ferradura en tránsito

Xuro que loitarei para que a miña lingua alcance o máis amplo uso social, dentro e fóra da miña comunidade, e obteña a máxima difusión e recoñecemento en todos os ámbitos sociais.(Noeli Pocaterra)

o conto máis breve do mundo

Nin che conto, unha das manifestacións literarias que máis expectativa está creando no comezo deste século, e que desde o remate do pasado parece indicar cara a unha inadiábel remodelación do sistema narrativo, que ameaza afectar a todo o sistema literario, formúlase en expresións materializadas nunhas cantas liñas, ás veces palabras contadas.

N

este reino da brevidade, ocupan lugar de privilexio as sete palabras deste coñecidísimo microconto de Augusto Monterroso, que malia a súa curtedade deu lugar  a teses de grao e posgrao, por non falar da multitude de interpretacións que da súa lectura xurdiron:

Cando espertou, o dinosauro aínda estaba alí.[1]

            Non é, con todo, a historia máis curta xamais contada. Outras hai que a superan en brevidade. Laura Pollastri (  “El insidioso espacio de la letra: Juan José Arreola y el relato breve en      hispanoamérica”; Revista Interamericana de Bibliografía, volume XLVI 1-4, Washington.   ) cita este brevísimo co que un carteiro gañou un concurso de minificción:

Vendo cuna sen estrenar.

Só catro palabras espertan en nós a necesidade de soñar, de imaxinar: unha historia de amor, un matrimonio, o bebé esperado morre, a nai tamén?… O poder evocador dos microcontos é inversamente proporcional á súa extensión, esa capacidade súa de contar máis do que se narra.

Meirande aínda foi a concisión de Xulio César, tres palabras ben  escollidas abondáronlle para resumir unha campaña militar e deixar moi clara a súa actitude perante os inquiridores:

                                                            Veni, vidi, vinci.

Nesta escala descendente, velaquí un de só dúas palabras, incompletas, que lembra José Ferrándiz Lozano, aparecido na revista La Codorniz, asinado por Víctor V. E que é unha reflexión prática sobre a preguiza:

A pregui… [2]

            Óscar de la Borbolla, despois de recoñecer que o mellor microconto que nunca leu está escrito nuna lápida e di

Desgraciada. [3]

achega outro da súa autoría, dunha soa palabra tamén, pero de menor capacidade de suxestiva que o precedente:

¿E?

            Na nota 9 de  “Viaje al centro de un dinosaurio”[4], José Luís Martínez Morales sinala que Ángel Fernández lle comunicou un brevísimo (idéntico ao escrito por de la Borbolla)  da autoría de de Poli Délano, e refire tamén que Augusto  Monterroso  conta con este microconto titulado “Partir de cero”:

O .[5]

            Na nosa opinión, se se queren exemplos dunha soa palabra, estes últimos microcontos vense amplamente superados pola célebre expresión con que Arquímedes poñía fin a unha traballosa búsqueda:

Eureka.

            Para quen acredite que pode haber literatura onde non se len palabras, Manuel Rivas ofrécelle un onde non hai nin sequera unha soa palabra, referímonos a “O álbum furtivo”, capítulo dous de A man dos paíños[6], onde o lector ten que construír a historia a partir de fotografías. E, por non ter, nin fotografías ten o microconto, de Gullermo Samperio, “O fantasma” [7], só é un espazo en branco.

Claro que non toda brevidade é un microconto


[1] Obras completas (y otros cuentos), Anagrama, Barcelona, 1990 / 1ª ed. 1959.[2]www. joseferrandiz.com.[3] “Minibiografía del microcuento”, www. cuentoenred.org.

[4] Ponencia presentada no 1º Coloquio Internacional de Minificción, México DF, 1998.

[5] La letra e, Ediciones Era, México, 1991.

[6] Xerais, 2000.

7 Cuaderno imaginario, Diana, 1990.