mar] cos remos ou con outra cousa para asustar o peixe e dirixilo cara ás redes

bilurico: Ave limícola da orde dos caradriformes, coa plumaxe apencada, de tons grises na parte superior do corpo e abrancazada na inferior e o peteiro longo, da que existen diversas

especies

charrela: Ave da familia dos fasiánidos (Perdix perdix), de cor parda apencada no lombo, pescozo e peito cincentos e ventre branco cunha mancha castaña en forma de ferradura

arreeiro: algún tipo de paxaro que pousa moito na area? ( chámaselle así a un tipo de peixe parecido ao linguado, mais non vén a conto porque os outros da enumeración son aves

ués:

estrobo: no DRAG: 1.      Aro de corda que suxeita o remo ao tolete.      Teño que facer outros estrobos que estes xa van gastados.     2.      Aro ou lazo de corda, varas etc., que suxeita a cancela ao poste en que se apoia ao virar.      Ao cederen os estrobos caeu a cancela.     3.      Lazo que vai no centro do xugo e que serve para suxeitalo ao temón do arado ou á cabezalla do carro, por medio da chavella.      Un estrobo de coiro.      sin.      lora, loro     1     , sabexugueiro, sobrexugo     .     4.      Calquera lazo de corda ou varas utilizado para suxeitar distintos aparellos.      Nalgúns lugares empregan estrobos para suxeitar os ladrais aos fumeiros.      5.      Pau ou madeiro en que descansan diferentes pezas ou obxectos.      O estrobo serve de apoio á cabezalla. Os estrobos que sosteñen as tesoiras dos tellados. Mantén aberta a artesa cun estrobo. 

corre: vara fina

armela: no DRAG:    Aro de metal que se usa para chamar ou xira para levantar o picaporte.      A armela estaba toda enferruxada.      sin.      aldraba, batedor, chamador, petador, picaporte.      2.      Asa grande en forma de semicírculo dalgúns recipientes.      Colgou o pote pola armela encima do lume

bolra: dela penden moitos fíos

bolinar: ir contra a dirección do vento

 

2 Comentarios

  1. ninguén:

    proba a buscar cáncamo nun dicionario español, ou cavilha nun portugués, e saberás o que é sen teres necesidade de supolo

  2. xmeyre:

    Busquei, busquei, mais eu son de secano, de vocabulario náutico pouca idea teño, busquei mais desboteino por poiuco concreto. Erradamente, polo visto…
    Beizón pola achega, ninguén, agardo que non haxa maís incorreccións.

Feed RSS dos comentarios deste artigo.

Sentímoscho, o formulario de comentarios está pechado neste momento.