ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

crítica de TERRA QUEIMADA (Ramón Caride, Edicións Embora)

Filed under: ACTUALIDADE LITERARIA,CRÓNICA DA CRÍTICA,CRÍTICA DE ACTUALIDADE — 26 Abril 2017 @ 6:26 p.m.

NOVELA BREVE E INTENSA SOBRE OS LUMES

Título: Terra queimada

Autor: Ramón Caride

Editorial: Embora

A literatura, por activa ou por pasiva, debe ter sempre como referente a sociedade na que agroma. Neste caso, coa seca que estamos a padecer, que xa fixo aparecer os primeiros lumes, non pode vir máis ao caso a nova novela breve de Ramón Caride. Non se para en quen son os incendiarios, quen é o culpábel de tanto lume, de tanta terra queimada como a paisaxe nos amosa. Oxalá foran identificados e pertinentemente condenados os culpábeis, mais non está nas nosas mans. Semella que o único que podemos facer a xente de  a pé é sufirir as consecuencias, observar as cadeas de fume coma monstros que se elevan ao ceo, alén de denunciar sempre que estea nas nosas mans a aparición de lumes. Porén, hoxe por hoxe, temos a firme convicción de que os lumes son un negocio, un negocio máis, a alguén lle resultan rendíbeis, e mentres isto suceda coa impunidade que está a acontecer, non vai ser doado poñerlles fin.

                     Os  lumes son un feito, están aí, nun rural cada vez máis despoboado e coa escasa poboación existente envellecida, aspecto que capta moi ben Ramón Caride. Eladio, Sindo, Vicente, Ramón, tódalas tardes a botar a partida na de Tereixa de Sande, van entrados en anos malia seguiren activos algúns. A xente nova vén de fóra: Héctor, empregado na loita contra os lumes, e Sawa, vítima da trata de mulleres. Son uns días de calor abafante, aos que non lles pon fin a eterna chuvia do tópico porque non a hai. Son uns días preludio da traxedia que se abaterá.Nunha aldea calquera, calquera pois pode serr calquera aldea de Galiza, onde a xente vive do monte, da medeira. O monte que arderá. Mais non será esa a única traxedia que terá lugar. Elixio morre en estrañas circunstancias, outra traxedia que se foi cebando cos anos e que acontece no penúltimo capítulo.

                     Esta novela breve salienta por dúas cousas, alén de polo esmerado tratamento temporal. Polas personaxes moi ben definidas, moi ben perfiladas,porque con poucos trazos Ramón Caride é quen de compoñer unhas personaxes rexas, que saben a fidedigno, que respiran autenticidade por todos os poros da súa pel de papel. E por unha estratexia estrutural moi planificada. De primeiras, a novela breve é o xénero das poucas personaxes e do asunto único. Mais Ramón Caride non se  prega ás esixencias do xénero, as personaxes non son tan poucas como podería parecer, e no medio e medio do discurso hai tempo e lugar para un conto sobre a carlistada do XIX. Ese conto, conto encadrado no relato, ese conto do Meteco, do salvaxe bandido chamado Meteco, que conta o Elixio, puidera parecer unha simple estrataxema para alongar o discurso, para darlle máis fondura de páxinas. Mais a verdade é que está perfectamente incardinado dentro da trama. O conto que conta Elixio salienta aínda máis a dureza destas xentes, noutro tempo, é certo, mais non deixan de ser os mesmos que nada poderán facer contra o  lume. A dureza destas xentes do rural non amolece cos anos. Viven unhas vidas cheas de pedregadas na alma, nestas ou naquelas circunstancias mais unhas vidas repletas de pedregadas na alma. Pedregadas desas das que non se e esquecen. Por iso a morte do Elixio non é un azar máis, un infortunado azar máis. Había contas pendentes.

                     Sempre hai contas pendentes. Héctor tamén ten as súas. Nado fóra de Galiza, el turra por volver. E volve, non ao destino que el elixiría, o mar, mais polo menos está máis cerca. E, cando menos o agarda, o pasado tamén lle volve. Neste caso na figura de Sawa, muller subsahariana que salva, antes traballara en Salvamento Marítimo no Mediterráneo. Vaina atopar no Colina, cando asiste a unha celebración para a que non tiña nin moitas ganas de ir, mais vai, ao Colina, nome polo que se coñece un establecemento illado no medio e medio do monte, onde as mulleres son o principal reclamo. Alí, quen llo diría?, vai dar con aquela muller nova que el contribuíra a salvar do seguro naufraxio da patera na que viaxaba, na que fuxía dun lugar onde o único que podería agardar era a morte.

Eis unha boa oportunidade de ter entre as mans boa literatura, na forma de novela breve, que non é unha novela vida a menos seón un xénero de seu, coas súas esixencias e estipulacións, que para Ramón Caride non son unha prisión que o encadea, senón ocasión para choutar por enribas regras establecidas, cunha estrutura moi calculada que é a que fai posíbel todo iso. Literatura que sabe a boa literatura, literatura que sabe a autenticidade.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré Val

Non hai comentarios

No comments yet.

RSS feed for comments on this post.

Sorry, the comment form is closed at this time.