ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

recuperando literatura: TODO É SILENCIO

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA — 9 Setembro 2014 @ 5:21 p.m.

Hoxe recuperamos a novela de Manuel Rivas Todo é silencio.

E quero sinalar algo moi importante: hoxe por hoxe, recuperar literatura antóllaseme algo especialmente útil. Non o digo por enxalzar o que fago nesta Ferradura, senón en propio interese do lector, ao cal a voráxine do impacto editorial brevísimo no tempo priva de lecturas realmente interesantes e importantes. Como é o caso desta de Manuel Rivas.

Que vos preste:

AS ÁNCORAS DA VIDA E A PODREMIA
Título: Todo é silencio
Autor: Manuel Rivas
Editorial: Xerais
Despois de Os libro arden mal (2006) regresa Manuel Rivas aos trinques das librarías con esta Todo é silencio, unha novela ben distinta daqueloutra, coa que presesnta vínculos, non ía ser doutro xeito,en concreto un que queremos salientar pola luz que proxecta sobre o novo título: tanto un como o outro novelan un mundo que loita contra o cancro múltiple que ameaza a súa desaparición, novelan e piden reflexión, non fican nunha simple historia para entreter o tempo porque matar o tempo non é vencelo senón festexar a derrota por anticipado. Se antes escribiu sobre a desfeita do 36 e barbarie de consecuencias que trouxo, agora o axente que emporca a vida é a droga coa que Mariscal fai negocio e ascende socialmente. Mellor dito, quen emporca a vida é a falta de escrúpulos de Mariscal, un es-seminarista, un nacido para o contrabando, de familia lle vén esa habilidade, Mariscal, un ser dotado de certa cultura que lle serve para distinguirse dos demais, certa cultura para un home que adoita vestir de branco e enluvas as mans. Mariscal, a podremia que todo o corrompe. Un home de contraste e para contraste, igual que toda a novela, unha novela que nin é nin quere ser outra de bos e malos, que a vida non é como o far wet de John Wayne que se proxecta no Ultramar, a vida é un mar fervendo que nin as salmodias interesadas dos curas temperan, hai que vivila, hai que nadar.
Dicir que é o máis acertado de Todo é silencio non resulta doado dicilo. En si, a novela toda está moi ben construída, moi pensada, é complexa como a realidade do día día, e está contada coa prosa sensíbel e doadamente recoñecíbel de Rivas, esa prosa densa e solidaria. Solidaria coas personaxes, en primeiro lugar, aí é onde asenta a novela, o tratamento das personaxes en Rivas sempre é de salientar, sempre, non pode ser doutro xeito, Rivas escribe personaxes igual que ve personaxes na vida, e no papel verte a mesma solidariedade, non é dos que escriben para a galería e o bonitismo. Á par desas personaxes que pasean carne e óso nas palabras negras en fondo branco, personaxes-fado rescatadas por un poeta negro, noveladas desde un punto de vista lírico, solidario, crítico á vez que comprensivo, experincialmente vívido; á par delas, habilidade narrativa de Rivas maniféstase nas descricións, breves e impactantes, descricións de trazo groso e moita sombra que acompañan e propician unha tensión formal moi notábel. Esa brevidade acelera o ritmo lector, ao que tamén contribúe a distribución da historia en capítulos breves, mais por outro lado son capítulos que non se deben ler vertixinosamente, ás tolas, irreflexivamente, porque convite á lectura reflexiva está presente desde a primeira liña do texto, o que tamén dá idea, anuncia e confirma que se trata dunha historia moi pensada e está escrita de maneira tamén moi calculada. Esa sensación, esa certidume, non nos deixa desde a primeira palabra á que pon remate.
Entre os elementos que demandan esa reflexión tamén están os usos metafóricos. Brétema, onde todo sucede, metáfora da Galiza, non é o único. A Escola dos Indianos, con ese mapamundi por superficie, é outro símbolo desacougante. Inclusive se poden estudar os propiso nomes neste apartado: Leda, Lucho Malpica, Fins Malpica, Mariscal, Belvís, Víctor Rumbo, Carburo, Chumbo, Inverno, Mara…son nomes cos petos cheos de sonoridades, de contrapicados, de luz e de sombras, de ferro frío e amor salgado, de mar e de ribeira, de vida e de…. E non se deben esquecer os contraste sexeridos, desde o cinema á música, música de fado e tango, música existencial de amor e morte; ambos, música e cinema como espellos e como preguntas. Ademais de que os díalogos, un diálogos extraordinarios, rexos, impactantes, sensíbeis, embebidos en saber popular e tamén culto, evocadores e á vez moi directos, son diálogos que se suman na esixencia reflexiva por parte do lector, ademais de contribuíren a ese ritmo entre desbocado e contido, tan particular, complexo e logrado.
Con estes vimbios é obvio que non falamos dunha simple novela senón dunha novela moi pensada, moi calculada e intelixentemente resolta alén de feitos anecdóticos como o de que no índice fora esquecido o capítulo XXXVI, que non se espante ninguén porque o tal capítulo está onde non debe faltar: no corpo textual da novela. Entre esas intelixencia e resolucións axeitadas, no quixeramos esquecer a secuenciación, progresiva e de contiguidades, mais que, outra vez, esixe certa concentración na lectura e só é posíbel nun narrador como Rivas, que con catro trazos sitúa, caracteriza, evoca, reflexiona e fai avanzar a trama, unha trama que inevitabelemente ten puntos de contacto coa cultura audiovisual ( sobre todo recente, Matalobos, mais tamén clásica: Mariscal é, desde xa, o noso Padriño) mais quen lea Todo é silencio ficará coa imaxe dunha novela única, dura e entrañábel tamén, contada con tanta habilidade e intelixencia como antes ponderamos e aínda temos que engador máis cousas. Como o tratamento temporal, que sabe dotar de actualidade unha trama que é do pasado, dese pasado que non pasa e pesa a diario porque nada, nada de hoxe se pode explicar sen onte, definitivamente as áncoras do pasado non están prendidas nos adverbios do almanaque senón no fondo de nós e negalo, negalo en calquera dimensión da vida, é un síntoma de atraso e pequenez.
Todo é silencio é máis que unha novela sobre o contrabando e o narcotráfico. É unha novela que retrata a purulencia dunha sociedade atrapada por un capitalismo salvaxe que a enche de balor coa súa coñecida falta de escrúpulos, tanto que mesmo os “beneficiados” rematan podres.
Balzac, hoxe, escribiría algo polo estilo.

  ASDO.: Xosé M. Eyré

 

Non hai comentarios

No comments yet.

RSS feed for comments on this post.

Sorry, the comment form is closed at this time.