ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

crítica de OS TRES DE NUNCA (Nacho Taibo, Xerais)

HOMENAXE A CASTELAO

Título: Os tres de nunca

Autor: Nacho Taibo

Editorial: Xerais

Hai novelas difíciles de clasificar, Nacho Taibo escribiu unha delas. De primeiras é unha homenaxe ao Castelao de Os dous de sempre, desde o mesmo título, inclusive unha das personaxes se parece moito ao Pedriño, mais esta é unha novela longa, adulta, non unha novela concebida para a mocidade. Mais tamén se homenaxe a a Tintín ou ao filme Casabranca, por non falar das lembranzas de Rosalía ou Frankenstein, que tamén están presentes. Porén, sobre todo, Os tres de nunca é a novela de como unha amizade de tres personaxes ben diferentes se vai ver sacudida polos acontecementos históricos: a Guerra Civil española primeiro, e a Segunda Guerra Mundial despois. O Braulio-Isolino, alias Milorde, aristócrata e preguiceiro, que non traballa en nada, agás durante a Segunda Guerra Mundial, que fai traballos, non remunerados, para os aliados. Lisardo, o Patacón, así alcumado pola súa pouca afección a pagar, combatente pola República e despois no bando dos aliados, mais el só pasa por alí, polas guerras, finalmente non é máis que un covarde. Teocracio, O Bocoi, burgués gordecho con moita afección a comer, que durante a Guerra Civil toma partido polos sublevados chegando a dirixir un campo de concentración e cada vez se fai máis fascista. Os tres se coñecen e xuntan nun establecemento hostaleiro d´A Coruña, o París-Londres, que despois e por cuasas bélicas derivará no Roma-Berlín. Os tres seguirán camiños ben diferentes desde o mesmo momento do inicio das hostilidades. Mais non é unha novela histórica. Todo o contrario, bota man da historia e nada máis, do resto só pode ser definida como unha novela moi  literaria.

                     Unha novela moi  literaria, que bota man de recursos literarios ou non, desde a poesía ao esquema, pasando pola fotografía, as oracións cortadas, a creación (por veces) dun sistema ortográfico propio, os xogos de palabras, os gráficos, as aliteracións ou a presenza contínua de alias, de sobrenomes, de alcumes, pois case todas as personaxes teñen máis dun nome, ás veces sacado da mesma realidade, como o caso de Waljechonahchera, que, descomposto queda Wajecho-Nahcera, e en defintiva leva para o tristemente cébre e real Vallejo Nágera. Porque, no fondo, Os tres de nunca é unha inmensa mascarada a analizar o comportamento humano en situacións adversas. Unha inmensa mascarada onde todo se literaturiza, onde todo se modaliza para pertencer a unha novela onde conviven personaxes reais, con personaxes tomadas da realidade mais modalizadas, con personaxes tomadas da literatura (abonde con mencionar os tres protagonistas) e con personaxes expresamente creadas para esta ficción novelesca. E todas elas cos trasnos e os canzorros, que toman vida propia e interactúan cos humanos.

                     Antes enumeramos un bo número de recursos dos que bota man Nacho Taibo nesta novela de longo percorrido, mais falta aínda un, o principal de todos: a ironía, que todo o eneseñorea e todo o preside, arrincando de cando en cando un sorriso dos beizos do lector. Son nove capítulos de homenaxe á propia literatura, onde todo está escrito en clave literaria, mesmo as abreviaturas dos nomes e, aínda que fala de guerras, todo é en clave interna, literaria, sería un craso erro procurarlle unha correspondencia cos feitos realmente ocorridos, xa dixemos que non é novela histórica. Así, tendo en conta que pasan por dúas guerras, cabe salientar o ben que lles vai ás personaxes principais malia o horror da guerra. Algunha, como  o Bocoi, tira partido dese horror, aproveitando que é quen de ler na mente da xente, sempre que sexan de  A Coruña e mire de frente. Porque cada unha das personaxes principais ten o galano dun poder especial, sobrenatural. No caso do futboleiro Bocoi é ese, ser quen de ler na mente dos demais, o cal o converte en interrogador e despois irá ascendendo até ser o xefe dun campo de concentración. O Milorde, Braulio-Isolino, o aristócrata fidalguiño que na Segunda Guerra Mundial traballa para o servizo secreto británico, ten o poder de aumentar e diminuír de tamaño á vontade. O Lisardo, Patacón, é quen de entender todas as linguas agás o alemán e malia andar en varias frontes de guerra sempre sae ben parado, nin perigo nin medo o atenazan.

                     En toda a súa extensión caben un montón de personaxes cos que rapidamente o lector empatiza. É o caso de Trifón Trebón, militar de Ferrol cunha carreira meteórica mais sen mando en tropa, admirador de Castelao, acaba presidindo os xuízos sumarísmos que se lles fan aos desafectos á causa nacional, ten afección a pasear cun libro debaixo do brazo, polo que acaba sendo coñecido como o sobaco ilustrado. Mais tamén de Merliño, labrego de Breluxe, aldea onde ten casa o Milorde, que se leva ben con todo tipo de seres, incluídos os canzorros, e ten unha cruz moi especial. Berta Bertamiráns, das poucas mulleres que pululan pola novela é unha das principais, amiga moito co Milorde aínda que non chegan a ter unha historia en común, o pólo oposto de Perla, extraperlista que si casará co Bocoi e ambos criarán o fillo do Patacón. Por iso, porque son tantas as personaxes, despois da novela vén un elenco onde figuran, a modo de dicionario, todas as personaxes, agás as principais, as personaxes reais ( como Franco ou Mussolini) ou aquelas que só aparecen nun capítulo. Tal elenco serve para refrescarnos a historia unha vez rematada a lectura, traéndonos á mente aspectos que puideron pasarnos desapercibidos e completando as biografías das personaxes.

                     Novela coruñesa para reconciliarnos coa literatutra.

 

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

2 Comments

  1. Nacho Taibo:

    Graciñas, Eyré

  2. Nacho Taibo:

    Xosé, dúas preguntas, porque non me atopo dentro do que dis.

    Frankenstein? Non teño a menor conciencia nos Tres de nunca.

    Tampouco do sistema ortográfico propio do que falas…

    Grazas

RSS feed for comments on this post.

Sorry, the comment form is closed at this time.